Waakzaam voor inflatie

De gebeurtenissen in de Arabische wereld hebben over een brede linie repercussies. Zo heeft met name de opstand in Libië gezorgd voor een felle stijging van de prijs van ruwe olie, die nu 113 dollar per vat bedraagt en vorige week even steeg tot 119 dollar. Stijgende olieprijzen hebben twee gevolgen voor de wereldeconomie. Allereerst zorgen zij voor een stijging van de inflatie. De prijzen in de eurozone blijken in februari gestegen met 2,4 procent op jaarbasis. Dat is boven het streefdoel van 2 procent dat de Europese Centrale Bank (ECB) hanteert. Tegelijk zijn stijgende olieprijzen een bedreiging voor het economisch herstel. Duurzame prijspieken van olie werden de afgelopen veertig jaar vrijwel zonder uitzondering gevolgd door recessies.

Dat plaatst de centrale banken van met name Europa en de Verenigde Staten voor een moeilijke beslissing. De geldmarktrente in Europa is tijdens en na de kredietcrisis sterk verlaagd, tot het huidige peil van slechts 1 procent. Het beleid in de VS was nog veel agressiever: een rente van nagenoeg 0 procent, die sinds het afgelopen najaar wordt vergezeld van een programma waarin voor 600 miljard aan Amerikaanse staatsobligaties door de centrale bank FED wordt opgekocht.

Sinds de tekenen steeds sterker worden dat de Amerikaanse en de Europese economie herstellen, is het duidelijk dat er een einde moet komen aan dit ultrasoepele beleid. Centrale banken hebben, om de bijna ingestorte financiële sector met lage rentes te steunen, de bal van inflatie lange tijd onder water weten te houden. Maar er was altijd al het gevaar dat deze, eenmaal losgelaten, snel omhoog zou schieten. De olieprijsstijging, die overigens ook nog vergezeld gaat van recordprijzen voor veel andere grondstoffen, heeft de urgentie alleen maar verder verhoogd om de monetaire teugels aan te trekken.

De financiële markten gingen er tot voor kort van uit dat de renteverhogingen op zijn vroegst dit najaar zouden worden doorgevoerd. Dat zal eerder moeten, al is dat niet zonder gevaar: als de economie door de stijgende olieprijzen ook verzwakt, dan kunnen te drieste rentestappen het prille herstel frustreren.

Toch zal het gevecht tegen inflatie moeten prevaleren. De huidige rentevoeten zijn abnormaal laag, want zij waren een antwoord op de abnormale omstandigheden van de kredietcrisis en de zware recessie die volgde. Een renteverhoging houdt dan ook voorlopig geen daadwerkelijke verkrapping in, zij is slechts het begin van een terugkeer naar een normale monetaire politiek.

Morgen vergadert de ECB. Een verhoging van de rente is dan nog niet wenselijk, omdat de schok voor markten en banken te groot zou zijn. Maar de bank moet de financiële markten er wel verbaal op voorbereiden dat de stap eerder zal komen dan zij tot voor kort verwachtten. Veel eerder.