Op zoek naar de plot van een wedstrijd

Voetbalbloggers missen in de traditionele media diepgang en analyses.

Maar de doorsnee kijker en lezer zitten daar niet op te wachten, zeggen die media.

De belangrijkste reden waarom Michael Cox is begonnen met zijn weblog over voetbaltactiek, Zonal Marking, is omdat veel voetbaljournalistiek volgens hem „eigenlijk helemaal niet over voetbal gaat”.

„Ik heb bijvoorbeeld tot in detail gelezen dat Joe Cole [Engelse speler die afgelopen zomer van Chelsea naar Liverpool ging, red.] erover dacht om niet naar Liverpool te gaan omdat zijn vriendin Londen niet wilde verlaten omdat ze dan alle goede feestjes zou mislopen”, zegt hij. „Maar wat Cole zou toevoegen aan het middenveld van Liverpool, daarover las ik vrijwel niets.”

Vooral de boulevardpers schrijft zulke verhalen, maar volgens Cox stellen ook de serieuzere media zelden vragen aan de orde die, zoals hij het noemt, „de kern van het voetbal raken”: waarom kiezen coaches steeds vaker voor twee verdedigende middenvelders? Hoe kan het dat het nietige Alicante won van het grote Barcelona? Waarom maken ploegen niet meer gebruik van de vaagheid van de buitenspelregel?

Op Zonal Marking (‘zonedekking’, www.zonalmarking.net) trekt Cox dagelijks rond de 24.000 bezoekers met artikelen over zulke vragen. Cox (23), afgestudeerd politicoloog, was het liefst de journalistiek ingegaan, maar hij kon geen baan vinden. Om toch te schrijven, begon hij een blog gewijd aan zijn passie, voetbaltactiek. „Voor mij is een voetbalwedstrijd als een moeilijke film”, zegt hij, „met een plot dat je alleen begrijpt als je je concentreert.” Zich druk maken over een publiek deed hij niet – hij had geen publiek. Maar al na een paar weken was dat anders, honderden, zelfs duizenden mensen bleken geïnteresseerd. En tijdens het WK – toen hij vijf maanden aan het bloggen was – had hij gemiddeld zo’n 50.000 unieke bezoekers per dag.

Inmiddels zijn er honderden soortgelijke voetbalblogs. Ze zijn in het Engels, specialistisch en hebben namen als In Bed With Maradona, Les Rosbifs, en The Swiss Ramble.

Ook in Nederland ontstaat een cultuur van voetbalblogs. Het Nederlandse antwoord op Zonal Marking is 11tegen11 (11tegen11.wordpress.com). De maker van het blog, Sander IJtsma, is een 32-jarige arts-promovendus in het Medisch Centrum Leeuwarden. Hij heeft per dag tussen de 500 en 750 bezoekers. Met een notitieblok op schoot maakt hij aantekeningen tijdens wedstrijden op tv, of hij kijkt ze online terug. Hij let vooral op ploegen die tactisch afwijken. IJtsma zegt zich te willen verplaatsen in het hoofd van een trainer. „Ik probeer te begrijpen waarom hij iets doet.”

Hij noemt voetbal een „intellectuele uitdaging”. Dat is ook de reden dat wedstrijdverslagen uit kranten – tijdens of vlak na het duel geschreven – hem zelden boeien. „Het duurt even voordat je patronen ziet. Wil je een wedstrijd goed begrijpen, dan moet je scènes soms meermaals terugkijken, net zoals trainers doen.” En de analisten op televisie dan, zoals Ronald Koeman of Youri Mulder? Vaak analyseren die niet echt iets, vindt IJtsma. „Ze poneren meningen, zonder te argumenteren. Als een ex-profvoetballer het zegt, dan is het waar.”

Arno Vermeulen, chef voetbal bij de NOS, zegt de kritiek van de bloggers wel te begrijpen. De analyse van het spel is inderdaad „vrij beperkt” bij de traditionele media. „Dat komt mede doordat we weinig tijd hebben, en doordat het niet elke analist is gegeven snel uit te leggen hoe de wedstrijd in elkaar zit.” Maar bovendien, zegt Vermeulen, moet de NOS ook denken aan de doorsnee kijker. „En ik denk niet dat die zit te wachten op ingewikkelde analyses. Mensen klagen dan over ‘oeverloos gezwets’.”

Geschreven media, zeggen de bloggers, publiceren vooral oppervlakkige wedstrijdverslagen of interviews. „Wat voetballers zeggen, maakt ze niet bijzonder”, zegt Cox. „Wat ze doen wel.” Cox krijgt bijval van David Winner, auteur van het boek Brilliant Orange, over het Nederlands elftal. Winner schreef onlangs in NRC Handelsblad dat sportjournalistiek „grotendeels een zaak is (geworden) van het verslaan van de persconferenties van trainers”. „Dat klopt”, zegt Christiaan Ruesink, hoofdredacteur van het AD en ex-voetbalverslaggever. „Tot op zekere hoogte. Van veel wedstrijden zie je als verslaggever de tweede helft amper, omdat je al bezig bent met schrijven.”

Hij heeft er als chef sport met collega’s veel over gepraat: moeten we niet dieper ingaan op tactische kwesties? „Bij EK’s en WK’s heeft een AD-verslaggever duels integraal herbekeken, en er pas daarna een stuk over geschreven. Maar toen het WK was afgelopen, was er weer minder aandacht voor alle aspecten van het voetbal en zijn we ermee gestopt. Het AD schrijft voor de massa en die is vooral geïnteresseerd in discussies in het voetbal, wat zegt de een over de ander. En ik denk dat relatief weinig mensen analyses willen lezen. De meesten lezen liever wat de ene voetballer over de andere zegt, of over ruzies binnen een club. De diepteanalyse is voor de kenner.”

En zo ontstaat op internet een niche voor diepgaandere beschouwing. Het succes van Zonal Marking bleef niet onopgemerkt. De Britse krant The Guardian gaf Michael Cox een column over tactiek, volgens redacteur Sean Ingle niet omdat er meer kranten mee worden verkocht, „maar omdat het zo intelligent is”.

Inmiddels heeft Cox diverse columns, onder meer op de site van tv-zender ITV, ESPN.com, en Betfair.com. Hij is er zelf verbaasd over. Nog geen jaar na zijn laatste afwijzing bij een sollicitatie bij een regionale krant kan hij in Londen rondkomen van zijn hobby – „nerdy stukken schrijven over voetbaltactiek”, zoals hij het zelf zegt.