NAVO bereikt nog geen overeenstemming over acties Libië

Aanhangers van Gaddafi demonstreerden vandaag tijdens de begrafenis van mensen die zouden zijn omgekomen door de luchtaanvallen uit het buitenland. Foto AFP / Mahmud Turkia

Binnen de NAVO is geen enkele overeenstemming over het gebruik van geweld tegen Libië, ook al zijn drie bondgenoten, Frankrijk, VS en GB, al voor een tweede dag bezig met zware aanvallen op het land. De VS zouden graag willen dat de NAVO de leiding neemt bij de aanvallen, constateert NRC-correspondent Petra de Koning op het NAVO-hoofdkwartier in Brussel, maar de kans daarop is heel klein nu de islamitische bondgenoot Turkije zich gepasseerd voelt.

Tot voor kort leek het erop dat Turkije zich niet zou verzetten als de NAVO in actie zou komen tegen Libië. Om twee redenen doet Turkijke dat nu wel: het was door president Sarkozy niet uitgenodigd voor de Libië-top in Parijs gisteren (en grote concurrent Griekenland wel) en Turkije is niet enthousiast over de schaal van de aanvallen op Libië.

Verzet tegen schaal van de aanvallen
Deze laatste klacht bestaat bij veel niet-Westerse landen. Rusland, China, India en de secretaris-generaal van de Arabische Liga, Amr Moussa, keuren allemaal de aanvallen op Libië af. Terwijl China en Rusland afgelopen donderdag in de Veiligheidsraad de verklaring die dit geweld mogelijk heeft gemaakt lieten passeren zonder een veto uit te spreken. Rusland roept nu Britten, Fransen en Amerikanen op om te stoppen “met willekeurig gebruik van geweld”. Ze mogen zich “alleen richten op militaire doelen”.

Vooral de positie van de Arabische Liga is belangrijk. Vorige week was juist de vraag van de Arabische Liga om een vliegverbod boven Libië was belangrijk geweest bij de beslissing om aan te vallen – vooral voor de VS. Secretaris-generaal Amr Moussa zegt nu dat “de bescherming van burgers” het doel was geweest. En niet: het doden van burgers. Moussa vond dat de Arabische Liga snel bij elkaar moest komen om erover te vergaderen.

Nog altijd gaan ‘grote drie’ er van uit dat NAVO om gaat
NAVO-functionarissen gaan ervan uit dat de coalitie van Frankrijk, de VS en Groot-Brittannië de NAVO hard nodig heeft, omdat die de commando- en controlecentra heeft, bericht Petra de Koning vanuit Brussel. Tot nu toe werden er geen NAVO-faciliteiten of NAVO-personeel gebruikt voor de aanvallen, omdat de NAVO nog niet heeft besloten om mee te doen.

Vooral de VS zouden graag willen dat de NAVO meedoet, waarin zij de machtigste bondgenoot zijn. Het was voor de Amerikanen nuttig om Frankrijk en Groot-Brittannië het initiatief te laten nemen bij de aanval op wéér een islamitisch land, maar NAVO-bronnen kunnen zich niet voorstellen dat de VS willen dat dat zo blijft. De VS drongen de afgelopen dagen bij de NAVO aan op haast met de plannen voor Libië: een vliegverbod, een wapenembargo, humanitaire hulp.

In Brussel spraken de 28 NAVO-ambassadeurs er vandaag tot het eind van de middag over. Het overleg werd geschorst omdat de Turkse ambassadeur meer tijd nodig had. Pas tegen middernacht wordt er verder gepraat. Als de NAVO de plannen toch goedkeurt, moeten ze morgen en overmorgen nog beslissen of die echt worden uitgevoerd.