Zes vragen over de huidige toestand van Fukushima Dai’ichi kerncentrale

Damage after an earthquake and tsunami at Fukushima Daiichi nuclear plant, 240 km (150 miles) north of Tokyo, is seen in this satellite image taken 9:35 am local time (0035 GMT) on March 16, 2011. REUTERS/DigitalGlobe/Handout (JAPAN - Tags: DISASTER ENERGY BUSINESS ENVIRONMENT IMAGES OF THE DAY) FOR EDITORIAL USE ONLY. NOT FOR SALE FOR MARKETING OR ADVERTISING CAMPAIGNS. THIS IMAGE HAS BEEN SUPPLIED BY A THIRD PARTY. IT IS DISTRIBUTED, EXACTLY AS RECEIVED BY REUTERS, AS A SERVICE TO CLIENTS. MANDATORY CREDIT
Damage after an earthquake and tsunami at Fukushima Daiichi nuclear plant, 240 km (150 miles) north of Tokyo, is seen in this satellite image taken 9:35 am local time (0035 GMT) on March 16, 2011. REUTERS/DigitalGlobe/Handout (JAPAN - Tags: DISASTER ENERGY BUSINESS ENVIRONMENT IMAGES OF THE DAY) FOR EDITORIAL USE ONLY. NOT FOR SALE FOR MARKETING OR ADVERTISING CAMPAIGNS. THIS IMAGE HAS BEEN SUPPLIED BY A THIRD PARTY. IT IS DISTRIBUTED, EXACTLY AS RECEIVED BY REUTERS, AS A SERVICE TO CLIENTS. MANDATORY CREDIT De Fukushima Dai'ichi kerncentrale, aan het begin van deze dag (00:05 Nederlandse tijd) Foto Reuters

De nucleaire crisis in Japan verslechterde vanmorgen nadat de reddingswerkers werden weggeroepen bij de Fukushima Dai’ichi kerncentrale, omdat de straling te hoog werd. Bovendien steeg er enkele uren eerder een witte wolk op. Zes vragen en antwoorden:

1. Wat is die witte wolk?
Waarschijnlijk is dat stoom, een logisch gevolg van het pompen van water in de reactor om die af te koelen en de spijtstofstaven onder water te houden. De autoriteiten proberen om het afkoelbad van reactor 4 van voldoende water te voorzien: reactor 4 vormt op dit moment het grootste gevaar.

De stoom bevat weliswaar radioactieve deeltjes, maar de gevolgen van ontsnappende stoom zijn volgens experts minder groot dan wanneer er een ontploffing in de reactor zou plaatsvinden. Tot nu toe is het vooral stoom waardoor de radioactieve straling vrijkomt. Er is nauwelijks sprake van verhoogde radioactieve straling in Tokio, 240 kilometer ten zuiden van Fukushima Dai’ichi.

2. Waarom is de toestand van het afkoelbad kritiek?
Anders dan de reactors, die beschermd zijn door twee containers (een massief stalen en een betonnen), zijn de afkoelbaden dat niet. De spijtstofstaven worden slechts bedekt en beveiligd door (meters) water. In reactor 4 vreest men dat het waterniveau daalt: gisteren bleek het water te koken en ontsnapte er stoom.

Niemand weet hoeveel schade de explosie van gisterochtend heeft veroorzaakt: er zijn gaten in de muren te zien en analisten vermoeden dat het besluit om boorzuur te sproeien betekent dat er ook gaten in het dak van het gebouw zitten. “Die gaten moeten echt, echt dicht. Daarom zou het verschrikkelijk zijn als er nog een explosie komt”, aldus Murray Jennex van San Diego State University in Californië.

3. Wat kan er nu nog worden gedaan?
Boorzuur sproeien kan nog helpen, omdat dat het vuur dempt en straling absorbeert. Daarnaast is het essentieel om het waterniveau in het afkoelbad op peil te houden. Tot slot moet er zo snel mogelijk een nieuwe groep technici aan de slag.

4. Hoe staat het met de afkoelbaden van de andere reactors?
Er zijn zes reactoren op het Dai’ichi-complex. Drie ervan, nummer 4, 5 en 6, waren uitgeschakeld voor onderhoud op het moment van de aardbeving en daaropvolgende tsunami. Er zijn signalen dat de temperatuur ook aan het stijgen is in afkoelbad 5 en 6. Maar de splijtstofstaven in deze afkoelbaden zijn veel ouder (en verder afgekoeld) dan in afkoelbad 4, waardoor de kans veel kleiner is dat ze oververhitting zullen veroorzaken.

5. Hoe staat het met de andere reactoren?
Er zijn explosies geweest in reactor 1, 2 en 3, maar experts zijn optimistisch over de situatie in deze reactoren, omdat er maar weinig straling is vrijgekomen. Het vermoeden bestaat dat de berschermde wanden hun werk goed doen. De grootste twijfel over de schade is er nog bij reactor 2.

6. Waar moeten we op letten?
Een stijging van het stralingsniveau is de belangrijkste indicatie dat het misgaat, maar ook een daling van het het waterniveau in het afkoelbad zou erg slecht nieuws zijn. Na de sterke piek in het stralingsniveau eerder vandaag - waardoor de reddingswerkers zijn vertrokken - is het niveau nu weer flink lager, wat enigszins geruststellend is.