Weer criticus van blasfemiewet vermoord

Critici van de strenge Pakistaanse blasfemiewet spelen met hun leven. Vanmorgen werd een minister hierom gedood.

A Pakistani looks into the blood-stained damaged car of slain Pakistan's government minister for religious minorities Shahbaz Bhatti, outside emergency the ward of a local hospital in Islamabad, Pakistan, Wednesday, March 2, 2011. Gunmen shot and killed the Christian Pakistani government minister for religious minorities on Wednesday, the latest attack on a high-profile figure threatened by Muslim militants for urging reform of harsh blasphemy laws that impose the death penalty for insulting Islam. (AP Photo/Anjum Naveed)
A Pakistani looks into the blood-stained damaged car of slain Pakistan's government minister for religious minorities Shahbaz Bhatti, outside emergency the ward of a local hospital in Islamabad, Pakistan, Wednesday, March 2, 2011. Gunmen shot and killed the Christian Pakistani government minister for religious minorities on Wednesday, the latest attack on a high-profile figure threatened by Muslim militants for urging reform of harsh blasphemy laws that impose the death penalty for insulting Islam. (AP Photo/Anjum Naveed) AP

Tot voor kort lag Pakistan onder vuur van de Talibaan en andere terreurgroepen, opererend vanuit het grensgebied met Afghanistan. Islamabad, Lahore en andere steden waren doelwit van zelfmoordaanslagen. En nu lijken sluipmoordenaars het op de Pakistaanse democratie te hebben gemunt door liberale politici die pleiten voor aanpassing van Pakistans strenge blasfemiewet direct te doden.

Het laatste slachtoffer is Shahbaz Bhatti, minister van Religieuze Minderheden en de enige christen in de regering van premier Yousuf Raza Gilani. Vanochtend werd hij in de hoofdstad Islamabad doodgeschoten toen hij van huis op weg ging naar een kabinetsbijeenkomst. De aanvallers haalden eerst zijn nicht en de chauffeur uit de auto en doorzeefden hem toen met kogels.

De liquidatie is een herhaling van de moord in januari op gouverneur Salman Taseer van de provincie Punjab. Zowel Bhatti als Taseer keerde zich tegen strenge geloofswetten, waarbij vermeende godslasteraars vaak op dubieuze gronden de doodstraf krijgen.

Velen zien de moordenaar van Taseer, diens lijfwacht, als een heldhaftig verdediger van de islam. Naar verwachting kunnen ook de ontsnapte schutters van vanochtend rekenen op onderhuidse sympathie.

De moorden vinden plaats in een klimaat van verpaupering in Pakistan. Door de sterk gestegen kosten van levensonderhoud kunnen veel groepen steeds moeilijker het hoofd boven water houden. De maatschappelijke onrust groeit snel. Maar het zou een misverstand zijn een vergelijking te trekken met de opstanden in de Arabische wereld, schreef de vooraanstaande Pakistaanse analist Ahmed Rashid onlangs in een column voor de BBC. „Het verschil is dat de bevolking van Egypte opkwam voor meer democratie, terwijl de straatprotesten in Pakistan (uitgerust met kernwapens) grotendeels worden geleid door extremisten die niets van democratie moeten hebben”.

De fundamentalisten voeren hun oorlog voor een kalifaat, een ‘echte’ islamitische staat, op twee fronten. Terreurgroepen als Laskhar-e-Toiba plegen zelfmoordaanslagen en richten nu hun wapens op vrijzinnige denkers. Bovengronds opereren intussen politieke partijen als de islamitische beweging Jamaat-e-Islami. Samen met de Moslim Liga, de belangrijkste oppositiepartij, houdt Jamaat de regering nu al maanden in een verstikkende houdgreep. Geen aanpassing van de blasfemiewet, geen economische hervormingen, is hun agenda. Het leger, al sinds de onafhankelijkheid de ultieme machtsspeler in Pakistan, kijkt vanuit de coulissen toe.

Onmacht en onvermogen van de regerende Pakistaanse Volkspartij (PPP) – in handen van president Asif Ali Zardari – vormen nu de grootste bedreiging voor een liberaal Pakistan. Vorige maand werd oud-minister Sherry Rehman, voorvechter van persvrijheid en vrouwenrechten, door de partij op een zijspoor gezet. Zij had geijverd voor versoepeling van de blasfemiewet, maar premier Gilani keerde zich openlijk van haar af – uit parlementair lijfsbehoud. Een „capitulatie” voor de fundamentalistische krachten, vond het dagblad Dawn vorige maand.

Mensenrechtenorganisaties reageerden vanochtend in soortgelijke termen. Sommige waarnemers vragen zich bezorgd af of oud-minister Rehman de volgende is op de dodenlijst. Zij heeft zich teruggetrokken in haar huis in Karachi.

Ook Rashid wees op de stuurloosheid van de regering bij het doorvoeren van economische hervormingen en het indammen van het fundamentalistische gevaar. Maar hij schreef ook dat het Westen en bijvoorbeeld het IMF Pakistan niet in de steek mogen laten. In deze hachelijke situatie heeft de regering alle hulp nodig.

Juist de betrekkingen met de VS, verreweg de belangrijkste bondgenoot, zijn echter in snel tempo verslechterd door de affaire met Raymond Davis, de CIA-agent die in Lahore twee aanvallers doodschoot. Ook hier zit de regering klem. Davis uitleveren aan de VS zal de woede van de massa in Pakistan oproepen. Hem in Pakistan berechten, zal consequenties hebben voor Amerikaanse steun.