Situatie Fukushima Dai’ichi ernstig, maar stabiel

Werknemers van de kerncentrale Fukushima Dai’ichi hebben donderdag nieuwe stroomkabels aangelegd die de waterpompen van het eigenlijke koelsysteem van de reactoren moeten aandrijven. De hoop op het vinden van overlevenden is een week na de aardbeving klein geworden. De Japanse autoriteiten houden inmiddels rekening met een dodental van 15.000 door de natuurramp.

Update 22.53: Gezien de schaarse ontwikkelingen op dit moment sluit de redactie het liveblog over de ontwikkelingen in Japan af voor vandaag. Vrijdag zijn we weer terug, hartelijk dank voor het lezen.

Update 22.34: TEPCO, beheerder van Fukushima Dai’ichi, heeft vanochtend vroeg Japanse tijd gezegd dat het blussen van reactor 3 “enigszins effectief” is geweest. Reactor 3 krijgt extra aandacht omdat de splijtstofstaven als enige van de zes reactoren op Dai’ichi naast uranium plutonium bevatten.
De reactoren 1 tot en met 3 zijn beschadigd, maar hun situatie lijkt stabiel, zegt het Internationaal Atoom Energie Agentschap. Reactor 4 is er slechter aan toe omdat de splijtstofstaven niet meer volledig onder water staan, waardoor radioactiviteit vrijkomt.

http://www.youtube.com/watch?v=2PEdqp-b_P4

Update 22.27: Door de crisis omtrent de kerncentrale in Fukushima blijft de humanitaire ramp soms onderbelicht. Zojuist verschijnt een bericht over Japanse kinderen die wees zijn geworden door het natuurgeweld van afgelopen vrijdag. De Japanse ambassadeur in Canada benadrukt het belang van bijvoorbeeld zomerkampen in dat land waaraan zulke wezen zich zouden kunnen optrekken.

Update 22.09: Als alles goed gaat, moet het mogelijk zijn om Fukushima Dai’ichi binnen enkele dagen onder controle te hebben. Dat zegt milieuexpert Richard Black van de BBC. Volgens hem maakt het toevoeren van elektrische stroom – eventueel mogelijk door vandaag aangelegde kabels, red. – de meeste kans om de zaak te stabiliseren. “Het is daarbij wel zaak dat de elektrische systemen van de reactoren nog intact zijn en de pompen nog functioneel zijn. Dan moet het mogelijk zijn om water terug in de reactorvaten te pompen.”

Update 21.48: In Sendai, een van de zwaarst getroffen gebieden, is gebrek aan schoon water een groot probleem an het worden. De BBC meldt dat ouders hun kinderen nauwelijks drinkwater kunnen aanbieden, laat staan wassen. Voedsel zou er nog voldoende zijn.

Update 21.44: Hawaï, dat werd getroffen door de tsunami naar aanleiding van de aardbeving in Japan, kamp met flinke schade. Miljoenen kost de schade aan huizen, boten en bedrijven. Maar ook het toerisme gaat nog een klap krijgen: Hawaï is de meest populaire Amerikaanse bestemming voor Japanse toeristen. Vorig jaar kreeg het eiland er 1,2 miljoen op bezoek.

Update 21.40: Het officiële dodental is voorbij de 5.000. Nog duizenden mensen worden vermist in Japan. Maar de kans dat reddingswerkers en nabestaanden nog overlevenden vinden, is erg klein.

Update 21.34: De Japanse autoriteiten hebben opgedragen tot het testen op radioactiviteit van voedsel dat geproduceerd is in de prefectuur Fukushima. Dat is niet bij iedereen goed gevallen. Tegen persbureau Kyodo zegt de directeur van een Japanse consumentenbond. “Door deze beslissing lijkt alsof besmet voedsel al op de markt is.”

Update 21.25 uur: Nu de Japanse Yen door de natuurramp sterk is gestegen ten opzichte van de Amerikaanse dollar, overweegt de overheid in Japan te interveniëren. Zo meldt The Wall Street Journal.

Update 21.11: De Japanse nationale zender NHK zegt zojuist dat de radioactiviteit rondom de kernscentrale Fukushima Dai’ichi “een beetje” gedaald is. Dit zou het resultaat zijn van het met water besproeien van de reactoren.

Update 21.04: Eigenlijk geen nieuws: het is nog steeds niet duidelijk of en wanneer de stroomkabel, die donderdag succesvol werd aangelegd bij reactor 2, in gebruik wordt genomen. Het is inmiddels 05.00 uur in Japan dus de kans op meer nieuws wordt weer groter.

Update 20.52: Het lijkt erop dat Obama met zijn speech vooral geprobeerd heeft eventuele angst voor radioactiviteit onder de Amerikaanse bevolking weg te nemen. Hij zei dat de VS zelf niet in gevaar zijn en vroeg Amerikanen in Japan goed geïnformeerd te blijven. Obama ging niet in op waarom Amerika een straal van 80 kilometer rondom Fukushimi Dai’ichi heeft ingesteld als gevaarlijk gebied, terwijl de Japanners zelf een straal van 30 kilometer aanhouden.

Update 20.44: Barack Obama is inmiddels aan zijn speech begonnen. Hij laat blijken zich bewust te zijn van de gevaren rondom de crisis met de nucleaire reactoren. Hij roept de Amerikaanse burgers op alert te blijven. Japan ligt immers hemelsbreed niet zo heel ver van Amerika af. Obama: “Ik heb opgeroepen tot het toetsen van de veiligheid in onze eigen kerncentrales.” Maar de president sprak uit dat hij er vrij zeker van is dat deze op peil is. Hij zei verder dat het Japanse volk er niet alleen voor staat.

Update 20.17: Japan zet alles-op-alles om de koelproblemen in de kerncentrale Fukushima I onder controle krijgen. Alle mogelijke middelen worden ingezet: helikopters, water-kanonnen. En ook wordt de stroomvoorziening voor noodpompen gerepareerd.

Update 20.12: Obama schreef tijdens zijn bezoek aan de Japanse ambassade in Washington ook in het condoleanceregister.

“My heart goes out to the people of Japan during this enormous tragedy. Please know that America will always stand by one of its greatest allies during their time of need.”

Update 19.57: Mocht de heraansluiting van reactor 2 op het stroomnetwerk succesvol verlopen, dan zou dit het eigenlijke koelsysteem van de reactor moeten aandrijven. De pompen zouden dan koelwater dusdanig om de reactorkern moeten pompen dat de splijtstofstaven niet meer boven het water uit komen en kunnen afkoelen. Het is echter de vraag of de aanvoer van elektriciteit sterk genoeg zou zijn om deze kracht op te wekken.

Update 19.54: De Japanners zijn erin geslaagd een externe kabel van het elektriciteitsnet aan te leggen bij reactor 2 van Fukushima Dai’ichi. Het wachten is nog steeds op het afronden van het blussen van reactor 3, alvorens geprobeerd wordt reactor 2 terug aan te sluiten op stroom. Het besproeien van de derde reactor werd vanavond Japanse tijd even gestaakt. Onduidelijk is waarom.

Update 19.35: De G20-landen hebben met elkaar gesproken over de situatie in Japan. Maar meer dan een eerste gedachtewisseling over de economische risico’s hield dat niet in, meldt een bron aan Reuters. Het zou meer een blijk van solidariteit zijn geweest.

Update 19.25: DigitalGlobe heeft een nieuwe satelietfoto van Fukushima Dai’ichi gepubliceerd. Opvallend is dat het dak van reactor 4 op de foto van vandaag anders oogt dan dat die gisteren deed.

Update 19.16: Obama bracht een verrassingsbezoek aan de Japanse ambassade. Hij zegt dat Amerika “grote noodzaak” voelt om Japan te helpen. Hij is er zeker van dat Japan zal herrijzen.

Update 18.56: De VS en Japan verschillen niet van mening over de ernst van de nucleaire crisis in Fukushima. Dit werd eerder gesuggereerd doordat Amerika haar burgers in Japan adviseert verder uit te buurt van de kerncentrale te blijven dan de door Japan gestelde straal van 30 kilometer. Barack Obama heeft verklaard dat “Japan zich volledig bewust is” van de crisis waarmee het te kampen heeft.

Update 18.41: De IAEA heeft van Japanse autoriteiten vernomen dat werknemers bij Fukushima Dai’ichi succesvol zijn geweest in hun poging een stroomkabel naar reactor 2 te leggen. Met stroom zou de eigenlijke koeling van de reactor, via waterpompen, kunnen worden aangedreven. Zodra het besproeien met water van reactor 3 klaar is, wil Japan reactor 2 weer aansluiten op stroom.

Update 18.37: Radioverslag vanuit Japan door NOS-correspondent Kjeld Duits over de gelatenheid onder Japanners.

Update 18.28: Volgens de Japanse politie staat het officiële dodental door de aardbeving en tsunami nu op 5.692. Dat zijn bevestigde cijfers, het aantal gemisten staat nu op 9.506. Dit is het aantal dat bij de politie geregistreerd staat en is dus naar verwachting in de realiteit hoger. (NHK)

Update 18.22: De VS stelt 20.000 militairen beschikbaar om te helpen bij evacuaties in Japan. Tegelijkertijd verlaat een Brits reddingsteam het land nadat het in het noorden van Japan geen overlevenden vond.

Update 18.15: Veel ziekenhuizen in de getroffen gebieden hebben geen stromend water of elektriciteit. Veel ouderen zijn hun medicijnen kwijt en vaak weten ze niet meer welke medicijnen ze precies slikten en in welke doses. Een ziekenhuis nabij de kerncentrale Fukushima Dai’ichi moest worden ontruimd, omdat het in de evacuatiezone ligt die rondom de centrale is ingesteld. Bij het vervoeren van de patiënten naar een gymzaal - die als noodopvang dienst doet - kwamen veertien ouderen om het leven.

Update 18.12 Reddingswerkers in Japan leggen zich steeds meer toe op het zoeken naar stoffelijke overschotten. Een week na de zeebeving en de verwoestende tsunami die daarop volgde wordt steeds duidelijker dat veel oudere Japanners zijn omgekomen, omdat ze niet in staat waren te vluchten. In Japan is bijna een kwart van de bevolking 65 jaar of ouder.

Update 18.10: De BBC heeft zojuist updates op haar kaarten losgelaten met daarop de plaatsen die geëvacueerd zijn uit het nucleaire gebied.

Update 18.04: Na China stuurt ook Zuid-Korea “honderdduizenden” liters benzine, diesel en olieproducten naar Japan. Tekorten houden daar de hulpverlening hinderlijk op. Dit meldt de Japanse zender NHK.

Update 17.57: Een bewoner van de stad Sendai weet net op tijd weg te komen voor het oprukkende water. Hij filmt hoe een vader en zijn twee kinderen ternauwernood van het dak van een auto worden gered.

Update 17.52: Günther Öttinger, EU-minister van Energie, verwacht dat bij stress-tests bij Europese kerncentrales tekortkomingen aan het licht zullen komen. “Ze zullen niet allemaal aan de hoogste veiligheidseisen voldoen.” EU-landen zijn het eens geworden over het doen van vrijwillige tests in de tweede helft van 2011. Europa’s 143 reactoren zullen dan worden beoordeeld op hun bestendigheid tegen aardbevingen en “andere rampen”. in de getroffen Fukushima Dai-ichi-kerncentrale.

Update 17.48: Het hoofd van het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA), Yukiya Amano, is onderweg naar Tokyo om de situatie rond de beschadigde kerncentrales in Japan in kaart te brengen. Hij wil in zijn vaderland overleggen met de Japanse regering en anderen die betrokken zijn bij het koelen van de brandstofstaven.

Update 17.45: Nog meer woorden van de IAEA (17.27 en 17.07) nu het agentschap toevoegt dat de situatie rondom Dai’ichi “redelijk stabiel” is ten opzichte van gisteren. Maar het is nog goed mogelijk dat de situatie slechter wordt.

Update 17.41: Sony schonk eerder al dertigduizend radio’s en vijfhonderdduizend batterijen. Nu geeft het 3,6 miljoen dollar aan benefietfondsen ten bate van Japan, schrijft de Amerikaanse entertainmentwebsite The Hollywood Reporter. Disney, dat een vestiging van Disneyland heeft in Tokyo, doneert 3,5 miljoen dollar. Warner Bros maakte al bekend dat de opbrengst van dvd’s en Blu-rays van Hereafter naar het Japanse Rode Kruis gaat. De film van Clint Eastwood haalt naar verwachting ongeveer een miljoen binnen en werd eerder deze week uit de Japanse bioscopen gehaald omdat de film een verhaallijn over de tsunami in Azië in 2004 bevat.

Update 17.37: Barack Obama gaat om 20.30 uur Nederlandse tijd een verklaring afleggen over Japan, meldt het Witte Huis.

Update 17.35: De stand van zaken na een nieuwe dag van nucleaire crisis in Japan:
- Werknemers van de kerncentrale Fukushima Dai’ichi hebben vandaag nieuwe stroomkabels aangelegd die de waterpompen van het eigenlijke koelsysteem van de reactoren moeten aandrijven. “Een eerste stap naar herstel”, zo noemde een gezagvoerder dit.
- Japanse autoriteiten zeggen dat 15.000 mensen kunnen zijn omgekomen door de natuurramp. In elk geval zijn meer dan 5.000 doden bevestigd.
- Ondertussen halen steeds meer landen hun burgers weg uit Japan.

Update 17.29: De IAEA zegt dat de afgelopen 24 uur “geen significante verslechtering” is opgetreden in de situatie rond Fukushima Dai’ichi. Hij bestempelt het als “zeer ernstig, maar stabiel”.

Update 17.23: Wim Turkenburg van de Universiteit Utrecht over de stuatie bij de Fukushima-centrale.

Update 17:07 IAEA zegt dat nucleaire situatie nog altijd ernstig is, maar dat er geen sprake is van een verslechtering sinds woensdag.

Update 17:00 National Oceanic And Atmospheric Administration (NOAA) maakte de afgelopen nachten beelden van het waarneembare kunstlicht vanuit de lucht in Japan. Daarbij valt het op dat het licht afneemt op het noordelijk deel van het grootste eiland van Japan, Honshu en op het eiland Hokkaido. Beelden 14 en 15 maart ontbreken door te veel bewolking.

Update 16:55 Het Pentagon zegt gemachtigd te zijn om tot 35 miljoen dollar te geven aan eerste humanitaire hulp aan Japan van Amerikaanse militairen.

Update 16:50 Opnieuw heftige nieuwe beelden van de tsunami. Bekijk een video van een rijdende auto die opeens verrast wordt door de vloedgolven (beelden zijn geschoten vanuit de auto):

http://www.youtube.com/watch?v=Z7IL37t7Wjg

Update 16:41 Groot-Brittannië heeft burgers in Japan geadviseerd om ten minste 80 kilometer van de Fukushima kerncentrale uit de buurt te blijven, meldt Reuters.

Update 16:37 Obama geeft later vandaag een verklaring over Japan, zei hij tegen verslaggevers in het Witte Huis tijdens een ontmoeting met de Ierse premier Enda Kenny.

Update 16:23 De Amerikaanse minister Janet Napolitano van Binnenlandse Veiligheid zegt dat mensen die vanuit Japan aankwamen in de Verenigde Staten zijn gecontroleerd op straling. Napolitano vertelde verslaggevers dat stralingscontroles werden gedaan uit voorzorg en dat er geen straling is geconstateerd.

Update 16:12 Het hoofd van het internationaal atoomagentschap IAEA Yukiya Amano is vertrokken naar Japan om de nucleaire crisis te beoordelen. Voor het opstijgen vanuit Wenen zei Amano dat de internationale gemeenschap Japan steunt.

Update 16:08 Bekijk beelden van de kerncentrale die gistermiddag om 4 uur gemaakt zijn vanuit een helikopter van het leger. De beelden zijn verluidt net vrijgegeven door Tepco, de exploitant van de kerncentrale. De cijfers onder in beeld verwijzen naar het nummer van de reactor die je op dat moment ziet.

http://www.youtube.com/watch?v=lBXqiw6EJUk&feature=player_embedded

Update 16:02 Actrice Sandra Bullock doneert 1 miljoen dollar aan het Amerikaanse Rode Kruis voor hulp aan Japan. Vijf jaar geleden gaf ze ook al een miljoen dollar voor de reddingsactie na de tsunami.

Update 15:52 Frankrijk raadt Franse inwoners in Tokio en omgeving aan om naar het zuiden te reizen of terug te keren naar Frankrijk. Het land stuurt vliegtuigen naar Japan om deze mensen terug te vliegen. Daarnaast heeft Frankrijk onder mee uniformen, handschoenen en maskers naar Japan gestuurd die moeten beschermen tegen straling.

Update 15:40De Japanse Yen wordt steeds duurder. Niet eerder was de munteenheid zo duur ten opzichte van de dollar.

Update 15:33 Nieuwe satellietbeelden tonen de schade in Kitaibaraki en het gebied tussen Kuji en Kamaishi.

Update 15:27 Op de website van The Guardian staat een nieuwe fotoserie van de crisis in Japan.

Update 15:24 Bekijk hier de laatste status van de verschillende installaties van de zes reactoren van kerncentrale Fukushima Dai’ichi. Ten opzichte van vanochtend is er weinig veranderd.

Update 15:10 De dreiging van grote stroomstoringen in Japan wordt steeds groter. Bedrijven en particulieren zijn opgeroepen zuinig aan te doen met elektriciteit. Bekijk een before/after foto van de skyline van Japan in dit artikel op nrc.nl.

Update 15:05Volgens Tepco, de exploitant van de kerncentrale, heeft het koelen van de splijtstofbassins bij de Fukushima-kerncentrale effect.

Update 14:57 De Amerikaanse beurzen zijn hoger geopend. Gisteren gingen de beurzen in Amerika flink onderuit. Het waren de zwaarste verliezen in zeven maanden tijd.

Update 14:51 China dringt bij Japan aan om informatie te geven over de beschadigde kerncentrale. Volgens een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken is Japan op grond van internationale verdragen verplicht om dergelijke informatie te rapporteren aan het Internationaal Atoomenergie Agentschap.

Update 14:37

De stroomvoorziening in Tokio is op rantsoen gezet om het electriciteitsnet te ontzien. (Foto Reuters / Kyodo) De stroomvoorziening in Tokio is op rantsoen gezet om het electriciteitsnet te ontzien. (Foto Reuters / Kyodo)

Update 14:30

De 66-jarige Yoshikatsu Hiratsuka zoekt zijn moeder, vermoedelijk begraven onder meters puin in Onagawa in de prefectuur Miyagi. (Foto AFP / Yomiuri Shimbun)De 66-jarige Yoshikatsu Hiratsuka zoekt zijn moeder, vermoedelijk begraven onder meters puin in Onagawa in de prefectuur Miyagi. (Foto AFP / Yomiuri Shimbun)

Update 14:23 Onze China-correspondent Oscar Garschagen is naar Tokio gevlogen. Hij noteert:

Er is wel enorm respect voor het personeel van de centrale dat probeert de branden te blussen en de gloeiende staven af te koelen. Maar dat gaat gepaard met het verwijt dat Tepco te weinig heeft gedaan om de centrales te beveiligen tegen vloedgolven.

“Ik heb geen reden om te denken dat de overheid ons niet goed zou informeren”, zegt Manaka, student Chinese moderne geschiedenis aan de Universiteit van Tokio. Volgens Philip White van het Nucleaire Informatie Centrum in Tokio zegt de betrekkelijke goedgelovigheid van de bevolking niets over de ernst van de situatie. “Japanners zijn getraumatiseerd en willen de overheid geloven. Maar de hele kernenergiesector heeft grote blunders gemaakt bij de bouw van deze centrales en door deze onvoldoende te beschermen tegen tsunami’s. De beveiliging was zo zwak als tofu.”

Ook in de Japanse media begint het besef door te dringen dat de overheid weinig greep lijkt te hebben op Tepco, de exploitant van de kerncentrale. Althans dat valt af te leiden uit de ruime aandacht voor de Amerikaanse kritiek en analyses van buitenlandse nucleaire experts.

Update 13:55 De werkzaamheden aan de stroomtoevoer, nodig om de reguliere koeling weer op gang te brengen, zullen niet eerder dan morgen (plaatselijke tijd) resultaat opleveren. Dat meldt beheerder van de kerncentrale TEPCO volgens persbureau Reuters.

Update 13:44 De temperatuur in de afkoelbaden van de reactoren 5 en 6 (die al in januari en augustus waren uitgeschakeld) bedraagt 60 graden Celsius (25 graden is normaal) en looptvolgens het Japanse Atomic Industrial Forum op. Autoriteiten hopen er vandaag water in te brengen.

Update 13:42 Volgens de Japanse politie zijn er voor zover nu bevestigd 5.178 mensen omgekomen bij de aardbeving en de daaropvolgende tsunami die afgelopen vrijdag grote delen van het noordoosten van Japan teisterden. Zeker 8.606 mensen worden nog vermist.

Update 13.36 Boven reactor 2 is witte stoom te zien, meldt TEPCO, beheerder van de kerncentrale.

Update 13:15 Het Japanse leger zet later vandaag opnieuw helikopters en vrachtwagens in om water te lozen bij Fukushima, melden Japanse autoriteiten.

Update 13:11 Bekijk nieuwe beelden van de tsunami:

Update 13:07 Beluister hier geluidsopnamen van de aardbeving.

Update 13:03 De Russische president Medvedev heeft gezegd dat Japan is getroffen door een enorme catastrofe. Hij noemde het een “nationale ramp”.

Update 12:59 Bekijk een video van een autorit door het verwoeste Sendai:

Update 12:56 Volgens de Japanse minister van Defensie is na 40 minuten een einde gemaakt aan het spuiten van water over reactor 3 van de Fukushima-kerncentrale. Vijf brandweerwagens hebben elk 2 minuten water gespoten.

Update 12:44 Exploitant Tokyo Electric Power (TEPCO) meldt dat het stralingsniveau bij de oververhitte reactor bij de Fukushima-kerncentale stijgt

Update 12:40 De Europese aandelenmarkten noteren rond het middaguur hoger. De afgelopen dagen gingen de beurzen flink omlaag, mede als gevolg van de situatie in Japan. Bekijk de actuele stand van de AEX-index.

Update 12:35 Een waterkanon wordt momenteel weer ingezet bij reactor 3 van de Fukushima-kerncentrale. Eerder werd dit kanon teruggetrokken na te hoge stralingsniveau’s.

Update 12:30 In China wordt melding gemaakt van ‘salt panic buys’, voorraden zout die worden aangelegd door consumenten. Het is mogelijk een onbedoeld effect van berichten in Chinese staatsmedia dat mensen ‘zich geen zorgen hoeven te maken over de zoutvoorraad’ en de idee dat gewoon tafelzout genoeg bescherming biedt tegen de schadelijke effecten van radioactieve straling. Quod non.

Update 12:20 NRC-correspondent Elske Schouten rijdt door het getroffen gebied. Ze vertelt:

“Hoe verder we reden, hoe harder het begon te sneeuwen. Vrachtwagens stopten langs de weg om sneeuwkettingen om hun banden te doen, we zagen personenauto’s omkeren. Intussen waren we gealarmeerd door de plaatsnaamborden langs de weg. O nee. We reden niet langs de westkust, zoals we hadden verwacht, maar vlak langs de provincie Fukushima. Dichter langs de kerncentrale dan we waren geweest! Intussen werd de sneeuw steeds dichter, door de voorruit was alles wit. Ik was banger om in the middle of nowhere te stranden in de sneeuw dan ik tot nu toe voor de kerncentrale ben geweest.”

Update 12:10 Bekijk een fotoserie over de protesten tegen kernenergie die wereldwijd gehouden worden.

Update 11:50 De Russische president Dimitri Medvedev noemt de nucleaire crisis in Japan een “kolossale nationale ramp” en hij uitte de hoop dat de problemen zich niet verder uitbreiden.

Update 11:48 Voor wie onderstaande statusrapporten te veel wordt, verwijst de hoofdredacteur van nu.nl Laurens Verhagen naar deze overzichtelijke infographic van de Fukushima Dai’ichi.

Update 11:40 Het waterkanon is teruggetrokken van de Fukushima-kerncentrale na gerezen stralingsniveau’s. Dat meldt de Japanse zender NHK. Het waterkanon werd ingezet om het koelwater in de ‘spent fuel pools’ aan te vullen.

Update 11:30 Het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) meldt dat er bij 17 mensen (9 medewerkers van TEPCO en 8 werknemers van gelieerde bedrijven) verhoogde radioactiviteit op hun gezicht gemeten is. Ze zijn niet naar het ziekenhuis overgebracht omdat de mate van blootstelling te laag is. Een werknemer is tijdens werk aan een ventilatieschacht aan ‘significante’ hoeveelheden straling blootgesteld. Hij is naar een plek buiten de gevarenzone overgebracht.

Klik voor vergroting. Status in de verschillende installaties van de zes reactoren van kerncentrale Fukushima Dai’ichi. (Bron: Japanese Atomic Industrial Forum) Klik voor vergroting. Status in de verschillende installaties van de zes reactoren van kerncentrale Fukushima Dai’ichi. (Bron: Japanese Atomic Industrial Forum)

Update 11:11 Zich baserend op bovenstaande statusrapporten ziet NRC-expert Karel Knip “geen enkele aanwijzing die duidt op een verbetering van de situatie.” Naast de reeds bekende problemen met de ‘spent fuel pools’ baart de status ‘unknown’ van de reactorvaten 1,2 en 3 hem grote zorgen (in de statusrapporten terug te lezen bij Reactor Pressure Vessel Integrity). “Van deze reactorvaten werd aangenomen dat deze in tact zijn. Dat is nu dus weer onduidelijk.”

Update 10:57 Het opzienbarende verhaal van Akiko Kosaka, een student in Californië. Zij vond haar familie terug via YouTube, lees er meer over op het blog van nrc.next.

Update 10:47 Het Israëlische Yediot Ahronots legt de focus op de problemen voor Israël zelf: gebrek aan sushi.

Update 10:41:

Leden van de Self Defense Force lopen langs de resten van Minamisanriku, een verwoest stadje in het noorden van Japan. Foto APLeden van de Self Defense Force lopen langs de resten van Minamisanriku, een verwoest stadje in het noorden van Japan. Foto AP

Update 10:38: De Financial Times heeft een indrukwekkende reportage uit een verwoest dorpje online gezet.

Update 10:27 Het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken adviseert Britse burgers dringend niet naar Japan te reizen. Burgers die in Japan zitten zouden moeten overwegen om te vertrekken, stellen ze op hun website. Lees hier meer over de Westerlingen die het getroffen land massaal ontvluchten.

Update 10:32: Reuters meldt dat er ongewoon hoge radioactieve straling is gemeten op drie passagiers van vluchten van Japan naar Zuid-Korea.

Update 10:25 Hier kun je de stralingsniveaus op 20 kilometer van Fukushima Dai’ichi bekijken.

Update 10:16: Veertien oudere patiënten zijn overleden nadat ze uit een ziekenhuis in de buurt van Fukushima Dai’ichi waren geëvacueerd. Ondertussen waarschuwen experts dat de slachtoffers van de aardbeving niet vergeten mogen worden, nu alle aandacht uitgaat naar de dreigende nucleaire ramp.

Update 11:47
- Russian President Dmitry Medvedev called the situation at Japan’s stricken nuclear power plant a “colossal national disaster” and catastrophe on Thursday and said he hopes it will not cause serious problems elsewhere.

Update 11:44
Voor wie onderstaande statusrapporten te veel zijn, verwijst de hoofdredacteur Laurens Verhagen van nu.nl naar deze infographic.

Update 10:10: In China is een run op zout ontstaan, omdat veel Chinezen (ten onrechte) geloven dat zout bescherming kan bieden tegen radioactieve straling. Supermarkten in hoofdstad Bejing hebben geen zout meer in de schappen.

Update 10:05: De Amsterdamse beurs ziet de dreigende nucleaire ramp vooral als “een lokaal probleem”, aldus handelaar Ed Manie van Keijser Capital op Novum. De AEX noteert vanmorgen ruim 1 procent hoger, waarbij de markt volgens Manie reageert op de lichte mate van controle die de Japanners over de kernreactoren lijken te krijgen. “Het wordt langzamerhand beheersbaarder en daardoor komt er wat opluchting in de markt”, aldus Manie.

Update 10:01: Er zijn weer nieuwe cijfers over de ramp: het officiële dodental is 5.429. Er zijn nog 9.594 vermist. Er zijn 2.404 gewonden.

Update 09:58:

Een paar knuffelt voordat een van hen vertrekt van Narita International Airport, ten oosten van Tokio. Foto ReutersEen paar knuffelt voordat een van hen vertrekt van Narita International Airport, ten oosten van Tokio. Foto Reuters

Update 09:49: Origami. Het Leidse Japanmuseum organiseert zaterdag een bijeenkomst om duizend kraanvogels te vouwen voor Japan, meldt De Telegraaf.

Update 09:45: Yukio Edano, woordvoerder van de Japanse regering, heeft ontkend dat de Japanse regering informatie achterhoudt. “Wij krijgen de informatie zelf laat, maar als die binnen is, sturen we ‘m meteen door.”

Update 09:42: Reuters meldt dat de Duitse bondskanselier Angela Merkel heeft gezegd dat de ramp in Japan weinig effect heeft op de wereldeconomie. Ze voegde eraan toe dat Duitsland, zeker op de korte termijn, afhankelijk blijft van kernenergie.

Update 09:38: Boskalis maakt net hoge winstcijfers bekend. Ook kijkt Boskalis naar Japan, waar na de natuurramp van vorige week al “eerste contacten” gelegd zijn over mogelijke opdrachten, aldus bestuursvoorzitter Peter Berdowski. Het zou gaan om opdrachten voor de Smit-onderdelen Salvage (berging) en Transport. Voor Baggeren & Grondverzet zijn de mogelijkheden beperkt, aldus Berdowski, mede door de diepzeehavens in Japan.

Update 09:27: In de Verenigde Staten zijn lage waardes radioactiviteit gemeten, meldt Lars-Erik De Geer, onderzoeksdirecteur van een Zweedse overheidsorganisatie die toegang heeft tot de internationale meetpunten. De waardes zijn zeer laag en niet schadelijk.

Update 09:25: Het electriciteitsbedrijf Tohuku meldt dat 850.000 huishoudens in het noorden geen stroom hebben, terwijl de temperatuur rond het vriespunt ligt. 1,5 miljoen huishoudens hebben geen water.

Update 09:23: The Washington Post heeft een indrukwekkende infographic gemaakt over de reactoren.

Update 09:15: NHK meldt nu dat de vrachtwagens met waterkanonnen klaar staan om te gaan spuiten op reactor nummer 3.

Update 09:14: The New York Times heeft een zeer uitgebreide infographic gemaakt over de gevolgen van de aardbeving en tsunami.

Update 09:10: De radioactieve straling is niet afgenomen na het dumpen van water op de beschadigde reactor. De beelden van NHK van de het sproeien van water:
http://www.youtube.com/watch?v=35KeDh4kAuM

Update 09:07: Het officiële dodental als gevolg van de aardbeving en tsunami is opgelopen tot 5.300. De autoriteiten gaan ervan uit dat dit het uiteindelijk ruim boven de tienduizend zal uitkomen.

Update 09:01: De Nikkei-index is gesloten met een verlies van 1,4 procent.


Update 08:56: Ondertussen is onze correspondent Elske Schouten nog steeds in Japan. Hier wat aantekeningen die ze maakte, en die vanmorgen ook in nrc.next te lezen zijn:

En toen waren we weer terug bij af. Nadat onze vorige chauffeur ons had verlaten, hadden mijn collega-journalisten en ik voor een exorbitant bedrag een ander ingehuurd. Hij had beloofd dat hij dankzij goede connecties ongelimiteerd aan benzine kon komen, en nu in dit tsunamigebied geen druppel te krijgen is, leek dat de duizenden dollars waard.
Maar toen kregen we een sms: de halve tank benzine die we nog hadden, had hij opgemaakt door ruim 100 kilometer richting Tokio te rijden en terug, op zoek naar brandstof. Tevergeefs: de tankstations van zijn ‘connecties’ waren dicht. Met de lege tank was ook onze vluchtroute – wég van de kerncentrale in Fukushima – moeilijker geworden. Terwijl we dinsdagavond wilden beslissen of we zouden vertrekken en waar naartoe, had gisteren nog niemand een besluit genomen. De nucleaire dreiging leek weer afgenomen; als we benzine konden krijgen, konden we misschien toch weer op pad?
De Amerikaanse journalisten, die bij dezelfde krant werken, vergaderden onderling. Mijn Canadese collega en ik bespraken intussen onze situatie, al wandelend door de sneeuw die was gaan vallen. Op zoek naar een pinautomaat, want mijn portemonnee raakte aardig leeg.
Toen kreeg mijn collega het laatste nieuws binnen: de werkers hadden reactor 4 van de kerncentrale verlaten omdat de radioactieve straling te hoog was. Wat betekende dit? Hadden ze de reactor gewoon maar achtergelaten? Ik wil NU weg hier, zei mijn collega. Nog steeds was nergens een pinautomaat te vinden die internationale bankpassen accepteerde. Het postkantoor en de minisupermarkten zijn dicht, en alle lokale banken die ik probeerde, spuugden mijn passen weer uit. De sfeer begon enigszins paniekerig te worden, al zagen we al snel dat de werkers op de kerncentrale alweer waren teruggekeerd.
We willen allemaal iets anders. Twee collega’s zijn met een taxi op lpg naar Yamagata in het westen gereden. De rest neigt nu naar een aftocht via Morioko in het noorden, morgenochtend.
Van onze groep maak ik me nog de minste zorgen over de kerncentrale. Geen enkele bonafide expert lijkt een ramp te verwachten die Sendai kan bereiken, zojuist kregen we nog een bericht van de Britse ambassade dat het wel zal meevallen. Ik heb een goede tolk gevonden en hier in de buurt zijn volgens mij nog mooie verhalen te maken. Maar ons hotel blijkt vanaf morgen geen kamers meer voor ons te hebben. Bovendien: alleen achterblijven zie ik ook niet zitten. Zeker niet zonder geld.

Update 08:48: De situatie in Fukushima Dai’ichi op een rijtje:
- Helikopters van het Japanse leger storten tonnen zeewater uit over de kapotte reactor nummer 3. Met het water moeten splijtstofstaven worden afgekoeld die oververhit zijn geraakt en nog meer straling dreigen te verspreiden. Twee Chinook-helikopters lozen telkens 7.500 liter water. Op televisiebeelden was te zien dat een groot deel van het water door de wind werd verspreid. De helikopterbemanningen worden elk ongeveer veertig minuten ingezet om niet aan te veel straling te worden blootgesteld.
- Bij dezelfde reactor is op de grond een team bezig met waterkanonnen.
- Een ander team is bijna klaar met het herstellen van de stroomtoevoer, waarna de koeling een stuk beter tot stand gebracht zou kunnen worden.

Update 08:42: Ook Reuters heeft een interessante infographic gemaakt. Deze toont de effecten van de aardbeving en de tsunami op de Nikkei-index en de yen:

Update 08:38: The New York Times heeft een infographic gemaakt waarop je kunt zien hoe de radioactieve wolk zich zou kunnen ontwikkelen (uitgaande van de weersverwachting).

Update 08:36: De vrees neemt toe dat Japan getroffen zal worden door stroomstoringen. Met name in Tokio is men bang voor een black out, nadat de Japanse Handelsminister daar voor waarschuwde.

Update 08:30: De Nikkei-index heeft vandaag weer wat van de lichte winst die het gisteren boekte moeten inleveren. Ondertussen bereikte de yen het hoogste punt ten opzichte van de dollar ooit.

Update 08:26: De Japanse autoriteiten maken zich grote zorgen over de staat van de bassins met splijtstof in de reactoren 3 en 4 van de Fukushima Dai’ichi kerncentrale. De technici van exploitant Tokyo Electric Power (TEPCO) zijn er nog niet in geslaagd om de splijtstofstaven in de bassins te koelen met water. Met helikopters wordt geprobeerd om water in de reactoren te deponeren.

    • Ward Wijndelts