Klimaatblinde bankiers tarten de geloofwaardigheid van democratische politiek

ING bankiert al sinds 2007 klimaatneutraal. De bank-verzekeraar streeft er naar maatschappelijk betrokken te zijn. Verantwoord ondernemen wordt met tien indicatoren gemeten. Wat vervelend voor ING dat al die moeite deze week teniet werd gedaan door de toekenning van een schraperige bonus van 1,25 miljoen euro aan zijn topman. De bank met de oranje geverfde

ING bankiert al sinds 2007 klimaatneutraal. De bank-verzekeraar streeft er naar maatschappelijk betrokken te zijn. Verantwoord ondernemen wordt met tien indicatoren gemeten. Wat vervelend voor ING dat al die moeite deze week teniet werd gedaan door de toekenning van een schraperige bonus van 1,25 miljoen euro aan zijn topman.

De bank met de oranje geverfde Postbankleeuw kreeg de wind van voren in de Tweede Kamer. Net toen parlement en regering hun debat wilden voortzetten over oorzaken en gevolgen van de kredietcrisis, drukte ING op de rode knop. Het concern maakte bekend dat het zakelijk aan de beterende hand is. De financiële supermarkt, die in 2008 werd gered met 10 miljard overheidsgeld plus een garantie voor het pakhuis vol onverantwoorde hypotheken, maakt weer winst.

Verstopt in het jaarverslag staat de nucleaire boodschap. De Raad van Commissarissen van ING zag in het winstherstel aanleiding de drie topmannen een bonus te geven van 90+ procent van hun vaste salaris. Daarmee bleef men net binnen de beloningsregels van de Code Banken, die sinds vorig jaar een half-officiële status geniet.

Zoals bij de meeste codes was de opstelling een bewijs dat de beschreven normen voor goed ondernemingsbestuur niet vanzelfsprekend zijn voor betrokkenen. De Code is een aanrader uit het rapport Herstel van Vertrouwen dat de banken in de hitte van de kredietcrisis hadden besteld. Toen twijfelde niemand aan het aandeel dat de banken met hun opgefokt risicogedrag hadden in het ontstaan van de wereldwijde financiële meltdown.

Het rapport van de Commissie-Maas las als een biecht: ,,Het kan in de toekomst niet meer zo zijn dat winsten ten gunste van de aandeelhouders en de bonussen komen en dat de rekening wordt neergelegd bij de belastingbetaler, de klant en de werknemer. In dit opzicht is een fundamentele mentaliteitswijziging en heroriëntatie in het bankwezen nodig. (…) Het uiteindelijke doel is de klanten van banken en daarmee de samenleving als geheel weer optimaal te bedienen.”

Dat was in april 2009. Deze week leek  ING  alles wat bankiers niet meer zouden doen. De bobo’s van ING kregen ook nog eens 2 procent salarisverhoging want ze waren al zo karig beloond. Hun 2 procent is een jaarsalaris voor een ander. De rest moet het met 1 procent verhoging doen en gepensioneerden met 0 procent want de tijden zijn zo moeilijk.

Niet alleen de oppositie was verbijsterd. De PVV eiste met terugwerkende kracht een bonusbelasting van 100 procent. Ook CDA-Kamerlid Elly Blanksma vond dat de vrijwillige Code Banken zeer onvoldoende wordt nageleefd. De minister van financiën stond wat om zich heen te blussen tussen de smeulende resten vertrouwen. Voorkeur voor zelfregulering. Wachten op de Monitoring Commissie.

Minister De Jager, de man die bij lokale CDA-bestuurders wordt gezien als de ideale politieke leider, besefte dat hij vrijwel de hele Kamer kwijtraakte. De Code wil hij niet per wet opleggen, hoewel: ,,Ik heb de overtuiging nog niet dat de sector zich er voor 100% aan houdt, maar ik heb ook niet de overtuiging dat dat niet het geval is.”

In het Verenigd Koninkrijk stak een zelfde storm  op toen gister bleek dat de Royal Bank of Scotland haar vijf toplieden in 2010 samen met 24 miljoen euro betaalde. Ruim honderd hogere werknemers kregen een miljoen of meer. RBS is voor 83 procent staatseigendom  na de rampzalige overname van een brok ABN Amro. De top-25 banken op Wall Street betaalden met elkaar 95 miljard euro aan hun toplaag. Arme Hommen.

De vraag is niet of dit soort bankiers ooit zullen toegeven dat zij moreel gehandicapt zijn, hun excuses zullen aanbieden voor de ellende die zij miljoenen mensen hebben bezorgd met hun egocentrische opvatting van het vak. De prikkels zijn pervers, het gedrag dat er uit voortvloeit cynischer dan dat van de dronken bedelaar die belooft de fles te laten staan. Allemaal bekend.

De werkelijke vraag is of de politiek in democratische landen het  van eigenbelang doorweekte gebabbel van bankiers en hun huursprekers nog langer krediet moet geven. Zoals de tabaksindustrie het rookbeleid in de EU blijft saboteren en olieproducerende dictators beschamende coulance genoten in Westerse hoofdsteden, zo is de vraag hoelang de Nederlandse Vereniging van Banken kan blijven meeschrijven aan de voorwaarden waaronder burgers hun banken subsidiëren wanneer zij uit de bocht vliegen.

Moet de gemeenschap een bank oprichten voor betalingsverkeer en eenvoudige kredietverstrekking? Om burgers de kans te geven makkelijker dan de banken het nu maken met de voeten te stemmen. Om de markt te disciplineren? Of is het tijd bankiers voor de keuze te stellen: op geheel eigen risico meedoen in de cowboy league of een normaal, fatsoenlijk ondernemerschap bedenken dat voldoet aan de bankierseed die de Commissie-Maas voorstelde: “Ik verklaar dat ik mijn functie als bankier integer en zorgvuldig zal uitoefenen. Ik zal een zorgvuldige afweging maken tussen alle belangen die bij de bank betrokken zijn, te weten die van de klanten, de aandeelhouders, de werknemers en de samenleving waarin de bank opereert. Ik stel in die afweging het belang van de klant voorop en zal hem zo goed mogelijk inlichten. Ik zal mij gedragen naar de wetten, de reglementen en de gedragscodes die op mij als bankier van toepassing zijn. (…) Ik  ken mijn verantwoordelijkheid voor de samenleving. ”

Waarom zou de bluf van een kleine, inhalige kaste zegevieren? Zijn ze echt onmisbaar én geniaal? De geloofwaardigheid van democratische politiek staat op het spel.