Gokken mag in eigen beheer

De overheid geeft haar monopolie op het aanbieden van kansspelen op en dat is verstandig. Staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD) stuurde dit weekend een brief aan de Tweede Kamer waarin onder meer de legalisering van online-gokken werd aangekondigd. De risico’s van gokverslaving zullen voortaan anders worden bestreden dan door het weren van aanbieders. Dat werd tijd ook.

Dit is een radicale koerswijziging van decennia oud regeringsbeleid, ook interessant door de factoren die het veroorzaakten. Het reguleren van gokken door het beperken van het aantal aanbieders en soorten kansspelen is technisch, maatschappelijk en juridisch al een poosje onhoudbaar. De ommekeer is nu veroorzaakt door de internetrevolutie die iedere vorm van ‘deurbeleid’ illusoir maakt. In combinatie met een verouderde wet zonder draagvlak die niet meer te handhaven was. En de plicht om de Europese vrije markt van diensten niet te verhinderen.

De Wet op de kansspelen uit 1964 ging nog steeds uit van de kanalisatiegedachte: het in goede banen leiden van de menselijke goklust bij voorkeur via een staatsmonopolie. Dat is voorbij.

Staatssecretaris Teeven neemt de gelegenheid te baat om de nieuwe koers politiek in te kleuren. Hij schrijft de Kamer dat in de „meer eigentijdse benadering” van kansspelen „burgers en bedrijven in staat dan wel verplicht zijn hun eigen verantwoordelijkheid te nemen”. Dat klopt, en ook al een poosje. Het vasthouden aan de monopoliegedachte door de kabinetten-Balkenende begon wereldvreemde trekjes te krijgen. Politiek komt deze vorm van soevereiniteitsverlies het kabinet dus uit. Het EU-Hof van Justitie in Luxemburg was een drijvende kracht, zoals Teeven erkent in zijn brief. Vergunningen mogen best door lidstaten worden gevraagd, maar het Hof interpreteerde de condities wel steeds beperkter. Ook eist Luxemburg dat een kansspelbeleid consistent moet zijn: een lidstaat mag geen monopolie claimen voor loterijen met een relatief laag verslavingsrisico en intussen riskantere vormen van kansspelen ongemoeid laten.

In deze kwestie is dus veel gezond verstand geïmporteerd uit Europa. Nederland sluit zich nu aan bij een Europese trend. België, Denemarken en Frankrijk zijn al verder met het aanbieden van gokspelen op internet door particuliere aanbieders. Dat opent ook de mogelijkheid om de verslavingsrisico’s te bestrijden door eisen te stellen aan de aanbieders. Maxima aan inzetten, aan speelduur, blokkering van deelnemers (ook door zichzelf), dat is allemaal bepaald niet overbodig. De overheid kan haar energie beter besteden aan toezien en reguleren dan aan het betuttelen van de burger en het beschermen van het staatscasino.