De te hoge hypotheek- leningen van ING Bank

Banken krijgen het links en rechts om de oren. Het acute gevaar van de banken- en kredietcrisis is voorbij, maar het indammen van overvloedige kredietverlening en aanverwante risico’s is een vers proces.

Toezichthouder Autoriteit Financiële Markten (AFM) heeft ING Bank op 18 februari als zevende achtereenvolgende financiële instelling beboet, zo werd deze week bekend. Vier vragen over de hypotheekmarkt.

1Wat was er aan de hand bij ING Bank?

De AFM beboette ING omdat zij de huisregels van de sector over het verstrekken van woninghypotheken niet goed had nageleefd. ING schatte volgens de AFM de persoonlijke situatie van klanten te positief in en verstrekte te hoge leningen. De boete is 130.000 euro.

Daarmee staat het ING-concern, inclusief de Postbank, nu bovenaan de boetelijst (zie inzet). De overtredingen zijn begaan vóór 1 augustus 2009, toen ING overigens al twee keer steun had gekregen van de Nederlandse overheid.

2Waarom worden er ineens zoveel boetes uitgedeeld?

De boeteregen voor de woningfinanciers volgt op een serie van onderzoeken die de AFM heeft gedaan naar hypotheekverstrekkingen. Iedereen komt aan de beurt, lijkt het inmiddels. De beschuldiging van directievoorzitter en grootaandeelhouder Dirk Scheringa van DSB Bank dat de AFM alleen kleintjes zoals zijn bank aanpakt, is daarmee gelogenstraft.

De boetes roepen twijfel op over de praktijken in de bedrijfstak. Kennelijk was een aanzienlijk deel van de sector met enige regelmaat in overtreding. De vraag is in hoeverre consumenten gedupeerd zijn, en hoe goed de adviezen zijn die nu worden verstrekt.

3Wat is er mis met de Nederlandse hypotheekmarkt?

De hypotheekmarkt is immens: meer dan 3,5 miljoen huishoudens hebben een woninghypotheek. De totale schuldenlast? Om en nabij 650 miljard euro.

Is die schuldenlast, het dubbele van de langlopende schuld van de Nederlandse Staat, een vloek of een zegen voor de Nederlandse economie?

Afhankelijk van de belangen hebben de verschillende partijen positie gekozen. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) probeert al jaren de risico’s voor de consument te limiteren. Kenmerkende AFM-pleidooien: Leg tophypotheken aan banden. En: pas op, ook aflossingsvrije hypotheken – een van de sneller groeiers onder de financiële producten – moeten echt een keer worden afgelost.

De Consumentenbond en de Vereniging Eigen Huis ageren tegen de hoge kosten. De Nederlandsche Bank, het Internationaal Monetair Fonds en denktank OESO waarschuwen met zekere regelmaat voor de onbedwingbaar groeiende berg van woningschulden. Zij wijzen op de dramatische gevolgen die de uiteengespatte huizenprijzenhausse heeft gehad voor de economie én voor de banken in de Verenigde Staten, in Groot-Brittannië, in Ierland en in Spanje.

4Wat brengen de banken hier tegenin?

De banken wijzen graag op het onbetwiste feit dat de wanbetalingen op Nederlandse woninghypotheken zowel in absolute als in relatieve zin beperkt zijn, ook in vergelijking met het buitenland.

En daartussenin manoeuvreren de politici. De fiscale renteaftrek stimuleert particulier huizenbezit en daar wil het kabinet nu niet aan tornen. Maar nieuwe regels met stringentere afspraken voor banken zijn ook niet populair. Wie wil hier Amerikaanse toestanden en een huizencrisis met verlaten vinexwijken waar het gras in de voortuin geel kleurt?