De mentaliteit van Manchester

Het nieuwe, vijfde album van Elbow is doortrokken van fijnzinnige melancholie.

De cd die morgen verschijnt gaat over jong zijn en rondhangen met je vrienden.

PERTH, AUSTRALIA - APRIL 05: Guy Garvey of the band Elbow performs on stage during V Festival 2009 at the Claremont Showgrounds on April 5, 2009 in Perth, Australia. (Photo by Paul Kane/Getty Images)
PERTH, AUSTRALIA - APRIL 05: Guy Garvey of the band Elbow performs on stage during V Festival 2009 at the Claremont Showgrounds on April 5, 2009 in Perth, Australia. (Photo by Paul Kane/Getty Images) Getty Images

Kinderen moeten spelen, bouwen, ontdekken. Build A Rocket Boys! heet het nieuwe album van de groep Elbow uit Manchester. Zanger Guy Garvey kwam op het idee toen hij een groepje jongens zag rondhangen in een portiek. Sigaretjes paffend, dreigende uitstraling, gezichten verscholen onder capuchons. „De Britse media hebben het over hoodies: jeugdige criminelen die zich op straathoeken ophouden en die je kunt herkennen aan hun truien of jassen met capuchons. Ik wil niet dat die jongeren gedemoniseerd worden.”

Het is juist belangrijk om met je vrienden rond te hangen, vindt Garvey. Om plannen te maken en te bespreken wat je bezighoudt. „Toen wij twintig jaar geleden met deze band begonnen, deden we niet veel anders dan onder de spoorbrug rondhangen en hardop dromen van alles wat we met ons leven zouden kunnen aanvangen. In onze muziek willen we een positieve boodschap uitdragen. Bouw een raket, jongens. Jullie kunnen het.”

Jong zijn en verbondenheid met je omgeving zijn de overheersende thema’s van het vijfde Elbow-album. Nostalgie speelt daarbij een ondergeschikte rol, zegt Garvey. „We hebben er lang over gedaan om de succesvolle rockgroep te worden die we nu zijn. In recente jaren zijn we alle vijf terug verhuisd naar de plek waar we vandaan komen, het dorpje Bury ten noorden van Manchester.

„Rockmuzikanten op tournee kunnen gemakkelijk hun realiteitszin kwijtraken. Al die adoratie van fans maakt het moeilijk om tussen de bedrijven door weer met beide benen op de grond te landen. Wij doen dat door terug te keren naar de plek van onze jeugd, waar we gedwongen worden om gewoon te doen. Vier van de vijf bandleden zijn onlangs vader geworden. Ze hebben een normaal gezinsleven naast het rock-’n-rollbestaan. Dat plaatst al die glamour en succes in een ander perspectief.”

Op divaneigingen of vreemde uitspattingen konden de leden van Elbow nooit betrapt worden. Muziek maken was altijd hun hoogste prioriteit, ook in de vroege jaren negentig toen ze moesten vechten voor een beetje erkenning. Gitarist Mark Potter, toetsenman Craig Potter (zijn broer), bassist Pete Turner en drummer Richard Jupp zijn gewone jongens gebleven. Guy Garvey is met zijn gesoigneerde baard en degelijke kostuums evenmin het prototype van de flamboyante rockster.

Pas met het voorlaatste album The Seldom Seen Kid (2008) plukten ze de vruchten van meer dan vijftien jaar ploeteren. Ze wonnen de prestigieuze Mercury Prize en twee Ivor Novello Awards voor de singles ‘One day like this’ en ‘Grounds for divorce’. In Groot-Brittannië ontworstelden ze zich aan het clubcircuit en staan nu in grote arena’s. En ze triomfeerden op popfestivals als Glastonbury en Lowlands, waar ze groots en meeslepend uitpakten.

Elbows verbondenheid met de stad Manchester blijkt uit het feit dat ze hun muziek voor het leeuwendeel opnemen in een oud pakhuis in de volkswijk Salford. De immense bovenverdieping biedt uitzicht op de stad. Een bonte verzameling aan muziekinstrumenten staat er uitgestald; van een glimmende vleugel tot een krakkemikkig oud orgel dat ze kochten van het plaatselijke buurthuis.

„Manchester inspireert”, zegt Garvey terwijl hij naar buiten wijst. „En niet alleen om de spreekwoordelijke somberheid die ze in de rest van Engeland aan deze stad toeschrijven. Uit onderzoek is gebleken dat het hier gemiddeld niet meer regent dan in het zuiden. In Manchester heerst een ruige werkmentaliteit, die zich in onze muziek vertaalt door de vasthoudendheid waarmee we onze ideeën realiseren. We zijn niet bezweken voor de verleiding om alleen nog maar galmende muziek voor een stadionpubliek te maken. Evenmin hebben we ons verloren in ontoegankelijk experiment. Het goede van een band die langer dan een paar jaar bestaat, is dat we weten wat we willen.”

In een controlekamer die niet veel meer apparatuur telt dan twee beeldschermen en een toetsenbord, legt bandlid en producer Craig Potter de laatste hand aan een album dat doortrokken is van fijnzinnige melancholie. Maar het herbergt ook grote emoties. Build A Rocket Boys! ontleent zijn titel aan het nummer ‘Lippy kids’ waarin Garvey met breekbare stem mijmert over de brutale straatjongens die zelf nog niet weten dat hun gouden jaren als metaforische raketbouwers zijn aangebroken. Het blijft niet bij de ingetogen muziek van de minimale pianoballade ’The river’ of het folkachtige ‘Jesus is a Rochdale girl’. In vier van de tien nummers worden de refreinen dik aangezet met zang van een plaatselijk jongenskoor, waarmee Elbow het frisse geluid van aanzwellende stemmen binnen de studiomuren heeft gehaald. In een reprise van hun bombastische ‘The birds’ herhaalt een oude music hall-zanger de woorden „the birds are the keepers of our secrets”, met een ouderwets krakende radiostem.

„We zochten een manier om het thema van het album rond te krijgen”, zegt Garvey. „Op een ochtend troffen we een oude pianostemmer in onze studio, die prachtig bleek te kunnen zingen. Dankzij hem en het kinderkoor zijn alle leeftijden op ons album vertegenwoordigd. Popmuziek zoals wij die maken is geen jong medium meer; het behoort toe aan alle mensen.”

Build A Rocket Boy! van Elbow verschijnt morgen bij V2

Rectificaties / gerectificeerd

Correcties & aanvullingen

Het fotobijschrift bij het stuk ‘De mentaliteit van Manchester’ (3 maart, pagina 26-27) vermeldde Elbow-zanger Guy Garvey. Dat had gitarist Mark Potter moeten zijn. Het nieuwe album komt niet uit bij platenmaatschappij V2, maar bij Universal.