Kort nieuws Wetenschap

Twee gelijkende talen kunnen naast elkaar bestaan

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 3 maart. In regio’s waar mensen twee talen spreken, blijven die talen naast elkaar bestaan als ze op elkaar lijken. Niet als ze erg verschillen. Dat schrijven Spaanse onderzoekers vandaag in het wetenschappelijke tijdschrift New Journal of Physics. Zij maakten een computermodel gebaseerd op de historische verspreiding van het Galicisch en Spaans in Galicië, de uiterste noordwesthoek van Spanje. Eerder onderzoek liet zien dat als er twee talen worden gesproken in hetzelfde gebied, er altijd een zal uitsterven. Maar daarbij was geen rekening gehouden met tweetalige sprekers. Bij twee talen die weinig gemeen hebben, zijn er minder mensen die beide talen leren en is het waarschijnlijker dat een van de talen uitsterft.

Roker stopt soms door longkanker

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 3 maart. Stoppen met roken is voor sommige stoppers het allereerste teken van longkanker. Dat concludeert Barbara Campling van de Thomas Jefferson University in Philadelphia in een net uitgekomen artikel in het Journal of Thoracic Oncology. Ze interviewde 115 longkankerpatiënten, allemaal (ex-)rokers. Bijna de helft van hen rookte al niet meer toen hun kanker aan het licht kwam. Ze waren flink verslaafd aan nicotine maar toch stopten veel van hen zonder moeite. Campling vergeleek de longkankerpatiënten met prostaatkankerpatiënten en met mensen die een hartaanval hadden gekregen. De longkankerpatiënten stopten gemiddeld 2,7 jaar voor de diagnose, veel korter voor de diagnose dan de prostaatkanker- en hartaanvalpatiënten. Het is al lang bekend dat de meeste mensen die longkanker krijgen verstokte rokers waren die toch al waren gestopt. Lang is gedacht dat dat was omdat mensen hun eerste symptomen voelden, maar dat is meestal niet het geval. Bij sommige mensen is het voor hen onverwacht en bovendien meestal moeiteloos stoppen dus het eerste symptoom van longkanker, concludeert Campling.

Kind met cariës haalt lage cijfers

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 3 maart. Kinderen met een slecht gebit halen op school lagere cijfers dan kinderen ‘zonder gaatjes’. Dat is niet alleen in ontwikkelingslanden zo, maar ook in de Verenigde Staten, schrijven Amerikaanse onderzoekers in het februarinummer van het American Journal of Public Health. Tandbederf lijkt in veel landen af te nemen, maar vooral in de arme en minder bevoorrechte bevolkingsgroepen blijft het een groot gezondheidsprobleem. Met maatschappelijke gevolgen, want uit dit onderzoek rolt dat kinderen met kiespijn meer van school verzuimden dan kinderen die regelmatig de tandarts bezochten. De kiespijnkinderen hadden slechtere rapportcijfers. De oorzaak ligt in de betaalbaarheid van tandenborstels, fluoride tandpasta en tandheelkundige zorg.

Slijmprikken eten door hun huid

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 3 maart. Slijmprikken, aalvormige aaseters, kunnen via hun kieuwen en huid voedingstoffen opnemen. Deze kaakloze vissen zijn daarmee de enige gewervelde dieren die dat kunnen. Andere gewervelden kunnen alleen voedingstoffen opnemen met gespecialiseerde cellen in het maagdarmstelsel. Slijmprikken leven van gestorven zeedieren die ze van binnenuit opeten. Zo omringd door vlees kunnen de slijmprikken via hun huid en kieuwen efficiënt voedingstoffen opnemen. Dat is belangrijk, want slijmprikken moeten soms weken overleven voordat ze weer een karkas vinden. Onderzoekers beschreven hun ontdekking gisteren in het wetenschappelijke tijdschrift Proceedings of the Royal Society B.

Wormenfamilies

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 3 maart. De soortenindeling van ringwormen uit de negentiende eeuw was zo gek nog niet. Dat blijkt uit een vergelijking van het DNA van 34 verschillende wormsoorten. De oude indeling was gebaseerd op hun verschillende leefwijzen, maar die werd in de jaren ’70 afgedaan als onwetenschappelijk. Hij zou niets te maken hebben met de evolutie van ringwormen. Het DNA-onderzoek, vandaag gepubliceerd in Nature, laat zien dat dat verband tussen evolutie en leefwijze wél bestaat. De twee grote ringwormenfamilies die biologen in de negentiende eeuw gebruikten, de Sedentaria en de Errantia, kunnen dus in ere worden hersteld. Wormen uit de Sedentaria-familie komen nauwelijks van hun plaats en leven van plankton. De Errantia zijn vaak roofdieren die zich vrij door het water of de aarde bewegen.