Nederland heeft route voor delen bankgegevens met VS

Nederland heeft een route geopend om bankgegevens van Europese burgers aan de Verenigde Staten door te geven. Over de wenselijkheid en juridische rechtvaardiging van deze route heeft nooit een politiek en maatschappelijk debat plaatsgevonden.

Bij veel Nederlandse parlementariërs, maar ook Europarlementariërs, is onbekend dat gegevens van bijna al het internationale betalingsverkeer centraal in Nederland worden opgeslagen, blijkt uit onderzoek van NRC-redacteuren Huib Modderkolk en Jeroen Wester. Parlementariërs uit zowel Eerste als Tweede Kamer wisten hierdoor niet dat hun goedkeuring van een vernieuwd rechtshulpverdrag met de Verenigde Staten het de Amerikanen vergemakkelijkt om internationale betalingsgegevens direct in Nederland op te vragen. Het delen van gevoelige bancaire privégegevens met de Verenigde Staten gebeurt voornamelijk in het kader van terreurbestrijding. Het ministerie van Justitie bevestigt het bestaan van de route, maar zegt dat er geen gebruik van wordt gemaakt.

“Er kan op basis van het bilaterale verdrag alleen om gerichte informatie worden gevraagd, zoals een specifiek rekeningnummer. Het gaat nooit om bulkverstrekking.” - Ministerie van Justitie

Europarlementariër Sophie in ’t Veld (D66) reageert verbaasd:

“Het is arrogant tegenover de eigen burgers om een dergelijke route te openen. En daarbij geeft het Nederlandse optreden blijk van een volstrekt gebrek aan Europese loyaliteit.” - Sophie in ’t Veld

Juridische verantwoordelijkheid ligt in Nederland
Het internationale bankwezen voert grensoverschrijdende betalingen en een groot deel van effectentransacties uit via het gezamenlijke bedrijf SWIFT. Formeel is dat bedrijf gevestigd in België, maar het operationele datacentrum staat al decennia in Zoeterwoude. De juridische verantwoordelijkheid voor het eventueel delen van bankgegevens met de Amerikanen ligt daardoor mede in Nederland, bevestigen direct betrokkenen.

Ambtenaren wilden data-uitwisseling met VS behouden
Sinds in 2006 een rel ontstond over Amerikaanse geheime diensten die via een SWIFT-dochter in de VS bankgegevens wereldwijd opvroegen via administratieve dwangbevelen, heeft Nederland er – met succes – achter de schermen alles aan gedaan om te voorkomen dat dit zou ontaarden in een discussie over de aanwezigheid van data op Nederlands grondgebied. Ambtenaren van het ministerie van Financiën waren er een groot voorstander van dat SWIFT informatie bleef delen met de Verenigde Staten, zo blijkt uit Amerikaanse diplomatenpost waarover NRC Handelsblad en RTL Nieuws beschikken. In de discussie over de rechtmatigheid van het delen van informatie zeiden de ambtenaren van Financiën tegen de Amerikanen dat in alle gevallen de route van SWIFT behouden moest blijven „welke juridische constructie ook wordt gekozen”.