Gechicaneer van Gaddafi liet geen andere keus

De internationalisering van de strijd in Libië was onvermijdelijk geworden. Nadat de Veiligheidsraad een wapenstilstand geëist en een no-flyzone plus „noodzakelijke maatregelen” afgekondigd had om de burgers te beschermen, was het alleen nog de vraag wanneer de interventie zou beginnen.

Vrijdag leek Gaddafi te kiezen voor tijdwinst door een staakt-het-vuren te beloven. Maar snel rees het vermoeden bij Frankrijk, Groot-Brittannië en Verenigde Staten dat de gewapende strijd in het rebellerende oosten doorging. Dat was in strijd met resolutie 1973 die met 10 stemmen en 5 onthoudingen was aangenomen.

Waarna Frankrijk militair het voortouw nam en de luchtaanval opende. De anderen volgden. Dat was „noodzakelijk, legaal en terecht”, aldus de Britse premier. Volgens de VS was de Libische luchtafweer gisteren zo goed als uitgeschakeld: een voorwaarde om een no-flyzone te kunnen afdwingen en zo te voorkomen dat de krijgsmacht van Gaddafi vrijelijk kan opereren.

Maar nu wordt de interventie pas serieus. Weliswaar zijn de troepen van het bewind beperkt in hun armslag, dat wil niet zeggen dat Gaddafi in militaire termen ook verslagen is. Een patstelling tussen het regime in Tripoli en de rebellen in Benghazi is een reëel scenario. De geallieerden hebben weinig middelen om die te doorbreken. Resolutie 1973 beoogt geen omverwerping van Gaddafi’s bewind en sluit de opbouw van een bezettingsmacht expliciet uit.

Diplomatiek heeft de alliantie beperkte opties. De kans dat de Veiligheidsraad instemt met buitenlandse grondtroepen is klein. Met name China en Rusland, twee van de blanco-stemmers, hebben zich tegen de luchtaanval gekeerd en zullen geen millimeter volkenrechtelijke ruimte geven. Binnen de NAVO is Turkije uitgesproken negatief. En Duitsland, de derde, koestert passiviteit. Daar komt bij dat de Arabische Liga, die eerder had gevraagd om een preventieve no-flyzone, nu kritiek heeft op de luchtaanvallen waarbij burgerslachtoffers zijn gevallen.

Deze terugtrekkende bewegingen mogen halfslachtig of zelfs huichelachtig zijn - de blanco-stemmers wisten heel goed dat een no-flyzone gepaard gaat met oorlogshandelingen - ze leggen wel een extra last op de schouders Frankrijk, Groot-Brittannië en VS. Al is het maar omdat die op de grond in Libië ook geen politieke positie hebben. Door afgelopen acht jaar te gokken op Gaddafi, die in 2003 zijn internationale isolement doorbrak, hebben de geallieerden nauwelijks alternatieve netwerken in het toch al broze Libische staatsbestel. Dat kan zich wreken als de post-interventiefase zich aandient. En die komt er, met of zonder Gaddafi. Dat politieke vervolgstappen lastiger zijn dan militaire openingszetten, weten we sinds Joegoslavië en Irak.

De interventie is dus een sprong in het diepe. Maar door het spel dat het Libische bewind zaterdag met de resolutie 1973 speelde, was er toch geen andere keus.