Oorlog is wachten

Jarhead (Sam Mendes, 2005)RTL7, 23.35 - 01.55 uur.

De jongste oorlog in Irak is al vaak vergeleken met die in Vietnam. Vietnam is ook nooit ver weg in Jarhead, de boeiende oorlogsfilm over de Eerste Golfoorlog, waar Amerikaanse troepen Koeweit probeerden te bevrijden van de Irakezen die het land waren binnengevallen. Hoofdpersoon van Jarhead is Anthony Swofford (Jake Gyllenhaal), wiens vader in Vietnam diende. Hij gaat bij de marine, waar de intimiderende drilinstructeur die hem en zijn maten vuilbekkend toeschreeuwt, zo lijkt weggelopen uit Full Metal Jacket (1987), Stanley Kubricks film over Vietnam. Dit lijkt niet alleen een hommage, maar ook een gevalletje van ‘life imitating art’: het valt niet uit te sluiten dat drilsergeanten hun gedrag hebben gemodelleerd naar die film.

In een van de sterkste scènes raken de rekruten bijzonder opgefokt als ze naar de helikopteraanval uit Apocalypse Now (1979) kijken, de ultieme film over de Vietnamoorlog. Als Wagners muziek aanzwelt, joelen ze luidruchtig mee en schreeuwen ze naar het scherm: „Let’s kick some Iraqi ass”. Later zien we ook nog het begin van The Deer Hunter (1978), een andere klassieker over Vietnam.

Als de mariniers eenmaal in Koeweit zijn en ze zich stierlijk vervelen omdat de luchtmacht alle aanvallen uitvoert, raken ze helemaal in de war. Irritaties, gekte en eenzaamheid slaan toe. Dat een oorlog wachten, wachten, wachten is, kennen ze niet uit alle enerverende oorlogsfilms die ze hebben geïnternaliseerd. Als ze dan toch eventjes in een oorlogssituatie terechtkomen, schalt er muziek van The Doors uit een overvliegende helikopter, muziek die ook al met de Vietnamoorlog is geassocieerd. Het doet Swofford verzuchten „Kunnen we verdomme niet onze eigen muziek krijgen?”

Terug in Amerika stapt er een verwarde Vietnamveteraan in hun bus die een paar keer zachtjes ‘Semper fidelis’ tegen ze zegt, ‘Altijd trouw’, het motto van de mariniers. Vietnam is nooit ver weg, het zit in ieders hoofd.

André Waardenburg