Ogen die spotten met de kijker en het leven

Frankrijk herdenkt vandaag de Parijse zanger, bohémien en poseur Serge Gainsbourg, die twintig jaar terug stierf.

Dirk Vandenberghe

Veel Gitanes. Veel rook van Gitanes. En altijd Serge Gainsbourg. Serge in de boeien. Serge lachend op de rode loper van het filmfestival van Cannes, de liefde voor Jane Birkin zomaar af te lezen van zijn gezicht. Serge met wijdopen getrokken ogen en een Salvador Dali-snor. Serge in een sloddervosserig pak naast Birkin in doorkijkjurkje. Serge naakt op bed, diep denkend onder een rookwolk. Serge naakt, deels bedekt door een Franse vlag. Serge die een briefje van 500 Franse francs in de fik steekt in een tv-show.

Frankrijk staat vandaag uitgebreid op radio, televisie en in de kranten stil bij de sterfdag van Serge Gainsbourg. De fototentoonstelling Gainsbourg Initiales L.G. (naar Lucien Ginsburg, zijn echte naam) toont slechts een veertigtal foto’s en bestrijkt niet eens de hele carrière van de Parijse rebel, die Reden voor Galerie Charpentier, de statige galerie van veilinghuis Sotheby’s tegenover het Elysée, om de tentoonstelling van de Antwerpse Gallery 51 tien dagen naar Parijs te halen.

Ook twintig jaar na zijn dood blijft Gainsbourg een raadsel, een enigma voor de Fransen. Hij hoefde niet eens zo geweldig goed te kunnen zingen om een idool te worden. Hij maakte van zijn leven een kunstwerk, en dat is wat deze foto’s van bekende fotografen als Helmut Newton, Patrick Duval, William Klein, Roberto Battistini en Patrick De Spiegelaere aan ons tonen.

Gainsbourg was een gewillig poseur en een beroepsbohémien, maar wel een die niets aan het toeval overliet. Wat opvalt zijn die ogen, flirtend met de camera, telkens opnieuw. Spottend ook, met de kijker en met het leven. Maar nooit vilein, altijd met een knipoog. Gainsbourg was naast zanger ook acteur en regisseur, ook in het echte leven.

Ook mooi: de foto’s van briefjes die na zijn dood in zijn volledig zwart geschilderde appartement werden gevonden. Ze tonen de artistieke gedachtengang (20 variaties op de albumtitel Love on the Beat) maar ook boodschappenlijstjes: 6 flessen Badoit citron, 2 sloffen Gitanes zonder filter, en de kranten Libération en L’Humanité.

De moeite om voor naar Parijs te komen? Alleen als u een echt doorwinterde fan bent, of een van de foto’s wil kopen (350 tot 1.600 euro). Maar als u dit weekeinde toch in de buurt bent is deze expositie de uitgelezen kans om in een half uurtje te ontdekken dat Gainsbourg zoveel meer was dan ‘alleen maar Gitanes-roker. Het vandaag verschenen boek Le Paris de Gainsbourg (Editions Jacob-Duvernet, 2011) is bovendien een stadsgids langs Gainsbourg-plekken.

Gainsbourg Initiales L.G, nog t/m 8/3 in Galerie Charpentier, 76, Rue du Faubourg Saint-Honoré, Parijs. Dit voorjaar ook bij Alliance Française, New York.