Weer explosie in kernreactor Fukushima - 550.000 Japanners dakloos

De splijtstofstaven in reactor 2 in de door de aardbeving geteisterde Japanse kerncentrale Fukushima 1 zijn gedeeltelijk gesmolten. Met zeewater is het voorlopig gelukt om een meltdown te voorkomen. nrc.nl deed vandaag verslag van de gebeurtenissen in Japan in een liveblog. Dat kunt u hieronder teruglezen. Voor een samenvatting moet u hier zijn:

Update: 22.40:
Technici bij de Fukushima kernreactor hebben moeite om zeewater in de reactor te pompen, meldt de BBC. Dat komt doordat de uitlaten die nodig zijn om radioactief stoom te laten ontsnappen, niet goed meer werken. TEPCO laat weten dat het waterniveau daarom nog niet snel genoeg stijgt tot een acceptabele hoogte. Maar volgens een woordvoerder is de situatie niet meer kritiek.

Update 22.12 Een van de twee Nederlanders in Japan van wie sinds vrijdag niets meer was vernomen, is terecht. Dat meldt de NOS. Via een email heeft de 36-jarige man de Nederlandse ambassade in Tokio laten weten dat hij ongedeerd is. Een 29-jarige Nederlandse vrouw wordt nog vermist.

Update 22.05:
NASA toont enkele satellietfoto’s van de kustlijn van Japan. Deze foto laat de overstroomde de kustlijn bij Sendai zien.


(Foto: NASA/ German Aerospace Center (DLR)/Rapid Eye)

Update 21.55: Waarom zijn aardbevingen zo moeilijk te voorspellen? New Scientist legt de wetenschap achter het waarnemen en voorspellen van aardbevingen uit.

Update 21.51: De Japanse premier Kan laat weten dat de regering samen met energiebedrijf TEPCO, die de kerncentrales bezit, een task force opzet om de incidenten bij de kerncentrales te onderzoeken. Kan benadrukt dat de Japanse regering alles doet wat mogelijk is om de schade aan de kerncentrales te beperken, meldt Kyodo.

Een man huilt terwijl hij door de verwoeste stad van Onagawa loopt (Foto: AP / The Yomiuri Shimbun, Makoto Kondo)Een man huilt terwijl hij door de verwoeste stad van Onagawa loopt (Foto: AP / The Yomiuri Shimbun, Makoto Kondo)

Update 21.43: Zuid-Korea heeft 102 reddingswerkers gestuurd naar de getroffen gebieden in Japan, meldt Yonhap. Die kwamen vandaag aan. Seoul heeft ook laten weten dat er nog honderd reddingswerkers en forensische specialisten klaarstaan om te helpen, mocht dat nodig zijn.

Update 21.30: Een Russische diplomatieke bron laat aan persbureau Interfax weten dat Moskou “betrouwbare informatie afwacht uit Tokio over de situatie bij de Japanse kernreactoren”. Russische autoriteiten houden er rekening mee dat Japan wellicht de situatie rooskleuriger voorstelt dan die daadwerkelijk is, met als doel grootschalige paniek te voorkomen. Moskou is van plan om seismologen te sturen naar Japan om zeker te zijn dat het gevaar geweken is.

Update 21.26: Bezorgdheid over de economische gevolgen van de aardbeving in Japan hebben geleid tot de verkoop van veel Japanse aandelen op de Amerikaanse beurs, meldt AP.

Update 21.14: Opnieuw heeft een naschok Tokio doen beven. Een aardbeving met een voorlopig geschaalde kracht van 4.1 trof de noordoostelijke kust van Japan rond negen uur Nederlandse tijd. Er is geen tsunamiwaarschuwing uitgevaardigd en er zijn vermoedelijk geen gewonden gevallen, meldt Reuters.

Update 21.12: Volgens de BBC heeft de de New York Times contact gehad met een topman uit de kernenergiesector die zegt dat de Japanners “helemaal in paniek zijn” door de ontwikkelingen bij hun kerncentrales. Hij spreekt over “totale wanorde” bij de technici, “ze weten niet waar ze mee bezig zijn”.

Update 21.06: De economische gevolgen van de aardbeving en tsunami in Japan in beeld gebracht door de NOS

Update 20.55: Dinsdag vergaderen de Europese energieministers samen met experts in Brussel om over de veiligheid van kerncentrales te overleggen, meldt de BBC. De Europese Commissie benadrukt dat de verantwoordelijkheid voor de veiligheid van kernenergie in eerste instantie bij de individuele lidstaat ligt. Volgens BBC-correspondent Chris Morris wil de Commissie de veiligheidsmaatregelen bekijken van de bijna 150 kerncentrales in Europa.

Update 20.47: De Britse reddingswerker Alan Blatchford laat vanuit Japan weten dat er nog altijd hoop wordt gekoesterd dat men levenden onder het puin vandaan haalt, meldt de BBC. Blatchford: “er zijn nog een groot aantal gebouwen die intact zijn, het kan zijn dat er nog mensen in zitten die niet meegesleurd zijn met de overstromingen.”

Update 20.25: NRC adjunct-hoofdredacteur Hans Steketee wijst op een interessant artikel van The Guardian. De krant heeft een overzicht gemaakt van alle ongelukken bij kernreactoren vanaf 1952.

Update 20.21: Technici gaan door met het injecteren van zeewater in de No.2 kernreactor bij Fukishima nu ook een leiding is geopend om stoom te laten ontsnappen, meldt Kyodo.

Update 20.05: Reuters meldt dat de kans op een groot radioactief lek kleiner wordt nu de reactoren van Fukushima langzaam afkoelen. De temperatuur zou met negentig procent zijn gedaald door de kernen te koelen met zeewater.

Update 20.02: Meer dan 250 Zuid-Koreaanse inwoners van Fukushima en Miyagi worden nog vermist, meldt persbureau Yonhap.

Update 19.55: Het US Geological Survey centrum heeft zojuist een naschok van 5.7 gemeten voor de noordoostelijke kust van Japan, meldt de BBC.

Update 19.53: Volgens experts neemt de kans af dat er een grote hoeveelheid radioactieve straling lekt uit de getroffen reactoren in Fukushima, meldt Reuters. Maar de schoonmaakkosten zullen hoog zijn en de drie reactoren zijn niet meer bruikbaar.

Update 19.50: Hoewel de gebeurtenissen kritisch worden gevolgd, is er geen reden om het Nederlandse standpunt over kernenergie te herzien, meldt Novum. Dit maakte het ministerie van Economische Zaken bekend naar aanleiding van de situatie in Japan. Deze uitspraak betekent dat nieuwe kerncentrales in Nederland in principe mogelijk blijven.

Vorige maand heeft het kabinet de voorwaarden en veiligheidseisen opgesteld waaraan een nieuwe kerncentrale moet voldoen. De specifieke technische eisen worden op dit moment uitgewerkt. Daarbij zullen de gebeurtenissen in Japan een rol spelen. “Bij de invulling zal uiteraard rekening worden gehouden met wat er is gebeurd”, laat een woordvoerder weten.

De toestand in Japan heeft wel effect op de besluitvorming in Duitsland en Zwitserland. Het besluit over de uiterste sluitingsdatum van alle Duitse kerncentrales wordt met drie maanden uitgesteld, zei bondskanselier Angela Merkel maandag. Zwitserland heeft maandag plannen voor de bouw van drie kerncentrales opgeschort. Het land wil eerst de resultaten afwachten van een onderzoek naar de waterstofexplosies in twee Japanse kernreactoren.

De Nederlandse bevolking maakt zich ondertussen meer zorgen over de veiligheid van kerncentrales. Dat blijkt uit onderzoek van Maurice de Hond in opdracht van de Wereldomroep. Twee van de drie ondervraagden denkt dat er met de Nederlandse kerncentrale ongelukken kunnen gebeuren die vergelijkbaar zijn met de problemen met enkele Japanse kerncentrales als gevolg van de aardbeving.

Het percentage mensen dat vindt dat de regering weer vergunningen moet uitgeven voor nieuwe kerncentrales is sinds oktober gedaald. Was eerst een meerderheid van 51 procent voor, nu is dat gezakt naar 47 procent. Dat is hetzelfde percentage als in 2005.

In het regeerakkoord hebben VVD en CDA zich voorstander betoond van nieuwe kerncentrales. Vorige maand maakte maakte minister van Economische Zaken Maxime Verhagen (CDA) bekend dat met de bouw van een nieuwe kerncentrale nog voor 2015 kan worden gestart.

Momenteel zijn twee partijen geïnteresseerd om een nieuwe kerncentrale te bouwen in Zeeland, in de buurt van de bestaande reactor van Borssele. In het Gelderse Dodewaard staat nog een in 1997 gesloten kerncentrale, die nog niet is ontmanteld.

Update 19.38: Volgens de IAEA zijn er op dit moment nog geen aanwijzingen dat er een meltdown plaatsvindt, meldt Reuters.

Update 19.31: De Franse nucleaire waakhond ASN schaalt de situatie bij de kernreactor No.3 van Fukushima als een niveau vier incident, meldt de BBC. Dat betekent dat het hier gaat om een een ramp met lokale gevolgen. Als de situatie uit de hand loopt kan ASN het niveau opschalen naar niveau vijf of zes. Bij niveau vijf komt er een beperkte hoeveelheid radioactief materiaal vrij, wat kan leiden tot enkele doden en bij niveau zes komt er een “significante” hoeveelheid radioactief materiaal vrij. In een eerder bericht schreven we dat ASN de situatie al als een niveau vijf of zes bestempelde, dat klopte niet.

In Berlijn gingen vandaag betogers de straat op om te demonstreren tegen voorgenomen plannen van de Duitse regering om kerncentrales langer open te houden. Bondskanselier Merkel heeft de beslissing daartoe drie maanden uitgesteld.

Betogers in Berlijn demonstreren tegen mogelijke plannen om kerncentrales in Duitsland langer open te houden (Foto: AFP / Johannes Eisele)Betogers in Berlijn demonstreren tegen mogelijke plannen om kerncentrales in Duitsland langer open te houden (Foto: AFP / Johannes Eisele)

Update 19.20:
De Europese Commissie heeft het Internationale Agentschap voor Atoomenergie gevraagd volgende week een vergadering in te lasten in navolging van de nucleaire crisis in Japan, meldt AFP.

Update 19.00: Kyodo meldt dat er nog minstens twaalf Columbiaanse staatsburgers worden vermist die in de getroffen gebieden woonden. Ook heeft het Chileense ministerie van Buitenlandse Zaken nog geen contact kunnen leggen met twee van de negen Chilenen die in Sendai wonen. In totaal wonen er zeshonderd Chilenen in Japan, de meeste in Tokio.

Update 18.49: Reuters meldt dat zeventien militairen zijn blootgesteld aan een kleine hoeveelheid radioactiviteit bij hulpwerkzaamheden.

Update 18.46: De Verenigde Staten hebben er vertrouwen in dat Japan de economische uitdagingen als gevolg van de aardbeving en de daaropvolgende tsunami aan kan. Dat zei woordvoerder Jay Carney tijdens een persconferentie in het Witte Huis.

Update 18.30: Het Pentagon meldt dat acht marineschepen, waaronder het vliegdekschip USS Reagan, helpen bij de reddingswerkzaamheden aan de Japanse kust. Er zijn nog vijf andere schepen onderweg, meldt de BBC.

Update 18.25: Het is onwaarschijnlijk dat de crisis in Japan zal ontaarden in een tweede Tsjernobyl. Dat heeft Yukiya Amano, het hoofd van de IAEA, tijdens een persconferentie gezegd, meldt Reuters.

Update 18.08: Kredietbeoordelaar Moody’s zal waarschijnlijk de kredietwaardigheid van het Japanse elektriciteitsbedrijf Tokyo Electric Power Co. (TEPCO), de eigenaar van onder andere de kernreactoren in Fukushima, verlagen. Een lagere waardering maakt het bedrijf minder aantrekkelijk voor investeerders, het betekent dat het minder waarschijnlijk wordt dat de investeerders geleend geld terugzien. TEPCO zal waarschijnlijk tot eind april elektriciteit rantsoeneren, nu verschillende kernreactoren stilliggen.

Update 17.59: IAEA-chef Yukiya Amano bevestigt dat Japan zijn organisatie om hulp heeft gevraagd met het koelen van de beschadigde reactor in Fukushima.

Update 17.57: Een van de twee Nederlanders die tijdens de aardbeving en tsunami in Japan in het meest getroffen gebied van het land verbleven, is terecht, meldt Novum. Het gaat om een 36-jarige man, die in het gebied woont. Dat meldt het ministerie van Buitenlandse Zaken maandag. De man had sinds de ramp Japan vrijdag ontregelde geen toegang tot communicatiemiddelen en kon daardoor niet laten weten hoe het met hem ging. Hij heeft vanmiddag een e-mail naar de ambassade in Tokyo gestuurd om te laten weten dat hij ongedeerd is. Niet lang voordat het ministerie meldde dat de man in orde is, gaf Buitenlandse Zaken nog aan zich zorgen te maken over de man en over een 29-jarige Nederlandse vrouw. Met haar is nog altijd geen contact geweest. Buitenlandse Zaken heeft contact met de familie van de vermiste vrouw en stelt hun zorgen over haar welzijn te delen. De ambassade in Tokyo probeert zo snel mogelijk duidelijkheid te krijgen over haar situatie.

Update 17.42: De Franse nucleaire waakhond ASN bestempelt de situatie bij Fukushima als een calamiteit van niveau vijf of zes op een schaal van zeven. Deze schaal is gemaakt na de ramp op Three Mile Island in de Verenigde Staten (wiki). Niveau vier betekent een ramp met enkel lokale gevolgen; bij vijf komt er een beperkte hoeveelheid radioactief materiaal vrij, wat kan leiden tot enkele doden en bij niveau zes komt er een “significante” hoeveelheid radioactief materiaal vrij.

Inwoners kijken naar de verwoeste huizen van Kesennuma (Foto: AP / Kyodo News) Inwoners kijken naar de verwoeste huizen van Kesennuma (Foto: AP / Kyodo News)

Update 17.26: Beelden van de NOS van de evacuatie van de inwoners rond Fukushima

Update 17.19: De seismologen van het US Geological Survey melden vier naschokken van 5.1 en 5.2 op de schaal van Richter voor de noordoostelijke kust van Japan

Update 17.14: Tokyo Electric Power Co. (TEPCO) is begonnen met het rantsoeneren van elektriciteit in en rond Tokio om grote storingen in het elektriciteitsnet te voorkomen. Door de schade aan sommige kerncentrales is er een tekort aan elektriciteit en raakt het net overbelast. Het wordt verwacht dat de maatregel van TEPCO tot het einde van april van kracht blijft.

Update 17.09: Zo ziet de kernreactor in Fukushima eruit en zo probeert men de reactor te koelen:

De kokendwaterreactor van Fukushima DaiishiDe kokendwaterreactor van Fukushima Daiishi

Update 17.06: Hong Kong, Maleisië, de Filipijnen, Singapore en Taiwan gaan geïmporteerd voedsel uit Japan onderzoeken naar straling, meldt AFP.

Update 17.04: Yukiya Amano, het hoofd van de IAEA, meldt dat de insluitingsvaten bij de kernreactor in Fukushima nog intact zijn en dat de straling die ontsnapt is, beperkt is gebleven. “De Japanse autoriteiten werken zo hard als mogelijk is onder deze extreme omstandigheden om de kernreactoren te stabiliseren en de veiligheid te garanderen”, zei Amano in een verklaring aan lidstaten van de IAEA.

Update 17.00: De burgemeesters van Amstelveen, Amsterdam, Almere en Haarlemmermeer hebben hun medeleven betuigd aan de Japanse gemeenschap in deze regio, meldt Novum. Ze bieden ook hulp aan, staat te lezen in een in het Japans gestelde brief op de site van de gemeente Amstelveen. In Amstelveen en de Amsterdamse wijk Buitenveldert wonen veel Japanners. Volgens het samenwerkingsverband Amsterdaminbusiness telt de gemeenschap hier zo’n vierduizend mensen. De burgemeesters zeggen mee te leven met hen die dierbaren hebben verloren en hun bezittingen kwijt zijn. Burgemeester van Amstelveen Jan van Zanen zegt namens zijn collega’s toe ‘alles wat mogelijk is’ te doen om de Japanse gemeenschap bij te staan.

Update 16.57: BBC-verslaggever Chris Hogg in Tokio meldt dat winkels niet meer worden bevoorraad en dat onder andere voedsel schaars aan het raken is in de hoofdstad.

Update 16.55: Japan heeft officieel de IAEA om hulp van experts gevraagd voor ondersteuning bij de dreigende nucleaire crisis in Japan, meldt AFP.

Update 16.50: De straling rond Fukushima is twee keer zo veel als het maximum dat eerder vandaag gemeten werd, meldt Kyoko. Het persbureau baseert zich op bronnen bij TEPCO.

Beelden van Reuters, van de verwoeste stad Miyako (wiki)

Update 16.40: Op Slate.com betoogt correspondent William Saletan (wiki) dat de gebeurtenissen rond de kernreactoren in Fukushima geen reden moeten zijn om kernenergie af te schrijven als energiebron.

Update 16.36
De angst voor een meltdown wordt groter nu de splijtstofstaven van de No2. reactor volledig blootliggen. Volgens Japanse nieuwszender NHK kwam dat doordat de druk binnen in de reactor opeens groter werd, waardoor de luchtaanvoer per ongeluk werd afgesloten. Dat blokkeerde de watertoevoer weer, waardoor de staven bloot kwamen te liggen.

Beelden van de Fukushima Daiichi kernreactor (Foto: AFP /HO/DigitalGlobe)Beelden van de Fukushima Daiichi kernreactor (Foto: AFP /HO/DigitalGlobe)

Update 16.25: De splijtstofstaven in de No.2 reactor bij Fukushima liggen bloot omdat er een opening waardoor stoom kan ontsnappen verstopt zit. Hierdoor is het waterniveau gedaald in de reactor, meldt Kyodo. De BBC heeft een duidelijk overzichtsartikel geschreven over de problematiek bij de kerncentrale.

Update 16.19:
Bondskanselier Angela Merkel schort de beslissing om de levensduur van bestaande Duitse kerncentrales te verlengen voor drie maanden op, meldt AP. De oppositie riep al op om de verlenging sowieso te schrappen.

Update 16.15:
Het waterniveau in de No. 2 reactor in Fukushima is gedaald waardoor de splijtstofstaven blootliggen.

Update 16.12:
Kyodo meldt dat er weer splijtstofstaven blootliggen bij Fukushima.

Update 16.09:
Het is de eerste keer sinds 2005 dat de Japanse olieindustrie op deze manier uit haar reserves put. In dat jaar deed Japan dat om de Verenigde Staten te helpen nadat orkaan Katrina daar olieraffinaderijen had beschadigd.

Update 16.05:
De Japanse olieindustrie zal een olievoorraad voor drie dagen uit haar reserves vrijgeven om het brandstoftekort in Japan tegen te gaan. Dat maakte de minister van Financiën Banri Kaieda bekend, meldt het Japanse persbureau Kyodo. In totaal zal ruim 1.26 miljard liter aan benzine en kerosine vrijgegeven worden.

Update 16.01:
Het ministerie van Buitenlandse Zaken maakt zich zorgen om de twee Nederlanders in Japan met wie nog geen contact is geweest, meldt Novum. De twee, een 29-jarige vrouw en een 36-jarige man, wonen in het zwaarst getroffen gebied in Japan. Buitenlandse Zaken heeft contact met familieleden van de Nederlanders. De ambassade in Tokyo probeert via de Japanse autoriteiten zo snel mogelijk duidelijkheid te krijgen over hun situatie. Het ministerie ontraadt alle niet noodzakelijke reizen naar de regio Kanto, inclusief Tokyo, en de gebieden ten noorden en noordoosten daarvan. Nederlanders die zich in deze gebieden bevinden, wordt geadviseerd erover na te denken tijdelijk te vertrekken. Ten aanzien van de kerncentrale Fukushima, waar sinds de ramp problemen mee zijn, adviseert het ministerie Nederlanders de berichtgeving te volgen en de aanwijzingen van de Japanse overheid op te volgen. Het gebied waarvoor Japan beperkende maatregelen heeft afgekondigd, moet zo veel mogelijk worden vermeden. De Japanse overheid heeft nog geen verzoek om hulp gedaan aan Nederland. Japan heeft tot nu toe slechts specifieke verzoeken gericht aan enkele landen. Japanse vertegenwoordigers hebben daarbij aangegeven geen ongevraagde hulp te willen.

Beelden van de NOS van reddingsteams die aankomen in tsunamigebied:

Update 15.53:
President Barack Obama laat weten dat zijn “hart brak” bij het zien van de beelden van de verwoestingen in Japan, meldt Reuters. Hij benadrukte nogmaals dat de Verenigde Staten hulp zullen blijven bieden zo lang dat nodig is.

Mensen lopen tussen de verwoeste straten van de stad Minamisanriku (Foto: AP / The Yomiuri Shimbun, Tsuyoshi Matsumoto))Mensen lopen tussen de verwoeste straten van de stad Minamisanriku (Foto: AP / The Yomiuri Shimbun, Tsuyoshi Matsumoto))

Update 15.48:
De Japanse premier Naoto Kan heeft telefonisch contact gehad met zijn Russische collega, premier Medvedev. Hierin liet Kan weten dankbaar te zijn voor de hulp uit Moskou.

Update 15.45 :
De Amerikaanse marine laat weten dat zij verschillende schepen verplaatst uit de buurt van gebieden waar een hogere radioactiviteit wordt gemeten. Bij reddingswerkers werden al lage hoeveelheden radioactiviteit gemeten. Daarom verplaatsen de schepen zich uit de wind van de kerncentrale bij Fukushima, meldt AP.

Update 15.41: Volgens Goto gebruikt de reactor ‘mox’ (wiki) als kernbrandstof, waarvan het smeltpunt lager ligt dan conventionele kernbrandstof. Mocht er een meltdown en daardoor een explosie plaatsvinden, dan zal er radioactief plutonium ontsnappen en zich over een groter gebied verspreiden dan bij een ontploffing met conventionele brandstof. Volgens Goto zijn de komende 24 uur kritiek.

Update 15.35: De Japanse ingenieur Masashi Goto, die hielp bij het ontwerpen van de insluitingsvaten voor de kernreactor in Fukushima, vertelt aan de BBC dat deze niet bestand zijn tegen aardbevingen of tsunami’s. Zijn grootste angst is dat de ontploffingen bij de No1 en No3 reactoren het omhulsel hebben beschadigd, waardoor er een gevaar is dat er radioactief materiaal kan ontsnappen.

Update 15:15: In Finland is een run op jodiumtabletten ontstaan. Jodium kan helpen om het menselijk lichaam te beschermen tegen radioactieve straling.

Update 15:02: Hulporganisatie ShelterBox twittert: Fuel, food and water are all in short supply in #Sendai. Our team say the scene is like Banda Aceh after the 2004 Indian Ocean #tsunami.

Update 14:58: De Dow Jones opent nog iets lager dan verwacht: op 11.992, 0,5 procent lager.

Update 14:57: Bannai meldt verder op BBC-radio: “On units one and three there is a possibility they are partially damaged in the core. However at this point, monitoring indications doesn’t indicate damage of the core.”

Update 14:52: Toshihiro Bannai, directeur van de Japanse atoomveiligheidsclub vertelt BBC-radio dat de situatie in Fukushima “slecht is, maar stabiel”.

Update 14:45: De Duitse bondskanselier Merkel houdt over een kwartier een persconferentie over de kerncentrales in het land. Het besluit om de levensduur van een aantal van die centrales te verlengen wordt waarschijnlijk met drie maanden uitgesteld.

Update 14:43: Nog steeds worden er naschokken gemeten van de aardbeving van vrijdag, meldt de US Geological Survey.

Update 14:36: De voetbalcompetitie in Japan is tot april stilgelegd. Een van de voetbalstadions is verwoest, een aantal spelers vermist.

Update 14:33

Kranten in een kiosk in Parijs. Foto AFPKranten in een kiosk in Parijs. Foto AFP

Update 14:25: Wall Street zal straks om drie uur Nederlandse tijd naar verwachting lager openen, in reactie op de forse verliezen op de Japanse aandelenmarkt in de nacht van zondag op maandag, waarbij beleggers wereldwijd de financiële impact van de aardbeving en de tsunami in Japan proberen in te schatten.

Update 14:17: Ook The New York Times heeft indrukwekkende voor/na foto’s online gezet.

Update 14:10: Persbureau Kyodo stelt het aantal daklozen naar boven bij: 550.000.

Update 14:10: Chris Hogg, journalist voor de BCC, meldt vanuit Tokyo dat de aardbeving - na orkaan Katrina - de duurste ramp in de menselijke geschiedenis kan worden.

Update 14:04: Door de dreigende meltdown in de reactoren in Fukushima is het ongeval in Japan het grootste sinds Tsjernobyl in 1986.

Update 14:02: De Japanse televisie is weer begonnen met het uitzenden van reclame, iets waar ze na de aardbeving mee waren gestopt. De reclameboodschappen zijn niet van bedrijven, maar van charitatieve instellingen, met het doel mensen op te roepen elkaar te helpen.

Update 13:54: The Guardian heeft een compilatie gemaakt van tsunami-beelden. Let op de bus, rond 2:50 minuut.

Update 13:49: De Japanse publieke omroep meldt nu ook dat ‘er een meltdown plaats gevonden zou kunnen hebben’ in reactor 2 van kerncentrale Fukushima 1. Er wordt overwogen een gat te boren in de reactor om de druk door waterstof te verlagen. Volgens The New York Times kan het vrijlaten van radioactieve stoom nog maanden noodzakelijk zijn.

Update 13:43: Volgens Tokyo Electric is een meltdown in reactor 2 van de kerncentrale Fukushima 1 nu aan de gang, meldt een Japanse twitteraar. Het koelingssysteem zou het begeven hebben. We proberen hier nu bevestiging van te krijgen.

Update 13:38: Er blijven indrukwekkende foto’s binnenkomen van schepen die het land op geslingerd zijn door de tsunami. Op deze foto doorzoeken drie jongens een boot in het noordelijk gelegen Rikuzentakata.

Foto Reuters / Toru HanaiFoto Reuters / Toru Hanai

Update 13:35: De kans op een grote explosie bij reactor 2 van kerncentrale Fukushima 1 is gering, zegt een woordvoerder van de Japanse regering. De reactor wordt gekoeld met zeewater. De Japanners hebben de afgelopen dagen constant geruststellende berichten over de kernreactoren rondgestuurd. Niet altijd terecht, getuige eerdere explosies.

13:29: De Associated Press toont op haar YouTube-kanaal beelden van de reddingsoperaties. Bekijk de video in een nieuw scherm, of hieronder:

Update 13:18: The New York Daily News schrijft dat 17 medewerkers van de Amerikaanse marine sporen van radioactieve straling op hun kleding en materieel hadden. Ze hadden met drie helikopters boven de gebieden rond de kerncentrales gevolgen. Bij aankomst op hun vliegdekschep zijn ze met water en zeep ontsmet.

Update 13:13: Lady Gaga heeft een speciale bid-armband ontworpen, twittert ze. De opbrengst gaat naar Japan. “I Designed a Japan Prayer Bracelet. Buy It/Donate here and ALL proceeds will go to Tsunami Relief Efforts. Go Monsters: http://bit.ly/f0aYwZ”

Een moeder koestert haar kind dat zaterdag, een dag na de tsunami, werd geboren in een schuilkelder in Iwaki. Foto APEen moeder koestert haar kind dat zaterdag, een dag na de tsunami, werd geboren in een schuilkelder in Iwaki. Foto AP

Update 13:00: NRC-wetenschapsredacteur Karel Knip beantwoordt vijf vragen over falende kernreactoren.

Update 12:55: Meer dan een half miljoen mensen is dakloos door de aardbeving en tsunami, meldt persbureau Kyodo. Miljoenen Japanners brengen al drie dagen door zonder water en eten.

Update 12:53: De oliereserve van Japan wordt van (genoeg olie voor) 70 dagen naar 67 dagen bijgesteld. Daarmee komt 3 dagen olie, te weten 1,26 miljoen kiloliter, beschikbaar. De Japanse minister van handel wil daarmee het ergste energietekort te lijf gaan.

Update 12:46: SGP-fractievoorzitter in Drenthe Willem van Hartskamp neemt zijn eerdere uitspraak (dat het einde der tijden nabij is), weer terug: “We kunnen niet weten wanneer Jezus terugkomt. Dus neem het niet letterlijk.”

Update 12:42:

Een Japans legervliegtuig (gedeeltelijk) in een hangar in Higashimatsushima. Foto AFP Een Japans legervliegtuig (gedeeltelijk) in een hangar in Higashimatsushima. Foto AFP

Update 12:37: Fukushima 2, de kernreactor waar een meltdown dreigt nu de splijtstofstaven zonder water staan, zal worden geïnjecteerd met zeewater, in de hoop de staven af te koelen. Dat meldt Tokyo Electric Power Co.

Update 12:33: Het is nog vroeg dag, maar de eerste schattingen van verzekeringsmaatschappijen over het bedrag dat zal moeten worden uitgekeerd na de aardbeving en de tsunami bedragen ruim 25 miljard euro.

Update 12:30: De fotoredactie van NRC Handelsblad maakte een fotoserie over een Japans dorp waar bijna iedereen vermist is.

Update 12:27: Op de centrale van Haramachi woedt een brandt, meldt Tohoku Electric Company via zender NHK. Olie zou uit een tank zijn gelekt, de zender zegt dat er rook en vlammen zichtbaar zijn.

Update 12:24: De Zwitserse regering heeft bekendgemaakt de plannen voor een nieuwe kerncentrale uit te stellen totdat het onderzoek naar de problemen bij de Japanse centrales is afgerond.

Update 12:20: Tokyo Electric Power Co. heeft extra informatie over de spijtstofstaven gegeven: het waterniveau is praktisch nul. Dit verhoogt de kans op een meltdown, en daardoor op een radio-actief lek.

Update 12:14: Willem van Hartskamp, SGP-lijsttrekker voor de Provinciale Staten in Drenthe, twittert dat de aardbeving in Japan het einde der tijden inluidt: “aardbeving geeft aan: Het einde van de tijd is nabij! Geen 25 jaar meer…”

Update 12:03: De splijtstofstaven in de kernreactor van Fukushima 2 staan nu compleet zonder water, meldt een woordvoerder via persbureau Jiji.

Update 11:59: Harry Fawcett, die voor Al Jazeera in het stadje Rikuzentakata is, meldt dat alleen daar al 18.000 vermisten zijn.

Update 11:51: De wind in het gebied van de beschadigde Japanse kerncentrales gaat vanaf morgenochtend (negen uur Nederlandse tijd) landinwaarts waaien, is de verwachting. Eventueel radio-actief materiaal wordt bij een dergelijke oostenwind het land in geblazen.

Update 11:46: Het Japanse atoomagentschap maakt zojuist bekend dat Fukushima 2 veilig kan worden afgekoeld. Waarschijnlijk lukt dat uiterlijk morgenochtend.

Update 11:42:

Uitgebrande auto's in de buurt van Sendai, vandaag. Foto AFP

Uitgebrande auto's in de buurt van Sendai, vandaag. Foto AFPUitgebrande auto's in de buurt van Sendai, vandaag. Foto AFP

Update 11:32: De elektriciteitscentrales in Japan zijn begonnen met het gedoseerd afsluiten van delen van de bevolking, om de centrales niet te zwaar op de proef te stellen. De ‘blackouts’ zullen zeker tot april aanhouden en 45 miljoen mensen raken.

Update 11:26: De Russische premier Poetin zegt dat er geen wereldwijd gevaar is door de problemen bij de Japanse kerncentrales. De premier gaf aan dat Rusland geen plannen heeft om het eigen kernenergieprogramma aan te passen naar aanleiding van de gebeurtenissen in Japan.

Update 11:20:

Yamada, in het prefectuur Iwate, vandaag. Foto APYamada, in het prefectuur Iwate, vandaag. Foto AP

Update 11:17: De Indiase premier Manmohan Singh heeft aangekondigd dat hij alle Indiase kerncentrales op veiligheid wil laten controleren, naar aanleiding van de problemen bij de Japanse centrales.

Update 11:14: Zuid-Korea, Hong-Kong, Singapore en de Filipijnen gaan al het eten dat ze importeren uit Japan checken op radio-actieve straling. Het gaat voornamelijk om vers fruit en groente.

Update 11:10: Nu de Japanse Nikkei-index is gesloten wordt de schade van de eerste beursdag na het weekend duidelijk: met een daling van 6,2 procent is de Nikkei in een dag 205 miljard euro minder waard geworden.

Update: 11:05: De Japanse centrale bank heeft maandag besloten het monetaire beleid verder te versoepelen door een inkoopprogramma van waardepapieren uit te breiden, waarmee de zorgen worden onderstreept over de economische en financiële gevolgen van de aardbeving en tsunami.

Update 11:00:

De lijst met vermiste personen in Rikuzentakata in het prefect Iwate. Foto AP/Park Ji-hoDe lijst met vermiste personen in Rikuzentakata in het prefect Iwate. Foto AP/Park Ji-ho

Update 10:55: de weersverwachting voor Sendai zijn slecht. Morgen en overmorgen gaat het sneeuwen en regenen. Dit kan de reddingswerkzaamheden bemoeilijken.

Update 10:48: De splijtstofstaven in reactor 2 van Fukushima zijn gedeeltelijk droog komen te staan, meldt de Japanse persbureau Jiji. Wetenschapsredacteur Karel Knip schreef vanmorgen in nrc.next over de ‘pijnlijke consequenties’ van het droog staan van de splijtstofstaven:

De druk binnen de staven neemt zo toe dat zij hier en daar openbarsten en hun sterk radioactieve inhoud vrijgeven. En er ontstaat een chemische reactie tussen de hete stoom en het zeer speciale metaal dat voor de splijtstofomhulling wordt gebruikt (een legering met zirconium: ‘zircaloy’). Daarbij vormt zich het explosieve waterstof. Kennelijk heeft zich dat in het gebouw van reactor 1 opgehoopt, met fatale gevolgen. Het had, net zoals de vluchtige radioactieve stoffen, via filters naar de omgeving geloosd moeten worden.

Meer duiding van Knip staat hier.

Update 10:43: De beurzen zijn wereldwijd op het laagste punt van de afgelopen zes weken beland na de aardbeving en tsunami in Japan. De Japanse beurs is 7,5 procent ingezakt. De olieprijs is met 2,3 procent gezakt tot onder de 100 dollar, door de verwachting dat Japan minder olie zal afnemen dan normaal.

Update 10:37: de Maleisische krant Berita Harian heeft zijn excuses aangeboden na het publiceren van een cartoon waarop te zien is hoe de Japanse stripheld Ultraman verschrikt wegrent voor een tsunami:

Update 10:32: Bij de 17 bemanningsleden van de Amerikaanse helikopters die reddingsmissies in de buurt van de kerncentrales hebben uitgevoerd is licht verhoogde radioactiviteit geconstateerd, meldt CNN. Nadat ze zich hadden gewassen met water en zeep werd er geen radio-actieve straling meer gemeten.

Update 10:29: ABC News heeft een indrukwekkende serie foto’s voor/na op een rijtje gezet.

Update 10:25: Skype Japan stelt Japanners gratis Skype WiFi en Skype Out (om te internetten en te bellen) ter beschikking.

Update 10:21: Voor wie het nog niet heeft gezien: de NOS heeft beelden van de ontploffing in Fukishima, eerder deze dag.
Opnieuw ontploffing in kerncentrale Fukushima

Update 10:09: Voor wie het nog niet heeft gezien, een indrukwekkend filmpje van vijf minuten waar het verloop van de tsunami vanaf een punt wordt gefilmd. Eerst loopt de straat onder, vijf minuten later drijven de huizen voorbij.

Update 10:03: autofabrikant Honda heeft bekendgemaakt dat het de productie van de Japanse Honda-fabrieken tot 20 maart staakt. 22 procent van de Honda’s wordt in Japan geproduceerd, in januari waren dat er 70.000. Eerder vandaag maakte Toyota al bekend de productie tot overmorgen te staken.

Update 10:01: De WK kunstschaatsen, die volgende week in Japan zouden plaatsvinden, wordt uitgesteld, meldt Reuters.

Update 09:59: De Nederlandse speurhonden vliegen niet vandaag, maar pas woensdag naar Japan, meldt Jeanette Kruit van Stichting Signi op Radio 1. Het team heeft de vlucht omgeboekt vanwege de problemen met kerncentrale Fukushima 1 in Noordoost-Japan. “Er is nog veel onzekerheid. Je moet wel goed nadenken waar je je aan blootstelt. We willen weer gezond terugkomen”, legt Kruit uit.

Update 09:53: De economische schade veroorzaakt door de aardbeving en de tsunami is door de Zwitserse bank Credit Suisse berekend op 130 miljard euro, meldt de NOS.