Vier NAVO-schepen op weg naar Libië

Op dit moment zijn vier marineschepen van de NAVO – een Belgisch, Brits, Duits en Poolse schip- op weg naar de Libische kust. Zij passeren het Italiaanse eiland Lampedusa.

Met tien stemmen voor, nul tegen en vijf onthoudingen is de resolutie voor het instellen van een no-fly zone boven Libië door de VN-Veiligheidsraad aangenomen. Rusland, China, Brazilië, India en Duitsland stemden vanavond niet. Beelden op Al-Jazeera laten zien dat opstandelingen in Benghazi vuurwerk afsteken uit vreugde van het aannemen van de resolutie.

Update 2:50 Wij sluiten nu het liveblog. Bedankt voor het volgen van de laatste ontwikkelingen over Libië. Lees hier onze samenvatting van de afgelopen nacht. Om zeven uur zijn wij weer terug met het laatste nieuws.

Update 02:43 Obama heeft gebeld met Sarkozy en Cameron: ze hebben afgesproken nauw samen te werken om te zorgen dat de resolutie van de VN goed wordt uitgevoerd.

Update 2:14Op dit moment zijn vier marineschepen van de NAVO - een Belgisch, Brits, Duits en Poolse schip- op weg naar de Libische kust. Zij passeren het Italiaanse eiland Lampedusa (wiki)

Update 2:07 Drie vooraanstaande Amerikaanse senatoren reageren positief op het aannemen van de resolutie in VN-Veiligheidsraad.

“Wij verwelkomen de beslissing van de Veiligheidsraad om alle middelen die noodzakelijk zijn in te zetten om een no-fly zone in te stellen boven Libië, om zo de burgers te beschermen tegen het geweld” - John McCain

“Dit is een belangrijke stap voor de Libische bevolking, maar zal even effectief blijken als zijn implementatie - John Kerry

“Nu de troepen van Gaddafi richting Benghazi optrekken, moeten we onmiddelijk overgaan tot actie samen met onze vrienden in de Arabische Liga en de NAVO. Zo kunnen we deze resolutie uitvoeren en het tij keren voor de opstandelingen” - Joe Lieberman

Update 1:59: Sfeerverslag van AFP:

Mannen omhelzen elkaar. Anderen huilen en wapperen met een Libische vlag, te midden van claxonderende auto’s, ratelende kalashnikovs en knallend luchtafweergeschut. “Dank aan de VN, het is voorbij voor Gaddafi”, roept een jongeman in het centrum van Benghazi.

Update 1:50 De Europese president Herman van Rompuy en de Hoge Vertegenwoordiger voor het Europese buitenlands beleid Catherine Ashton laten weten dat zij de VN-resolutie volledig steunen. Ze benadrukken de belangrijke rol van de Arabische Liga en andere Arabische partners. “Hun medewerking is essentieel, en dat wordt erkend in de resolutie.” De Europese Unie is klaar om de resolutie uit te voeren. Rutte liet al eerder weten dat hij het een goed besluit vond.

Update 1:43. Duiding van Reuters:

France and Britain have pulled off a diplomatic coup in sponsoring a U.N. resolution to enforce a no-fly zone in Libya, but the move risks creating a rift with European partner Germany.

Germany is squeamish about the use of force due to its own history and recent experience in Afghanistan, and Chancellor Angela Merkel’s centre-right coalition is keen to avoid scaring voters before an important regional election on March 27.

The U.N. vote was a coup for French President Nicolas Sarkozy and the new foreign minister, Alain Juppe, whom he appointed less than three weeks ago in an attempt to turn the page from France’s clumsy handling of the Tunisia revolt and reassert its diplomatic influence in North Africa, where it has several former colonies.

Update 1:39: Ban Ki-Moon legt een verklaring af. ‘Ik ben bereid mijn verantwoordelijkheid te nemen binnen het mandaat van de resolutie’. Hij reist af naar de regio om een effectieve en snelle actie te coördineren.

Update 1:36 Hoewel Duitsland al heeft gezegd niet deel te nemen aan militaire acties tegen Gaddafi - ‘te veel risico’s’ - laat de minister van Buitenlandse Zaken Guido Westerwelle wel weten dat de Libische dictator weg moet.

Update 1:33 Nog even voor het overzicht: Rusland, China, Brazilië, India en Duitsland stemden niet. Bosnië en Herzegovina, Gabon, Libanon, Nigeria, Colombia, Portugal, Zuid-Afrika, Frankrijk, de Verenigde staten en het Verenigd Koninkrijk stemden voor.

Update 1:23: Een interview met defensie-specialist Ko Colijn over de resolutie van de VN-Veiligheidsraad over Libië. Volgens hem komt de resolutie te laat, een no-fly zone was twee weken geleden misschien genoeg geweest. Maar nu is er meer nodig om Gaddafi een halt toe te roepen: “Alle noodzakelijke middelen betekent ook een vrijbrief om alles te doen om het tij te keren”

1:21 De feestende massa in Benghazi:

Still Al JazeeraStill Al Jazeera

1:18 De reactie van de Amerikaanse VN-ambassadeur Susan Rice na aannemen resolutie op video bij de BBC:

“Deze raad heeft als doel om onschuldige burgers te beschermen. Gaddafi, en degenen die hem nog steeds steunen maken grof en systematisch misbruik van de meest fundamentele mensenrechten van het Libische volk.”

1:17: Canada stuurt zes jachtvliegtuigen (F18’s) om de no-fly zone te handhaven (AFP)

Update 1:16: NOS-verslaggever Mustapha Oukbih vertelt over de vreugde in Libië na het aannemen van de VN-resolutie.

Update 1:12 De volledige tekst van de resolutie staat op de site van The Guardian.

Update 1:11 Aljazeera-correspondent Tony Birtley staat op het centrale plein in Benghazi en kan enthousiasme nauwelijks verhullen. Net als the Wall Street Journal heeft hij berichten over wapenleveringen vanuit Egypte.

Update 1:09: Duitsland neemt niet deel aan militaire acties, laat de minister van Buitenlandse Zaken weten.

Update 1:06: Tripoli staat open voor een wapenstilstand en wil praten over hoe deze kan worden afgeroepen (AFP). Het is volstrekt onduidelijk hoe de internationale gemeenschap deze onverwachte reactie moet interpreteren.

Update 1:03 De eerste persfoto’s uit Benghazi druppelen binnen:

Update 0:59 Als eerder gezegd meldt The Wall Street Journal dat Egypische militairen begonnen zijn om wapens over de grens met Libië te vervoeren, om zo de rebellen te voorzien. Hun voornaamste uitvalsbasis Benghazi ligt in het oosten van Libië, tamelijk dicht bij Egypte. De ladingen wapens, voornamelijk kleine geweren plus munitie, zijn het eerst bekende geval van expliciete hulp van een buitenlandse regering aan de rebellen. De rebellen verloren de afgelopen dagen veel terrein. Ook zijn de wapenleveranties van Egypte een teken dat de Arabische landen het verzoek van west-Europa om de leiding te nemen in het afzetten van Gaddafi serieus nemen.

Update 0:58: Woordvoerder van de Britse premier David Cameron:

“De premier heeft een vergadering gepland met het kabinet en zal in het Lagerhuis een verklaring afleggen. We hebben uiteraard plannen gemaakt om de resolutie uit te voeren. Wij zijn een permanent lid van de Veiligheidsraad en zullen onze rol vervullen bij de uitvoering van de resolutie”

Update 0:54: Eerder zei Gaddafi tegen de Portugese televisiezender Radiotelevisao Portuguesa: “De VN-Veiligheidsraad heeft geen mandaat, wij zullen resoluties niet erkennen.” Hij zweerde dat hij hard zou optreden als de VN militaire middelen inzet tegen Libië. “Als de wereld gek wordt, worden wij dat ook” Op de vraag wat ‘gek’ dan was, antwoorde hij: “Wij zullen antwoorden. We maken hun leven tot een hel, omdat zij ons leven tot een hel maken. Ze zullen geen vrede meer kennen”

Update 0:53 De Britse premier David Cameron belegt vrijdag een kabinetsvergadering over Libie en geeft daarna een persverklaring.

Update 0:52 Luister het gejuich op het centrale plein in Benghazi terug:

Update 0:50 De VN-ambassadeur van de VS Susan Rice wil niets zeggen over mogelijke inzet van Amerikaans legermaterieel. Ze noemt de resolutie een sterk signaal aan Gaddafi dat het gebruik van geweld en het uitmoorden van burgers moet stoppen. “Gaddafi is alle legitimiteit kwijt als leider.”

De resolutie zet de eerdere sancties tegen Libië, zoals het wapenembargo, kracht bij en moet de burgers ontzetten. De Verenigde Staten hebben met de resolutie gereageerd op de zorgen van de Arabische Liga over de situatie in het land.

Update 0:42: NRC-correspondent in Washington Tom-Jan Meeus is verbaasd door de scherpe draai die de Verenigde Staten hebben gemaakt.

“Tot gisteren wees niets erop dat de Amerikanen open stonden voor een dergelijke resolutie. De resolutie die is aangenomen lijkt ook tegen het belang van de VS in te gaan. Amerikaanse bommen op Libië is bepaald niet goed voor het toch al belabberde imago van de VS in de regio. De enige verklaring die ik ervoor heb is dat Europese landen als Groot-Brittannië en Frankrijk hebben gezegd dat ze in deze kwestie het voortouw gaan nemen.”

Update 0:37 Libische onderminister van Buitenlandse Zaken: “Wij zijn de landen die zich onthielden van stemming zeer dankbaar. De onthouding van Duitsland was een verrassing.” HIj roept de internationale gemeenschap op de rebellen niet te bewapenen, ‘want dan ondersteunt zij de onderlinge afslachting van Libiërs’. “Het Libische leger en politie zal de burgers blijven beschermen. Wij geven om onze mensen en om de eenheid van ons land.”

Update 0:35 Kijkje terug in de tijd: 1 maart 1996. Dat was de laatste keer dat er naar aanleiding van een no-fly zone actie werd ondernomen:

De onderschepping door Amerikaanse F-16’s van vier Servische lichte aanvalsvliegtuigen, gisteren boven Bosnië, was het eerste optreden van NAVO-piloten krachtens resoluties 816 en 781 van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. ’781’, aangenomen in oktober 1992, verbiedt alle strijdende partijen gebruik te maken van het Bosnische luchtruim, zowel met vliegtuigen als met helikopters; ’816’ (maart 1993) geeft toestemming om het handhaven van deze no fly-zone “met alle noodzakelijke maatregelen” af te dwingen.

Update 0:33: Foto van de stemming:

Update 0:31: Het Britse kabinet praat komende ochtend over Libië.

Update 0:28: Hillary Clinton: “Gaddafi heeft geen geweten”.

Update 0:27: Olieprijzen in VS stijgen met 2,05 dollar per vat ruwe olie naar 103,47 dollar als gevolg van resolutie (Reuters)

Update 0:24: De legendarische Britse oud-minister Buitenlandse Zaken David Owen (van 1977-1979) zegt

“Het is te laat voor een no-fly zone. De troepen van Gaddafi zijn heel dicht bij Benghazi en blijven oprukken. De stemming van de resolutie laat zien dat er een ernstige verdeeldheid is in de VN-veiligheidsraad. En dat is ook een teken van ernstige verdeeldheid binnen de NAVO.”

Update 0:23: Libië wijst de resolutie af, omdat deze ‘haar eenheid bedreigt’

Update 0:22: Volgens de Wall Street Journal bewapent Egypte de Libische opstandelingen.

Update 0:18 De Britse minister van Buitenlandse zaken William Hague reageert als volgt:

Hague said the U.N. resolution was necessary “to avoid greater bloodshed and to try to stop what is happening in terms of attacks on civilians”. “This places a responsibility on members of the United Nations and that is a responsibility to which the United Kingdom will now respond.”

Update 0:15 De VN-landen hebben waarschijnlijk niet de capaciteit om meteen een no-fly zone te handhaven in heel Libië. Waarschijnlijk concentreren ze zich eerst op Benghazi. Maar ook dat kan even goed nog 24 uur duren, omdat landen ook in andere verbanden (NAVO, e.d.) het ook nog moeten afstemmen.

Update 0:14: Italië, geen lid van de Veiligheidsraad, laat weten dat het mee zal werken als de resolutie wordt aangenomen, meldt Reuters. Het land is een mogelijke uitvalbasis voor de handhaving van de no-fly zone boven Libië.

“We zullen onze taken op ons nemen,” zei de Italiaanse minister van Defensie Ignazio La Russa. “Ook al is onze koers in deze situatie evenwichtig en gematigd.” De Siciliaanse NAVO-basis in Sigonella, de dichtstbijzijnde bij Libië, bevoorraadt de Amerikaanse Zesde Vloot.

Update 0:07: De volgende landen hebben zich onthouden van stemming: Rusland, China, India, Duitsland en Brazilië.

Update 0:05: Eerder vanavond, voordat de resolutie was aangenomen, zei NRC Midden Oosten-deskundige Carolien Roelants het volgende over de no-fly zone. Het sluit aan bij de belangrijke vraag: wat gebeurt er nu?

“Zeker is dat een no-flyzone alleen niet genoeg zal zijn. Gaddafi’s troepen rukken ook via land op en zijn al in zo’n ver gevorderd stadium. Dat zal niet veel effect hebben. Bovendien zijn die troepen ook niet gek. Wanneer de VN onder het mom van burgerbescherming luchtaanvallen gaat uitvoeren, dan kunnen de troepen zich in de steden gaan verschuilen. Daar kun je moeilijk bombardementen op uitvoeren.”

De resolutie zou best eens veel te laat komen voor de opstandelingen in Libie, zegt Roelants. Zij lijken bijna verslagen te zijn:

“De VN-Veiligheidsraad zegt de Libische burgers te willen beschermen voor geweld, maar hoe ga je dat doen vanuit de lucht? En hoe ondersteun je de opstandelingen die slecht bewapend zijn en slecht gecoördineerd? Als het doel is om Gaddafi af te zetten dan ben je behoorlijk laat. Dan grijp je in op het moment dat de rebellenbeweging al bijna helemaal is opgerold.”

Update 0:04: AFP meldt dat er vlak voor de stemming zware explosies te horen waren bij Benghazi.

Update 0:02: Al Jazeera toont het verschil tussen beelden Benghazi en de Libische staatstelevisie:

Still Al JazeeraStill Al Jazeera

Update 0.02: Franse minister Juppé: ,,We komen op voor Libische bevolking. Duitsland maakt zich grote zorgen over de risico’s van de resolutie voor de stabiliteit van de regio.”

Update 0.00: Bosnië Herzegovina roept militaire ingrijpen Libië te staken.

Update 23.57: Italië staat klaar om zijn militaire basissen beschikbaar te stellen om de no-fly zone af te dwingen, meldt Reuters.

Update 23.55: Volgens NRC Midden Oosten-deskundige Carolien Roelants is de instelling van een no-fly zone minder belangrijk geworden doordat Gaddafi nu vooral grondtroepen inzet tegen de opstandelingen. Roelants:

“Zeker is dat een no-flyzone alleen niet genoeg zal zijn. Gaddafi’s troepen rukken ook via land op en zijn al in zo’n ver gevorderd stadium. Dat zal niet veel effect hebben. Bovendien zijn die troepen ook niet gek. Wanneer de VN onder het mom van burgerbescherming luchtaanvallen gaat uitvoeren, dan kunnen de troepen zich in de steden gaan verschuilen. Daar kun je moeilijk bombardementen op uitvoeren.”

De resolutie zou best eens veel te laat komen voor de opstandelingen in Libie, zegt Roelants. Zij lijken bijna verslagen te zijn:

“De VN-Veiligheidsraad zegt de Libische burgers te willen beschermen voor geweld, maar hoe ga je dat doen vanuit de lucht? En hoe ondersteun je de opstandelingen die slecht bewapend zijn en slecht gecoördineerd? Als het doel is om Gaddafi af te zetten dan ben je behoorlijk laat. Dan grijp je in op het moment dat de rebellenbeweging al bijna helemaal is opgerold.

Update 23.55: Ambassadeur India: resolutie schaadt economische betrekkingen van lidstaten. Wij hebben ons daarom onthouden van stemming. We roepen Libische autoriteiten op om geweld te staken en te luisteren naar het volk.

Update 23.54: Ambassadeur India: resolutie aangenomen met te weinig informatie over de situatie en met de mogelijkheden om de resolutie na te leven.

Update 23.53 Ambassadeur India: met zorgen naar geweld tegen Libische burgers gekeken. Maar geen gedetailleerde informatie over situatie ontvangen.

Update 23.52: De resolutie bevriest ook de tegoeden van de Libische centrale bank en die van het Libische staatsoliebedrijf

Update 23.50: Resolutie roept op tot een direct staakt het vuren en het gebruik van militaire middelen om de burgerdoelen te beschermen.

Update 23:46: Interessante wetenswaardigheid: oorlogschepen VS liggen al voor de kust.