In Stad van God stapt Obama uit

De militaire interventie in Libië weerhield Obama niet van een bezoek aan Brazilië. Brazilianen weerhielden hem wel van spreken op een plein.

Er rijden drie pantservoertuigen met loeiende sirenes over de boulevard van Copacabana. Op de achtergrond zee, strand, parasollen en mensen in bruinbakkleding. De voertuigen zijn op weg naar de weinig gebruikte kazerne Forte do Leme, op loopafstand van mijn huis in de woonwijk Leme, die naast Copacabana ligt. Rond het van oorsprong Portugese fort in Leme barst het van de zwaarbewapende soldaten in zwarte uniformen.

Zaterdagavond is de Amerikaanse president Obama, met zijn vrouw en dochters, aangekomen in Rio de Janeiro en het Braziliaanse leger gebruikt het fort in Leme als veiligheidscentrum tijdens het bezoek. Zelf hebben de Obama’s, die een vierdaagse reis in Latijns-Amerika maken, hun intrek genomen in het Marriott Hotel in Copacabana. Daar hebben de Amerikanen een veiligheidscentrum ingericht.

Hoewel de trip naar Brazilië al lang gepland stond, was het moment uiteindelijk toch wat wonderlijk. In de Verenigde Staten was er hier en daar kritiek dat de president zijn nog aan zijn reisplannen vasthield nadat de VN-Veiligheidsraad eind vorige week had besloten tot militair ingrijpen in Libië.

In Brasília moest Obama op een gegeven moment even verstek laten gaan. Daarna maakte hij bekend dat de VS waren begonnen met „gelimiteerde militaire acties” in Libië. Maar in Rio de Janeiro is de crisis in het Midden-Oosten verder naar de achtergrond verdwenen. Het enige wat lijkt te tellen is dat de Obama’s er zijn. Voor het hotel van de president drommen mensen in de zon, in de hoop een glimp van de presidentiële familie op te vangen. Ana Carolina, een 23-jarige kunststudent, staat te turen naar de ingang. Zweetdruppels op haar neus. Zij zegt: „In Brazilië zijn veel mensen van Afrikaanse afkomst. Zo iemand als Obama is inspirerend voor ons.”

Aanvankelijk zou de Amerikaanse president in Rio de Janeiro op een plein het volk toespreken. Het zou een nooit eerder vertoond openbaar optreden zijn geweest van een buitenlands staatshoofd in Brazilië.

In Braziliaanse regeringskringen was daar grote weerstand tegen. Had de Amerikaanse president niet belangrijke dingen te bespreken, in plaats van aan „zelf-marketing” te doen? De Braziliaanse kranten tekenden op dat de regering zo min mogelijk had meegewerkt.

Ook mijn vriend Rodrigo begreep het niet. „Dilma [Rousseff, de Braziliaanse president, red.] gaat toch ook niet de Amerikanen toespreken als zij op bezoek is in de VS? Toch weer een beetje imperialistisch gedrag.”

Obama’s toespraak ging niet door. De Amerikaanse veiligheidsdienst wilde eigen sluipschutters op de daken rond het plein, maar de Braziliaanse militairen weigerden dat.

De laatste Amerikaanse president die in een open auto door het centrum van de stad reed, was Dwight Eisenhower, in 1960. Voor Obama is een wuiftour onmogelijk. Alleen als hij sloppenwijk Cidade de Deus – sinds kort onder controle van de politie – bezoekt, ontsnapt hij aan de kluwen veiligheidsmaatregelen. Cidade de Deus (Stad van God) werd in 2002 wereldberoemd door de gelijknamige film over de opkomst en strijd van drugsbendes in die wijk. Daar stapt de president uit zijn kogelvrije auto om handen te schudden van dolenthousiaste bewoners. „We houden van je”, klinkt het.