'Op de PvdA gestemd? Zoho. U durft.'

In stemdistrict 8, Utrechtse binnenstad, kwamen tussen half acht en half negen vanmorgen tachtig mensen. De meesten stemden op de VVD.

Nederland, Amsterdam, 1-3-2011. Foto Maarten Hartman. Verkiezingen Provinciale Staten . Stembureau nummer 095 in Chinees restaurant Chengdu in Amsterdam Oost.
Nederland, Amsterdam, 1-3-2011. Foto Maarten Hartman. Verkiezingen Provinciale Staten . Stembureau nummer 095 in Chinees restaurant Chengdu in Amsterdam Oost.

Grijze broek, getailleerde jas tot op de knie. Kandidaat-notaris. Wat gaat hij stemmen? VVD. „Ik stem altijd op de VVD.” Hij staat op de stoep van het Bartholomeus Gasthuis in de Utrechtse binnenstad. Het is klokslag half acht. De deur gaat open, hij mag naar binnen.

Achter de tafel in de monumentale hal: de voorzitter en drie leden van het stembureau, in dit geval een man van 34 (fysisch geograaf) en drie jonge vrouwen (student internationale betrekkingen, ex-student culturele en maatschappelijke vorming, student kunstgeschiedenis). „We kunnen los”, zegt de voorzitter. „Komt u maar.”

De eerste twee minuten: acht kiezers: 4 x VVD, 1 x GroenLinks, 1 x D66, 1 x CDA en 1 x SP. De SP’er werkt in het Bartholomeus Gasthuis. „Ik stem tegen de bezuinigingen in de zorg.” Eén van de VVD’ers is ondernemer. Hij heeft een pakje Vifit onder zijn arm. „Ik stem tegen de hoge belastingen.”

„Dit is een heel leuk stembureau”, zegt de voorzitter. „Echt hoor.” Hij heet Chris Coppens. Hij ziet eruit als een vriendelijke beer. „We zitten in een prachtig oud gebouw, vlak bij het station en ook nog midden in de stad. Mensen komen hier graag.”

Tussen 7 uur 34 en 7 uur 36: vier kiezers. De stand: 1 x VVD, 1 x GroenLinks, 1 x D66, 1 x PVV. De VVD’er, een jonge marktonderzoeker: „De VVD is de enige partij die beslissingen durft te nemen.” De PVV’er, een jonge ondernemer: „De PVV is de enige partij die durft te zeggen waar het op staat.”

Rondom het Bartholomeus Gasthuis woont elite, Oude en Nieuwe Gracht-elite. Mensen die aan de universiteit werken, twintig minuten fietsen hiervandaan. Maar er zijn ook de Zeven Steegjes waar de zzp’ers wonen. Schilders, verwarmingsmonteurs, loodgieters. Alleen: die laten zich nog niet zien vandaag.

Tussen 7 uur 42 en 7 uur 44: weer vier kiezers. „Het loopt lekker door”, zegt Chris Coppens. „Het is ook schitterend stemweer.” Een man met Het Financieele Dagblad en een pakje bruine boterhammen onder zijn arm zegt dat hij D66 gaat stemmen. Waarom? „Het bekende verhaal.” Welk verhaal? „Tegenwicht. Vorige keer heb ik op het CDA gestemd. Maar die hebben hun rug niet recht weten te houden.”

Een man in een bruin windjack gaat op de SP stemmen. „Dat doe ik al jaren.” Hoeveel jaren? „Nou ja, sinds de laatste verkiezingen. Daarvoor stemde ik op de PvdA.” Waarom nu niet? „Wie stemt er nou nog op de PvdA?” Hij is postbeambte bij TNT. „Geen postbode hoor. Dat is voorbij.”

De schoonvader van Chris Coppens was lid van het stembureau. De oma van de student kunstgeschiedenis was lid van het stembureau. De vader van de student internationale bestrekkingen is lid van het stembureau. „Je rolt erin”, zegt Chris Coppens. „En dan blijf je het doen.”

„De vergoeding is ook leuk”, zegt de student internationale betrekkingen. „We krijgen 180 euro voor één dag werken.”

„In Amsterdam krijgen ze ook nog een vergoeding voor de maaltijden”, zegt de student kunstgeschiedenis.

„Het is grappig werk”, zegt Chris Coppens. „Als ik twijfel over de orde, mag ik de politie inschakelen. Of het leger. Echt hoor.”

Klokslag acht uur. Een oudere heer fluistert achter zijn hand dat hij op de PvdA heeft gestemd. Een andere oudere heer die het hoort, zegt: „Zoho, u durft.” Hij heeft op D66 gestemd. Zijn vrouw heeft op GroenLinks gestemd.

Twee minuten over acht. Een jonge it’er zegt dat hij op de VVD heeft gestemd. Waarom? „Rare vraag.” Maar waarom? „Omdat ik altijd op de VVD stem. Bovendien: zonder ondernemers geen werk in dit land.” Een werknemer van het Erasmus MC heeft op de SP gestemd. Waarom? „Rare vraag.” Maar waarom? „Tegen het kabinet natuurlijk.” Een jonge jongen met een zwarte muts op heeft op de Partij voor de Dieren gestemd. Waarom? „Ehhm… De megastallen. Dat is mijn argument. Ik eet biologisch, dus ik moet wel.” Hij is computerprogrammeur. Een heer met een blauwwitgestreept overhemd heeft op de VVD gestemd. „Ik hang het liberale gedachtegoed aan.” Hij is jurist.

Om kwart over acht komt de eerste bewoner van het Bartholomeus Gasthuis tevoorschijn, in ochtendjas. „Ik woon hier niet hoor”, zegt hij. „Ik verblijf hier. Ik woon in Nederland.” Wat gaat hij stemmen? „Dat weet ik nog niet. En als ik het weet, hoef ik het u niet te vertellen.”

Er staat een rij van acht mensen, hij sluit zich achteraan aan. „Gaat u maar eerst”, zegt een vrouw. „Geen sprake van”, zegt de man in ochtendjas. „U denkt zeker dat ik slecht ter been ben. Mooi niet.”

Hij blijft vijf minuten in het stemhokje staan. Hij kleurt met zwierige gebaren alle vakjes rood. Daarna houdt hij zijn paspoort boven de bus en kijkt of de leden van het stembureau het wel zien. Dan gooit hij snel zijn biljet erin. „Zo. Ik heb mijn plicht gedaan.”

Klokslag half negen zijn er tachtig mensen geweest. „Best veel”, zegt Chris Coppens. De stand: de helft VVD, een kwart D66, een paar stemmen voor GroenLinks, SP, PvdD en PVV. 1 x CDA. 1x PvdA.