Spanning over Eerste Kamer blijft - toch alvast enkele conclusies

Mark Rutte gisteren tijdens de spannende verkiezingsavond. (Foto NRC / Rien Zilvold)

De minimale meerderheid voor de coalitie in de Tweede Kamer wordt in de Eerste Kamer naar het zich laat aanzien niet geconsolideerd.

Hoewel de definitieve nieuwe samenstelling van de Eerste Kamer pas op 23 mei bekend wordt, zijn er al enkele voorzichtige conclusies te trekken.

Het kabinet krijgt het moeilijk
Voor het kabinet wordt het laveren en balanceren, om de ongekende bezuinigingsopdracht die het zichzelf heeft gesteld te halen en om de harde doelstelling met het immigratiebeleid te halen. Mark Rutte zal er niet voor terugschrikken. Herman Staal, chef van de politieke redactie van NRC:

“Dat hij op zoek moest naar wisselende meerderheden, in beide parlementen, wist hij voor deze verkiezingen al. Toch is het een fikse tegenvaller. Wie vooraf waarschuwt voor ‘Belgische toestanden’ als de coalitie geen meerderheid krijgt, kan niet tevreden zijn als het resultaat in zijn nadeel uitvalt. In de senaat moet hij voor elke belangrijke maatregel uit het regeerakkoord met zijn pet in de hand rond. Daarna moet hij maar zien of dan de premiersbonus binnenhaalt.”

Samenwerking heeft een prijs
Het kabinet kan nu wel eens voor een belangrijk deel afhankelijk kunnen van de SGP een van de partij 50Plus van Jan Nagel, zegt Staal:

“Gaat de SGP achter de schermen een strenge abortuswetgeving eisen? Dat moet voor de liberalen toch een gruwel zijn. Ook de afhankelijkheid van de oude nieuwkomer Jan Nagel met zijn ouderenpartij 50Plus zal tot weinig vreugde bij de coalitiepartijen leiden. Nagel kan permanent schaken en zal er alles aan doen om maatregelen te blokkeren die ongunstig zijn voor ouderen.”

Niet uit te sluiten is dat Nagel zelfs concessies eist van het kabinet bij de maatregelen waarvoor al een grote meerderheid voor is. Zo zou hij kunnen proberen de verhoging van de AOW-leeftijd uit te stellen.

De kiezer is consistent in onduidelijk signaal
De verkiezingen voor de Provinciale Staten en de Eerste Kamer laten opnieuw zien dat Nederland electoraal gezien een versplinterd land is. De verhoudingen tussen links en rechts en tussen oppositie en coalitie bleven in grote lijnen hetzelfde.

De coalitiepartijen en de gedoogpartner zijn niet gestraft
Het kabinet kreeg duidelijk niet meer steun, maar de keuze voor de bijzondere minderheidscoalitie kostte geen van de partijen zetels. Staal:

“Dat de PVV van Geert Wilders licht tegenviel betekent niet dat de partij haar momentum kwijt is. De partij zal last hebben gehad van de altijd lage opkomst bij Provinciale Statenverkiezingen. Dat die opkomst met 56 procent nog relatief hoog was doet daar niets aan af. Geert Wilders beklemtoonde zelf diverse keren dat bij een normale opkomst zijn partij een stuk groter was geweest. Hij leek zelfs een beetje boos op zijn aanhang, dat ze niet naar zijn oproepen om te gaan stemmen hadden geluisterd.”

Lees op het liveblog hoe de ontwikkelingen zich gisteren en vannacht ontvouwden. De uitslagen per gemeente zijn op deze verkiezingskaart te zien.