Rechter verbiedt ontslag ombudsman De Volkskrant, hoofdredactie terecht gewezen

De Volkskrant mag ombudsman Thom Meens niet ontslaan. De kantonrechter in Den Haag deed gisteren uitspraak in een opvallend arbeidsconflict. Daarin krijgt de hoofdredactie de opdracht de breuk alsnog te lijmen. “Er moeten daartoe beslist mogelijkheden te vinden zijn”. De gevolgen van een ontslag voor Meens, die een ’onberispelijke staat van dienst’ heeft, zijn ‘te ernstig’.

Lees hier de uitspraak (LJ BP7409), waarin de kantonrechter stevige kritiek heeft op de hoofdredactie van De Volkskrant. Tussen Meens en zijn hoofdredacteur, Philippe Remarque, was medio december een conflict ontstaan over de contractueel vastgelegde datum waarop zijn functie als ombudsman zou eindigen. Die was bepaald op half juni dit jaar. De hoofdredactie wenste hem echter al op een termijn van twee weken, namelijk per 1 januari als eindredacteur aan te stellen. Als motivering voerde de Volkskrant onderbezetting op de eindredactie aan en de behoefte aan een nieuw gezicht. De Volkskrant wilde als eerste een vrouwelijke ombudsman kunnen benoemen en daarmee ook de aandacht kunnen trekken. Dat NRC Handelsblad eind vorig jaar ook al een ombudsman aanstelde werd mede door de hoofdredactie aangevoerd als reden om Meens te vervangen. De presentatie van de nieuwe ombudsman zou bovendien samen moeten vallen met de lancering van een nieuw katern van de krant.

Meens voelde zich half december door deze aankondiging overvallen. Na een paar dagen bedenktijd besloot hij niet op zo korte termijn uit zijn functie te willen. Hij had ook bezwaren tegen de functie van eindredacteur. In de gesprekken die volgden zou hij zich vervolgens onvoldoende flexibel hebben opgesteld. Dat Meens juridisch advies vroeg aan de Nederlandse Vereniging van Journalisten, interpreteerde de hoofdredactie ook als een vorm van ‘vertrouwensbreuk’. Daarop begon de krant een ontslagprocedure tegen Meens, die sinds 1 januari 2004 als ombudsman fungeerde.

De kantonrechter constateert nu in zijn uitspraak van afgelopen donderdag dat de Volkskrant op de zitting niet heeft weersproken dat Meens een ‘onberispelijke staat van dienst’ heeft gedurende een dienstverband van 20 jaar. Als de krant aan ‘een dergelijke fraaie loopbaan’ een abrupt einde wil maken moeten er ‘zeer ernstige en voldoende zwaarwegende bezwaren zijn’. Die zijn er niet volgens de rechter.

De uitspraak van de kantonrechter leest daarna als een cursus ‘goed werkgeverschap’. Zo had de hoofdredactie de redacteur enige dagen bedenktijd moeten gunnen, nadat hem was meegedeeld dat zijn functie eerder beëindigd zou worden dan contractueel was vastgelegd. “Uit niets is gebleken dat een korte bedenktijd op redelijkerwijs onoverkomelijke bezwaren zou zijn gestuit”. Dat een werknemer na een paar dagen alsnog te kennen geeft de afgesproken termijn te willen uitdienen mag ook niet uitgelegd worden als een blijk van onbetrouwbaarheid. Die bedenktijd had de werknemer sowieso gegund moeten worden.

De manier waarop de hoofdredactie zich opstelde in het conflict deugde evenmin. “Zij had als goed werkgeefster meer begrip moeten tonen voor de bezwaren van [verweerder] en zij had de gemoederen tot bedaren moeten laten komen in plaats van de confrontatie te zoeken.” Dat Meens zó acuut bij de eindredactie nodig was en zo snel plaats zou moeten maken, wil er bij de kantonrechter ook niet in. De kans om met een nieuwe ombudsman ‘voorpaginanieuws’ te maken moet gerelativeerd worden. Als de hoofdredactie organisatorisch wat ‘vindingrijker’  was geweest, was die kans er ook geweest als de nieuwe benoeming was uitgesteld. Een ‘gezonde organisatie’ moet dat kunnen opbrengen, meent de rechter.

Ook het feit dat Meens bij de NVJ juridisch advies inwon kan de redacteur ’bezwaarlijk’ worden aangewreven als vorm van  vertrouwensbreuk. Dat er in Meens in het geheel geen vertrouwen meer zou bestaan, wil er bij de kantonrechter tenslotte ook niet in. Het verzoek van de Volkskrant hem te ontslaan  “is veeleer te lezen als de gebruikelijke, enigszins gechargeerde retoriek in procedures als de onderhavige. Er zal alsnog getracht moeten worden de breuk te lijmen. Er moeten daartoe beslist mogelijkheden te vinden zijn, wellicht alsnog met behulp van mediation.”

Een dergelijk bevel de verhoudingen te herstellen is tamelijk ongebruikelijk. Meestal accepteert de rechter het gegeven van ‘verstoorde arbeidsverhoudingen’ en volgt er een schadeloosstelling.

De Volkskrant heeft in de krant van vandaag geen melding gemaakt van de verloren rechtszaak tegen de ombudsman. De ombudsman heeft bij de krant een boegbeeldfunctie en bewaakt de kwaliteit van de krant aan de hand van het stijlboek en de algemene journalistieke normen van zorgvuldigheid.

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.