Gullit laat Tsjetsjeense voetballers weer eens lachen

Ruud Gullit heeft als trainer van Terek Grozny in korte tijd de harten van de Tsjetsjeense voetballiefhebbers gestolen. „Zelfs aan de meest in zichzelf gekeerde speler in de selectie heeft hij een lach ontlokt.”

Grozny, 12 maart. De herrijzenis van Grozny uit het puin is spectaculair. De geraamtes van onvoltooide wolkenkrabbers beloven een skyline die zich kan meten met pakweg Utrecht. „In een enorm tempo is dit de mooiste stad van de Kaukasus geworden,” zegt Rizvan Oetsjev. Hij is de 23-jarige aanvoerder van voetbalclub Terek Grozny, de club van trainer Ruud Gullit.

Oetsjev is een van de vijf Tsjetsjenen in de selectie. Pielend aan zijn iPhone 4 vertelt hij na afloop van de vrijdagtraining hoe het voetballen gedurende de twee oorlogen onmogelijk werd als het granaatvuur weer losbarstte. Zoals iedereen in Tsjetsjenië heeft hij dierbaren verloren. Buren, neven en vrienden. „Alles was verwoest, ons huis, het voetbalveld.” Oetsjev weet waar Grozny vandaan heeft moeten komen. „De stad is nu al mooier dan Moskou,” grijnst hij.

De reusachtige Achmed Kadyrov-moskee is adembenemend en de centrale Poetinallee heeft bij mooi weer mediterrane allure. Maar Grozny is ook grijs en koud, zeker in het Sultan Bilimkhanov-stadion van Terek, waar de wind vrij spel heeft. Daar traint de selectie ter voorbereiding op het duel met Zenit Sint Petersburg, de eerste wedstrijd van Ruud Gullit in de Russische competitie.

Het is nog steeds ongelooflijk dat Gullit voor Tsjetsjenië koos, zegt supporter Albert Artsejev. Hij heeft geen wedstrijd gemist sinds Grozny in 2008 veilig genoeg werd geacht voor thuiswedstrijden van Terek. Trots laat hij foto’s zien van Gullit in zijn sushi-restaurant. „Gullit is bovenal een goed mens. Een geweldige voetballer. En een goede trainer? Dat moeten we nog afwachten, hè”.

Aanvoerder Oetsjev kende Gullit van video’s, die zijn vader als grote voetbalfan hem vroeger liet zien. „Zijn aanpak is fantastisch. Hij gaat heel relaxed met de spelers om. Zelfs aan de meest in zichzelf gekeerde Tsjetsjeen in de selectie heeft hij een lach ontlokt. Dat is bijzonder, want die lacht nooit.”

Overal in Grozny hangen afbeeldingen van Ramzan Kadyrov, de voormalige rebel die door het Kremlin werd aangesteld om orde te scheppen in Tsjetsjenië. Volgens mensenrechtenorganisaties doet hij dat met ijzeren vuist. Zolang het maar rustig is in het broeinest in de zuidelijke punt van de Russische Federatie kan de balsturige Kadyrov zich volgens mensenrechtenorganistaies heel wat veroorloven: moord, marteling, polygamie en een soort sharia-wetgeving. Een vrijstaat op Russisch grondgebied.

En nu is daar Gullit. En staat ook hij op een afbeelding met Kadyrov. Naast Kadyrov met kinderen of Kadyrov met een witte pet tegen de achtergrond van Old Trafford, het stadion van Manchester United. Ook al is hij er zelf niet bij, Kadyrov kijkt toch mee tijdens deze vrijdagtraining.

Maar verder wil Gullit geen pottenkijkers, want Terek traint op spelhervattingen. Tactisch gevoelige informatie met het oog op de wedstrijd tegen Zenit. Alleen de niet-Russische journalisten mogen blijven.

Waar de Nederlander aanwijzingen geeft op het veld volgt zijn tolk Tom Sauer, de zoon van mediaondernemer Derk Sauer. Assistent-trainer Ron van Niekerk, een vriend van Gullit uit zijn Haarlem-tijd, stelt het op het kunstgrasveld zonder vertaler. Hij praat gewoon plat Amsterdams. De voetbaltaal is universeel.

Na de training legt Gullit maar weer eens uit aan het groepje verslaggevers waarvoor hij naar Grozny is gekomen. Maar vooral waarvoor hij niet is gekomen: politiek. Hij maakt grapjes. „Ben jij niet die man van sushi-restaurant?”, als supporter Albert zich ook de geïmproviseerde persruimte binnenwringt.

De beleving is fantastisch, zegt Gullit. Veel beter dan bijvoorbeeld bij Los Angeles Galaxy, waar hij onder anderen trainer was van David Beckham. „Je wilt niet weten hoe erg het is om in een stad te werken waar niemand om voetbal geeft.” Gullit komt in Grozny voor het voetbal en daarmee wil hij plezier te brengen.

Die houding heeft critici nog het meest verbaasd. Human Rights Watch heeft officieel geen standpunt over Gullit, maar woordvoerster Tanja Loksjina wil op persoonlijk titel wel kwijt dat het „teleurstellend is dat Gullit zich onderdeel heeft laten maken van de pr-machine van Kadyrov. Want om die reden is hij is aangetrokken,” zegt ze aan de telefoon .

Tot haar afgrijzen kreeg afgelopen dinsdag een vriendschappelijk wedstrijd tussen een Tsjetsjeense selectie en een Braziliaans sterrenteam veel internationale media-aandacht. Kadyrovs stunts op sportief vlak leiden volgens Loksjina af van zijn schurkendaden.

Natuurlijk ging het dinsdag ook over de behandeling van vrouwen, die in Tsjetsjenië verplicht een hoofddoek moeten dragen. Kadyrov ontkende dat en verwees naar de „talloze meisjes zonder hoofddoekjes en met korte rokjes” in het straatbeeld.

En Kadyrov heeft gelijk: niet elke vrouw draagt een hoofddoek. Twee jonge vrouwen stonden gisteren ongestoord te kletsen, blootshoofds langs de kant van de weg. Even leek het alsof twee politieagenten in hun auto er iets van zouden zeggen. Maar dat was schijn. Zij maakten slechts de weg vrij. Voor Kadyrov en zijn gevolg.

Veel wat Gullit weet over Terek Grozny is hem verteld door clubmensen. Bijvoorbeeld dat Kadyrov geen geld in de club stopt. En dat Gullit dus ook niet voor Kadyrov werkt. „Ik werk voor Terek en ik kom hier om het voetbal verder te brengen.”

Net als zijn inzet tegen apartheid – wat hij altijd „geen politiek, maar een menselijk besluit” noemde – gaat het Gullit in Tsjetsjenië naar zijn zeggen om de gewone mensen.

In 1987 droeg hij de Gouden Bal, de prijs voor Wereldvoetballer van het Jaar, op aan de toen nog gedetineerde Nelson Mandela. Zo werd Gullit ineens toonbeeld van de geëngageerde voetballer.

Een journalist van de Franse sportkrant L’Equipe moet het bezuren als hij wat stuntelig vraagt hoe dat te rijmen valt met Gullits werk voor de club van Kadyrov. Gullit, geïrriteerd: „Wat heeft die Gouden Bal in godsnaam te maken met wat ik hier doe?”

„Mijn werk hier is honourable, ik heb een eervolle taak. Als je ziet wat het voetbal hier doet met de mensen, dat is ongelooflijk.”

Gullit is blij dat hij dat morgen eindelijk kan laten zien.

    • Bart Hinke