Van Hiroshima en Nagasaki weten de mensen hier nog wat ze moeten vrezen

Draag lange mouwen. Blijf binnen. Pak een paraplu als je uit moet, om te eten. Na de tsunami golft angst voor een kernramp door Sendai.

In een straal van dertig kilometer rond de kerncentrale in Fukushima zijn de inwoners geëvacueerd. Bij Iwaki City eten de avacués in de auto. Foto Reuters A family, who evacuated from a town near the Fukushima Dai-ichi nuclear plant, eats inside their car parked in front of a shelter in Iwaki, Fukushima Prefecture, northern Japan, Monday, March 14, 2011, three days after a massive earthquake and the ensuing tsunami hit the country's northeastern coast. (AP Photo/Kyodo News) JAPAN OUT, MANDATORY CREDIT, NO SALES IN CHINA, HONG KONG, JAPAN, SOUTH KOREA AND FRANCE
In een straal van dertig kilometer rond de kerncentrale in Fukushima zijn de inwoners geëvacueerd. Bij Iwaki City eten de avacués in de auto. Foto Reuters A family, who evacuated from a town near the Fukushima Dai-ichi nuclear plant, eats inside their car parked in front of a shelter in Iwaki, Fukushima Prefecture, northern Japan, Monday, March 14, 2011, three days after a massive earthquake and the ensuing tsunami hit the country's northeastern coast. (AP Photo/Kyodo News) JAPAN OUT, MANDATORY CREDIT, NO SALES IN CHINA, HONG KONG, JAPAN, SOUTH KOREA AND FRANCE AP

Yoshiko Tuzuki (55) zou op het moment het liefst van Japan naar Pakistan verhuizen. Als jonge vrouw heeft ze in Karachi gewoond, „en ik zou nu heel graag weer terugwillen”. Thuis heeft ze niet alleen net een tsunami achter de rug, waarbij, naar ze vreest, haar ouders en drie zusters zijn omgekomen. Nu dreigt er ook nog een nucleaire ramp op 80 kilometer afstand. „Er is sneeuw en regen voorspeld, daar worden we extra bang van”, zegt Tuzuki. Van Hiroshima en Nagasaki weten Japanners nog dat neerslag de gevaarlijke nucleaire deeltjes kan meenemen, zegt ze.

De slachtoffers van de tsunami die Japan vrijdag trof, moeten zich inderdaad zorgen maken over de kerncentrale in Fukushima, waar gisteravond de derde kernreactor ontplofte. Bewoners van Sendai e-mailen, om elkaar op de hoogte te houden, kettingbrieven door die ze lezen op hun mobiele telefoons. Draag lange mouwen. Neem een paraplu mee, als je naar buiten gaat. Blijf zoveel mogelijk binnen.

Maar ze zullen toch moeten eten, en sinds de tsunami is er in de stad bijna niets meer te krijgen. In de wijk Kashimadai staan honderden families vanaf 5 uur ’s ochtends in de rij omdat ze vijf uur later misschien een paar flessen water en instantnoedels kunnen kopen. Ze hebben hun voorzorgsmaatregelen genomen. Een vrouw vertelt dat ze vanwege de ontplofte kernreactoren een gezichtsmasker heeft gekocht. Een andere vrouw heeft een nieuw vissershoedje om zich te beschermen.

Sayaka Takahashi heeft een zakradio meegenomen om op de hoogte te blijven. Maar de regering geeft te weinig informatie, vindt ze. „Ik kijk televisie en de regering zegt dat de kerncentrale in orde is. Maar ik geloof er niets van.” Als het helemaal uit de hand loopt, wil ze vluchten naar Sapporo. Maar ze heeft geen benzine; ook bij de tankstations staan automobilisten eindeloos in de file voor een paar liter brandstof.

Een paar uur later komt premier Naoto Kan op de radio om plechtig te verkondigen dat de regering hard werkt om het effect van de nucleaire crisis te beperken. Hij adviseert burgers tussen 20 en 30 kilometer van de reactor om binnen te blijven – de mensen die dichterbij wonen, waren al geëvacueerd. Kort daarna vertelt een medewerker van Tokio Elektriciteitsbedrijf dat voor de vierde keer sinds de tsunami brand is ontstaan in de kerncentrale. Daarna draait de zender wat klassieke muziek.

Aan de kust boven Sendai hebben de bewoners nog andere zaken aan hun hoofd. In Ishinomaki staat het water van de tsunami nog tot schouderhoogte. Het water verdwijnt niet vanzelf, want de aardbeving heeft gezorgd dat de grond verzakte.

Met heuplaarzen waden hulpwerkers door het water om te zien of er in de huizen nog slachtoffers zitten. Hier worden nog zo’n 200 bewoners vermist. Een man vertelt dat hij zich geen zorgen maakt over een kernramp. Dit weekend had hij nog een familielid op bezoek dat werkt in een kerncentrale, en die zei dat er niets aan de hand was zolang je een masker draagt en lange mouwen.

In een ander dorp vertelt een team van Swiss Rescue, dat uit Zwitserland is overgevlogen om met speciale snuffelhonden te zoeken naar overlevenden in het puin, dat het goed voorbereid is op een mogelijke kernramp. Ze zoeken expres in het deel van het puin dat is doorzocht door het leger en beter begaanbaar is, zodat ze ogenblikkelijk weg kunnen. Elk van hun medewerkers heeft een zwart instrumentje bij zich om radioactieve straling te meten. Bij terugkeer op hun basis wordt uitgemeten of de hoeveelheid straling nog veilig is of niet.

Woordvoerder Michael Fichter vertelt dat hun basiskamp in Tome de leden van het team ondanks de afgebroken telefoonverbindingen constant op de hoogte houdt van de dreiging. Voor het geval zich een echte ramp voltrekt, hebben ze wel tien scenario’s om weg te komen – net afhankelijk van de hoeveelheid straling, het weer en hoe de wind staat.

Het publieke radiostation blijft intussen iedereen geruststellen. „Dit niveau van straling heeft geen effect op het lichaam”, zegt een regeringsfunctionaris. „Blijf alstublieft kalm en wees niet bang.” Mochten mensen alsnog effecten van overbestraling voelen, wordt hun geadviseerd hun handen te wassen, hun kleren uit te trekken en binnen te blijven.