Londens St. Pancras kan weer lachen

St. Pancras was even het modernste hotel te wereld. Maar al snel was het verouderd en 76 jaar geleden ging het dicht. Na een verbouwing van 150 miljoen pond is het nu weer open. „Ik heb Londen het mooiste hotel ter wereld teruggegeven.”

Na een verbouwing van 150 miljoen pond is St. Pancras weer open. Foto's Alex MacNaughton

Na een verbouwing van 150 miljoen pond is St. Pancras weer open. Foto's Alex MacNaughton

Projectontwikkelaar Harry Handelsman liep eind jaren negentig voor het eerst door St. Pancras, het Victoriaanse hotel boven het gelijknamige Londense station waar de Eurostar aankomt. Wat zag hij in het gebouw? Het was sinds de jaren dertig niet meer als hotel in gebruik en stond sinds de jaren tachtig leeg. De muren waren gewit, de plafonds verlaagd, de marmeren zuilen ingemetseld of afgezaagd, de deuren betimmerd met planken van geperst hout. Maar de grandeur was onmiskenbaar, vertelt Handelsman.

Vandaag opent het St. Pancras-hotel, na 76 jaar, opnieuw zijn deuren. Met liefde én heel veel geld is het gerestaureerd. De kamers, vanaf 250 pond per nacht (289 euro), kijken uit over de perrons of het spoor – maar geluiddicht gemaakt voor de treingeluiden. De bar en het restaurant zijn op een handige manier in de oude stationshal gebouwd, de receptie heeft een plaats gevonden in de voormalige, met glas en blauw smeedwerk overkoepelde taxistandplaats.

Op de statige dubbele trap waan je je – zolang je niet naar buiten kijkt naar het moderne gebouw van de British Library – aan het eind van de negentiende eeuw, toen reizen met de trein nog iets bijzonders was. Het plafond van het trappenhuis is vormgegeven als het dak van een kathedraal. Voeten zakken weg in dik blauw tapijt. De smeedijzeren balustrade, gebogen gaslampen en het donkerrode behang met fleur-de-lis dragen bij aan het gevoel van luxe.

„In 1873 had Londen het mooiste hotel ter wereld, ik hoop dat ik dat heb teruggegeven”, zegt Handelsman. Hij is mede-eigenaar van de Ealing Studios, de oudste filmstudio ter wereld. Eerder renoveerde hij in de wijk Clerkenwell pakhuizen en fabrieken, waaronder een art-decodrukkerij, tot appartementen voor bankiers.

Oorspronkelijk wilde hij appartementen bouwen onder de nok van St. Pancras, anderen zouden het hotel renoveren. Het hotel was een voorwaarde van Monumentenzorg, maar renovatie zou alleen in combinatie met woningbouw rendabel zijn, was de gedachte. De hotelpartners haakten af, maar Handelsman was zo verliefd op het gebouw dat hij besloot door te zetten.

St. Pancras was bij de opening in 1873 een van de meest innovatieve hotels ter wereld: met draaideuren, hydromechanische liften, centrale verwarming en in iedere kamer een elektrische bel voor roomservice. Het werd, in opdracht van Midland Railways, ontworpen door sir George Gilbert Scott, de architect van onder meer het Albert Memorial in Hyde Park en het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Maar al snel raakte het hotel in verval. De 300 kamers hadden gedeelde badkamers, één per verdieping. Voor 2 pence konden gasten een kuip met warm water in de kamer laten bezorgen. Dat was korte tijd voldoende, maar overal openden hotels met badkamers en suite. Door de vloeren van beton en staal kon het Midland Grand geen afvoerbuizenaanleggen. In 1935 sloten de deuren.

British Rail verbouwde het tot kantoor en wilde het eigenlijk slopen. Dat kon in 1966 worden voorkomen dankzij een campagne van toenmalige Britse Dichter des Vaderlands John Betjeman. Moderne brandweervoorschriften zorgden er echter voor dat het gebouw vanaf de jaren tachtig niet meer kon worden gebruikt als kantoor of hotel. Alleen als filmlocatie was St. Pancras nog populair. Onder meer de eerste videoclip van de Spice Girls en scènes uit Batman Begins werden er opgenomen. Ook de buurt raakte in verval en werd het prostitutie- en drugsgebied van Londen. Dat veranderde in de jaren negentig met de komst van de British Library, een grootse opknapbeurt van de wijk en uiteindelijk de komst van de Eurostar. Kings Cross werd een plek om te investeren.

Handelsman reserveerde 50 miljoen pond voor de renovatie van St. Pancras. Sindsdien zijn de kosten „kosmisch geëscaleerd” tot 150 miljoen. „Want dan kwamen we weer een prachtig schilderij onder lagen verf tegen of een origineel behang.” In één van de suites kwam onder een spiegel een handgeschilderd behang met gouden details tevoorschijn. Zes kamers zijn op verzoek van Monumentenzorg in oorspronkelijke staat teruggebracht. De kosten voor het behang: 47.000 pond.

„Maar het gaat niet alleen om geld”, zegt Handelsman. Hij wilde het hotel weer tot leven brengen. Met enthousiasme wijst hij op het plafond in de Ladies Smoking Room, de eerste in Europa waar vrouwen mochten roken, en op gotische waterspuwers onder de bogen van de ingang. „Het gebouw is fantastisch, de aandacht voor details was enorm. Er zit humor in.”

Hij maakt zich bovendien geen zorgen over het terugverdienen van zijn investering. De 67 appartementen zijn allemaal verkocht en worden al bewoond. Hij heeft er meer kunnen maken door het hotel, dat door Marriott Renaissance wordt gerund, met nieuwbouw uit te breiden – de goedkope hotelkamers zijn vooral in dit deel. Michelinsterrenchef Marcus Wareing is aangetrokken voor het restaurant.

Het zijn de eerste dagen die hem slapeloze nachten bezorgen. „Zeven jaar geleden was St. Pancras op Open Monumentendag te bezichtigen. Vijftienduizend mensen probeerden naar binnen te komen.” Ze kwamen iedere dag met trein, metro of bus langs het gesloten St. Pancras en hebben de afgelopen jaren gezien hoe het hotel werd opgekapt. Ze zullen zeker nieuwsgierig zijn naar wat hij ervan heeft gemaakt, verwacht hij.