Mogelijk toch meerderheid Kabinet-Rutte in Eerste Kamer - laatste prognose

WFA14T:UITSLAGENAVOND VVD:DEN HAAG;03MAR2011-Woensdagavond is de VVD bijeen in het partijkantoor in Den Haag om de uitslagen van de verkiezingen te volgen. Foto: Minister-president Mark Rutte spreekt zijn partijgenoten toe. xtrzWFA/bm/str.Bart Maat
WFA14T:UITSLAGENAVOND VVD:DEN HAAG;03MAR2011-Woensdagavond is de VVD bijeen in het partijkantoor in Den Haag om de uitslagen van de verkiezingen te volgen. Foto: Minister-president Mark Rutte spreekt zijn partijgenoten toe. xtrzWFA/bm/str.Bart Maat

Verslaggevers sturen updates en foto’s door vanaf de partijfeestjes, de uitslagen lopen de hele nacht live binnen op een verkiezingskaart en de Haagse redactie geeft snelle duiding bij de eerste uitslagen.

Wilt u alles volgen? Redacteuren verzamelen hier al het nieuws en linken naar nieuwsartikelen. De pagina ververst automatisch.

1:44: na het tellen van 83 procent van de stemmen staat het Kabinet-Rutte nog steeds op 38 zetels, aldus Synovate.

1:10: Synovate meldt dat het Kabinet-Rutte nu een meerderheid van 38 zetels heeft na het tellen van 73 procent van de stemmen.

0:34 Nieuwsartikel: Ongeregeldheden Statenverkiezingen vallen mee. Wel discussie over onafhankelijkheid stembureauleden

0:29 In Den Haag is de PvdA de grootste partij geworden. De sociaaldemocraten kregen 22,5 procent van de stemmen. De VVD werd de tweede partij in de Hofstad met 19,8 procent van de stemmen. Het CDA, dat vier jaar geleden nog de derde partij was in Den Haag, komt nu op de zevende plek terecht met slechts 6,4 procent van de stemmen. De PVV eindigt op de derde plek met 14,7 procent van de stemmen, gevolgd door D66 met 11,8 procent van de stemmen. De SP behaalt 9,2 procent van de stemmen en is daarmee de vijfde partij in Den Haag.

0:26 Nieuwsartikel: Spanning om meerderheid Eerste Kamer blijft

0:23 Consternatie over opmerkingen van Fleur Agema (PVV) over Marokkaanse jongeren in Zandvoort - die daar voor overlast zorgen en daardoor de winst van de PVV in die gemeente stimuleerden. Het is een wereldwijd trending topic op Twitter. Agema: “Ik neem niks terug”.

0:15 Prognose van de NOS: 37 zetels voor Kabinet-Rutte. Maar er moeten nog grote - linkse - steden bijkomen.

0:14 Rutte blijft hopen op meerderheid, Cohen wil bijstelling kabinetsbeleid

0:07: Rutte tijdens zijn toespraak voor de VDD: “Wat een razend spannende avond. Het ziet er naar uit dat we ook in de Eerste Kamer de grootste partij van Nederland zijn.” Het publiek scandeert zijn voornaam. Rutte refereert aan de prognose van het ANP - 37 zetels - en zegt dat de kans bestaat dat zijn kabinet alsnog een meerderheid haalt in de Eerste Kamer. Hij feliciteert de PVV en D66 en stipt aan dat het verlies van het CDA meevalt.

0:06 GroenLinks-partijvoorzitter Henk Nijhof vertelt aan NRC-verslaggever Kees Versteegh:

“We hebben de leiderschapswisseling en Kunduz goed overleefd. We zijn een stabiele partij.”

En Jolande Sap (GroenLinks):

“Ik ben bang voor een hoop gepingpong tussen Eerste en Tweede Kamer. Veel stagnatie dus.”

0:03: De coalitiepartijen behalen 36 van de 75 zetels in de Eerste Kamer, twee te weinig voor een meerderheid. Dat blijkt uit een prognose van persbureau Novum en opiniepeiler Maurice de Hond op basis van 19 procent van de stemmen die zijn uitgebracht bij de Provinciale Statenverkiezingen van woensdag.

  • VVD: 16
  • CDA: 11
  • PVV: 9
  • PvdA: 13
  • SP: 8
  • D66: 6
  • GroenLinks: 5
  • SGP: 2
  • ChristenUnie: 2
  • Partij voor de Dieren: 1
  • 50plus: 2

23:58: VVD’er Loek Hermans als rockster:

Loek Hermans signeert een gipsen been. Foto WFA/ Bart MaatLoek Hermans signeert een gipsen been. Foto WFA/ Bart Maat

23:54: Wilders tijdens een toespraak in het Limburgse Echt:

“De opmars gaat gestaag door. We boeken succes na succes. We winnen opnieuw heel veel zetels. We krijgen een grote en stevige fractie in de Eerste Kamer onder leiding van Machiel de Graaf. Nederland heeft ons in het hart gesloten.”

23:50: Limburgse lijsttrekker PVV: “Wij zijn een blijvertje in Limburg”, en kondigt dan “onze politieke leider, onze jongen uit Limburg” aan.

23:49: Wilders komt zijn partijbijeenkomst binnenlopen (de soundtrack).

23:47 De gedoogcoalitie gaat wat Fleur Agema betreft door met regeren. De uitslag van haar eigen partij noemde zij ‘absoluut fantastisch’.

Agema wilde niet inhoudelijk reageren op de prognose dat VVD, CDA en PVV waarschijnlijk geen meerderheid behalen in de Eerste Kamer. “Die duiding zal Geert Wilders geven”, sprak zij. “Maar wij gaan natuurlijk door, we sturen de kiezer niet nog een keer naar de stembus.”

23:43: Nu.nl meldt dat op basis van 17 procent van de getelde stemmen de coalitiepartijen uit zouden komen op 37 zetels. Dat betekent dat het bij het vaststellen van de definitieve uitslag nog wel eens spannend kan worden.

23:41: PvdA veruit de grootste in Amsterdam met 28,58 procent van de stemmen. D66 werd de tweede partij met 15,54 procent, gevolgd door de VVD met 15 procent. De opkomst bedroeg 53,97 procent. De PVV, die bij verkiezingen de afgelopen jaren in de hoofdstad ook minder populair was dan in de rest van het land, werd de zesde partij, met 8,39 procent van de stemmen. De partij van Wilders moest GroenLinks (12,71 procent) en de SP (10,49 procent) voor zich dulden.

23:40: Geert Wilders spreekt om kwart voor twaalf, aldus de NOS.

23:33 De voorlopige uitslag betekent een overwinning voor ‘de dieren en natuur’ - aldus Marianne Thieme. “Wij hebben de megastallen op de kaart gezet, dat de andere partijen dat hebben overgenomen is winst.” De partijleider van de Partij voor de Dieren hoopt dat haar partij uiteindelijk twee zetels behaalt. De teller staat nu op een.

23:32 CDA-lijsttrekker voor de Eerste Kamer Elco Brinkman reageerde met “gemengde gevoelens” op de definitieve prognose.

“Wat je met name ziet is dat we door kunnen gaan met het kabinet, in samenwerking met de partijen in de oppositie die dit kabinet niet perse weg willen.” Hij heeft “bemoedigende geluiden” opgevangen over eventuele samenwerking met de oppositie.

“Hoe meer vrienden hoe meer vreugd. Wat ik jammer vind is dat sommige mensen spreken van een sneeuwschuiver [Cohen] die alle kabinetsplannen opzij zou schuiven. Mensen zijn die somberheid zat. Ik vind het eerlijk gezegd heerlijk dat we weer verder kunnen.”

De vergelijking met annus horribilis voor het CDA 1994 gaat mank, vindt Brinkman. Hij was toen lijsttrekker en verloor fors bij de Tweede Kamerverkiezingen. “Er is nu veel meer versplintering. Links rechts is niet zozeer de vraag meer. Het gaat om: wie wil in de oude tijd leven en wie wil in de nieuwe tijd leven. Dat is voor elk kabinet best ingewikkeld.”

23:31 Reactie van GroenLinks-leider Jolande Sap:

“Ik ben heel blij met het mooie resultaat van onze partij. Ik heb er zelf steeds vertrouwen in gehad. Het kabinet heeft nu geen meerderheid en dat betekent dat de oppositie een hele belangrijke factor gaat worden. Wij zullen in de Eerste Kamer goed en kritisch ons werk blijven doen.”

23:29: Nieuwsartikel: Cohen wil bijstelling kabinetsbeleid, Verhagen ziet kansen CDA

23:25 De ChristenUnie leed naar verwachting een klein verlies (van vier naar drie zetels) en daarom is de sfeer “ingetogen”, vertelt Erik van der Walle, die bij de bijeenkomst van de christelijke partij aanwezig was:

“De stemming is ingetogen, want er is toch een verlies geleden. Arie Slob, de oud-fractievoorzitter in de Tweede Kamer, zei: doordat kabinet geen meerderheid heeft in de Eerste Kamer zal je gaan zien dat de coalitie daar ook in de Tweede Kamer rekening mee gaat houden. Slob verwacht dat het kabinet echt gaat werken aan een breder draagvlak en niet alleen maar de hand uitsteekt als het ze uitkomt. Hij verwacht van premier Rutte een deemoediger houding.”

23:20 Onze fotograaf Maarten Hartman stuurt het volgende beeld van de PvdA-bijeenkomst:

Back stage volgt Cohen het verloop van de prognoses samen met partijgenoten, o.a. naast hem Han Noten. Foto Maarten HartmanBack stage volgt Cohen het verloop van de prognoses samen met partijgenoten, o.a. naast hem Han Noten. Foto Maarten Hartman

23:12: Het probleem van het CDA in beeld, wie is de leider?

Fractievoorzitter Van Haersma Buma, Brinkman, Spies en Verhagen. Foto Roel RozenburgFractievoorzitter Van Haersma Buma, Brinkman, Spies en Verhagen. Foto Roel Rozenburg

23:11: PvdA-leider Job Cohen over de definitieve prognose, die op winst noch verlies duidt:

“De uitslag is niet slecht voor de PvdA, en voor het land geweldig. Laten we ons nog eens goed realiseren waarom wij dit allemaal gedaan hebben, en waarom wij hebben gezegd dat het eerlijker moet. Dat is precies was we bereikt hebben. Het moet eerlijker en ja, dat kan nu ook.”

“Het kabinet moet zijn beleid bijstellen op een manier die goed is voor Nederland. We hebben werkelijke een fantastische prestatie geleverd.”

23:10: Volgens Maurice de Hond heeft het gedoogkabinet 35 zetels in de Eerste Kamer.

23:08: Er komt geen slotdebat bij de NOS, meldt Ron Fresen op Twitter. Onder andere de VVD en het CDA hadden geen zin.

23:06: NRC-verslaggever Marit van Kooij bij de bijeenkomst van de SP:

“Het verlies valt mee. Zo valt grofweg de sfeer te beschrijven op de bijeenkomst van de SP. Er wordt gelaten gereageerd op de verloren vier zetels. Luid gejuich stijgt echter op als de duidelijk wordt dat het kabinet geen meerderheid in de Eerste Kamer haalt. Tweede Kamerlid Harry van Bommel voorspelde eerder deze avond dit jaar nog nieuwe verkiezingen, maar deze mening wordt niet door iedereen gedeeld. Zo ziet lijsttrekker voor de Eerste Kamer Tiny Kox de nieuwe verhoudingen als een mogelijkheid om het beleid bij te stellen. “Maar”, voegt Kox er cryptisch aan toe, “veel coalities brengen zichzelf in de problemen”.

23:02: Bij 50Plus, de nieuwe ouderenpartij van Jan Nagel die met zijn twee zetels een cruciale rol kan krijgen in de nieuwe Eerste Kamer, was de stemming “triomfantelijk”, bericht onze verslaggever Erik van der Walle:

“Nagel noemde het historisch dat een politieke partij via de Eerste Kamer z’n intrede doet. Als je het omrekent naar Tweede Kamer zouden we vier zetels hebben, aldus Nagel. Hij kondigde aan dat zaterdag alle lijsttrekkers van de provincies bij elkaar komen en dat die zich gaan voorbereiden op Tweede Kamerverkiezingen. Nagel zei dat de spanningen in de coalitie gaan groeien en dat het toch niet anders kan dat deze coalitie binnen één jaar breekt. Dan moeten we er klaar voor zijn, aldus Nagel.”

22:59 CDA Kamerlid Sabine Uitslag ziet op Twitter tóch een lichtpuntje: “…maar FC Twente heeft gewonnen. Toch nog een overwinning vanavond!”

22:53: Oscar Vermeer vanaf de D66-bijeenkomst:

“Voor de vierde keer op rij hebben ze de verkiezingen gewonnen. Pechtold noemde het een fantastische uitslag. D66 krijgt waarschijnlijk in alle provincies afgevaardigden. Eerste Kamer-lijsttrekker Van Boxtel zei dat de opmars hierna gewoon doorgaat en dat D66 het kabinet hinderlijk gaat achtervolgen.”

Foto WFA / Olivier MiddendorpFoto WFA / Olivier Middendorp

22:47: NRC-redacteur Kees Versteegh sprak op de GroenLinks-bijeenkomst met Ineke van Gent. Zij is blij met “de mooie uitslag” die er voorlopig op wijst dat de kiezer de partij niet heeft gestraft voor de steun aan de politiemissie in Afghanistan. Van Gent: “De Partij voor de Dieren probeerde steeds zetels bij ons weg te halen door op Twitter veel over Kunduz te beginnen, maar dat is ze niet gelukt.”

22:44: De officieuze CDA-leider Maxime Verhagen op het podium, geflankeerd door drie andere kopstukken van de partij:

“Buitengewoon jammer dat we fors verloren hebben. Maar ik kijk met vertrouwen naar de toekomst. Als we naar de peilingen vooraf kijken moeten we constateren dat we die niet hebben benaderd, en dat we niet verder zijn gezakt. Dit is een basis voor herstel van vertrouwen. En vertrouwen komt te voet en gaat te paard. We zullen als partij keihard aan de slag moeten en op basis van de inhoud in discussie gaan met onze leden. We moeten onze keuzes ook tot hun keuzes maken. Werken aan een christendemocratisch antwoord op de zorgen van de Nederlanders.”

22:38: Bericht van NRC-verslaggever Barbara Rijlaarsdam, die op de PVV-bijeenkomst in het Limburgse Echt is:

“Het valt tegen hier, de verwachtingen waren te hoog bij veel mensen die ik spreek. De sfeer is een beetje timide en bedrukt. Er is wel blijdschap over de negen behaalde zetels, maar de peilingen waren beter dan het huidige resultaat. Over het ontbreken van een meerderheid in de Eerste Kamer zei PVV-Kamerlid Lilian Helder: als we geen meerderheid hebben, wil het niet zeggen dat het meteen ophoudt.”

PVV-aanhangers volgen de verkiezinguitslagen in Echt. Foto: NRC Handelsblad / Chris KeulenPVV-aanhangers volgen de verkiezinguitslagen in Echt. Foto: NRC Handelsblad / Chris Keulen

22:38: CDA-fractievoorzitter Sybrand van Haersma Buma (Tweede Kamer) vindt dat ondanks de dreigende minderheid in de Eerste Kamer “de coalitie alle reden heeft om vol door te gaan.” Hij heeft een “gemengd gevoel” bij de definitieve prognose. “Er was natuurlijk al verwacht dat het CDA het niet veel beter zou doen dan op 9 juni [Tweede Kamerverkiezingen 2010]. In deze prognoses zijn we de derde partij van het land, toen vierde. Er zijn dus lichtpuntjes te zien.”

22:30: Dit is ongetwijfeld de foto waar de meeste extase op zichtbaar is. Genomen op de PvdA-bijeenkomst, vlak na de eerste prognose. De sfeer is daar ‘opgelucht’ en ‘vrolijk’, volgens onze verslaggever.

Foto WFA/ Olivier MiddendorpFoto WFA/ Olivier Middendorp

22:23: Bekijk de fotoserie van NRC-fotografen, met onder andere sfeerimpressies van de PVV-bijeenkomst - waar Wilders rond elf uur verwacht wordt.

PVV-aanhangers volgen de verkiezinguitslagen in Echt. Foto: NRC Handelsblad / Chris KeulenPVV-aanhangers volgen de verkiezinguitslagen in Echt. Foto: NRC Handelsblad / Chris Keulen

22:19 NRC-redacteur Freek Staps vanaf de CDA-bijeenkomst:

“Hier zeggen ze dat het wel meevalt omdat de peilingen slecht waren. Toch is de onrust nog niet voorbij, zeggen CDA’ers, en wordt erkend dat het verlies groot is. Wel zegt men dat hiermee misschien het dieptepunt is bereikt.

Het echtpaar Donner kijkt naar de eerste uitslagen. Foto WFA / Dirk HolHet echtpaar Donner kijkt naar de eerste uitslagen. Foto WFA / Dirk Hol

22:18: Met de dreigende minderheid van de coalitie in de Eerste Kamer uit VVD’er Loek Hermans de vrees voor “slappe thee en natte cake”. Hij noemt daarbij met name PvdA-leider Cohen, die gisteren zei dat hij met een sneeuwschuiver alle voorstellen van het kabinet weg zal schuiven. “Het land moet wel regeerbaar blijven,” zegt Hermans. Over ‘Belgische toestanden’ heeft hij het niet meer. “Ik ben niet zodanig pessimistisch dat ik denk dat er niets meer kan.”

22:17: SP’er Harry van Bommel op tv: “Er moeten nieuwe parlementsverkiezingen komen. Dit jaar nog.” Jan Marijnissen vindt dat een ‘beetje vroeg’.

22:08: Femke Halsema maakt een ‘klein sprongetje‘ op Twitter:

Ik ga nog niet juichen (coalitie verliest meerderheid, GroenLinks boekt winst)! #prognose #kleinsprongetje

22:06: NRC-redacteur Kees Versteegh vanaf de Groen Links-bijeenkomst:

Paul Smeulders, GroenLinks-lijsttrekker in Noord~Brabant, is een van de helden van de avond in het Haagse cafe Havana. Hoewel zelf afwezig, complimenteren GroenLinksers hem zijn campagne op het web en op straat. GroenLinks wil regeren in Brabant.

22:00: NRC-redacteur Pieter van Os bij de bijeenkomst van de VVD:

“Dat het kabinet waarschijnlijk geen meerderheid haalt was hier wel even schrikken. Er is teleurgesteld gereageerd en nog niet iedereen hier heeft de prognoses geaccepteerd. Maar niemand feliciteert elkaar met de twee zetels winst. Ook zijn er VVD’ers die zich nu afvragen hoezeer de campagneretoriek alleen retoriek zal blijken en of ze het kabinet echt niks gunnen. Ze stellen zich de vraag: hoe erg is het eigenlijk dat we geen meerderheid halen? Niemand weet precies hoe de Eerste Kamer zich straks gaat opstellen.”

En een foto van onze fotograaf Rien Zilvold:

Uri Rosenthal (l), Hans van Baalen (m) en Henk Kamp (r) Foto Rien ZilvoldUri Rosenthal (l), Hans van Baalen (m) en Henk Kamp (r) Foto Rien Zilvold

21:59: Op onze verkiezingskaart druppelen de uitslagen binnen.

21:57: Jan Nagel van de 50+ op Radio 1: “Als de regering het beleid niet wil bijstellen, zullen wij niet aarzelen mee te werken aan de val van het kabinet.”

21:57: Loek Hermans van de VVD op Radio 1:  ”Het zal allemaal niet eenvoudiger worden voor het kabinet. We moeten meer gaan wheelen en dealen en dat geeft waarschijnlijk wat meer vertraging.”

21:54: NRC-verslaggever Derk Stokmans bij de bijeenkomst van de PvdA:

“Er wordt hier met opluchting en vrolijkheid gereageerd. Opluchting omdat het beter lijkt dan de slechte peilingen en vrolijkheid omdat ze geen zetels lijken te verliezen en de coalitie echt een substantiële minderheid dreigt te krijgen. Ook is er nog wel voorzichtigheid, omdat ze hier weten dat de stemmen nog niet geteld zijn. Er is nog spanning over hoe het afloopt”

21:53: Geert Wilders wordt pas rond elf uur verwacht op de partijbijeenkomst van de PVV in het Limburgse Echt.

21:50: Bij D66 spelen ze een spelletje. Alexander Pechtold roept op z’n Louis van Gaals: “bij de [vul hier recente verkiezingen in] hebben we…”. Het publiek roept dan: “Gewonnen”. Van Boxtel staat er glunderend naast, en wrijft in z’n handen. Pechtold: “Het lijkt erop dat we nu in alle provincies vertegenwoordigd zijn.”

21:48: Update vanuit de GroenLinks-bijeenkomst:

Lijsttrekker voor de Eerste Kamer Tof Thissen (GroenLinks) “We gaan het de coalitie niet alleen lastig maken, we gaan het ze zo moeilijk maken dat ze vanzelf tot de conclusie komen dat ze nieuwe verkiezingen uit moeten schrijven”. NRC-verslaggever Kees Versteegh stuitte temidden van de feestvreugde bij de GroenLinks-bijeenkomst op Fjodor Molenaar, een raadslid uit Amsterdam. Hij toonde zich sceptisch over de voorlopige winst van één zetel (van vier naar vijf). “Dit houden we nooit. Bij vorige verkiezingen gleden we meestal wat weg naarmate de avond vorderde.” Molenaar houdt het op vier.

21:45: Jan Nagel roemt zijn hardwerkende achterban - ‘honderden [..] hebben zich kapotgewerkt’. Zijn 50+ partij heeft volgens de definitieve prognose twee zetels in de Eerste Kamer. “Hopelijk zien we dit ook in de verkiezingen voor de Tweede Kamer terug. We gaan een campagne opzetten.”

21:44: Jolande Sap juicht na het zien van de prognose.

Jolande Sap juicht na het zien van de prognose. Foto WFA / Wouter CoomansJolande Sap juicht na het zien van de prognose. Foto WFA / Wouter Coomans

21:38: Samenvatting na de definitieve prognose van de NOS en Synovate: Het CDA is nog een zetel extra terug gegaan. De SGP heeft nog maar één zetel. Dus het blok van het gedoogkabinet komt op 35 zetels uit, en met hun informele gedoogpartner - de SGP - hebben ze 36 zetels. Het kabinet Rutte heeft 38 zetels nodig voor een meerderheid in de Eerste Kamer.

21:35: Opkomst volgens de NOS is 54,2 procent

21:32: De definitieve prognose van de NOS: VVD 16; PvdA 14; CDA 10: PVV 9: SP 8; D66 6; GL 5; CU/SGP 4; 50plus 2.

21:28: Politiek chef Herman Staal duidt de eerste prognose:

“Voor de coalitie ziet het er niet goed uit. In de Eerste Kamer krijgt het kabinet het heel moeilijk en worden ze wellicht afhankelijk van twee of drie kleine partijen zoals de SGP en 50Plus. Toch kan de uitslag voor de stabiliteit van de coalitie nog wel eens meevallen. Het CDA doet het immers minder slecht dan verwacht en dat betekent dat ze een minder instabiele factor worden dan we hadden gedacht.”

21:26: De opkomst is duidelijk hoger dan vier jaar geleden. Opiniepeiler Maurice de Hond schat in dat de opkomst rond 54 procent ligt. Dat is een kleine acht procent meer dan bij de Provinciale Statenverkiezingen in 2007.

21:26: De stemming zit er lekker in bij D66. NRC-verslaggever Oscar Vermeer is daar en sms’t: “Ze rekenden op vijf, hoopten op zes. Tevredenheid dus, vooral gejuich over minderheid coalitiepartijen in de Eerste Kamer.”

21:25: CDA staatssecretaris Henk Bleker net op Radio 1: ‘het kan altijd minder’.

21:24: D66’er Roger van Boxtel riep net op straat naar NRC-redacteur Mark Kranenburg: “Zes zetels, ondanks het NRC!”. Hij verwees naar een kritische publicatie van NRC afgelopen maandag.

21:19: PvdA-voorzitter Lilianne Ploumen: “Blijdschap is terecht, we houden een slag om de arm want het is nog maar de eerste prognose. Past om de PVV te feliciteren. Voor ons: beter dan de beste peiling, betekent dat kiezers in de tweede ronde laten weten dat ze toch wel wat bezwaar hebben tegen het kabinet en de oppositie de kans wil geven om hun eigen plannen uit te voeren.”

21:19: Waarnemend CDA-voorzitter Liesbeth Spies legt het verlies positief uit, omdat het niet zwaarder is dan tijdens de Tweede Kamerverkiezingen. “Als we nu stabiliseren en het iets beter doen dan betekent dat dat we kunnen bouwen. Dat proces duurt een of twee jaar, maar vanuit dit vertrekpunt heb ik heel veel zin om met al die CDA’ers te bouwen.”

21:19: “Het is goed dat de VVD ook in de Eerste Kamer ook de grootste is”. Kamerlid Charlie Aptroot.

21:19: GroenLinks-lijsttrekker voor de Eerste Kamer Tof Thissen “Blijdschap over zoals het er nu naar uitziet, vijf zetels. Dit is een waarschuwing aan het kabinet. Winst voor progressief, tolerant en sociaal Nederland.”

21:19: SP verwachtte verlies. Tiny Kox: “Ik loop al wat langer mee, ik zie waar we vandaan komen. We behoren tot de vijf grootste partijen. Felicitaties aan Machiel de Graaf van de PVV. De minister-president heeft er een referendum van gemaakt, nu zeg ik ‘jammer Mark’. Hij kan zijn plannen niet meer door de Eerste Kamer krijgen. We [Eerste Kamer] gaan doen waar we voor zijn: wetten controleren, en langs internationale verdragen leggen.”

21:11: NRC-verslaggever Marit van Kooij meldt vanaf de bijeenkomst van de SP dat er gelaten sfeer hangt, ‘het valt alleszins mee’. Kamerlid Harry van Bommel in een reactie: “We krijgen geen Belgische toestanden, we krijgen nieuwe verkiezingen.”

Bijeenkomst van de SP. Foto WFA / Caroline KoningBijeenkomst van de SP. Foto WFA / Caroline Koning

21:04 Volgens de eerste prognose van de NOS is er geen meerderheid voor het gedoogkabinet in de Eerste Kamer. Ook niet met de SGP erbij.

  • VVD 14  => 15
  • CDA 21  => 11
  • PVV 0  => 9
  • PvdA 14  => 14
  • SP 12  => 8
  • GroenLinks 4  => 5
  • ChristenUnie 4  => 2
  • D66 2  => 6
  • SGP 2  => 2
  • 50Plus 0  => 2
  • Partij voor de Dieren 1  => 1

21:03De voorlopige prognose:

21:00: De stembureaus zijn gesloten. Vlak na half tien komen de eerste uitslagen binnen.

20:55: Kan u geen genoeg krijgen van meningen over de verkiezingen? Volg dan de hashtag #ps2011 op Twitter. De microblogservice is af en toe wel overbelast, door de lancering van de iPad 2.

20:54 Voordat de stembureaus dichtgaan, nog even wat historie van redacteur Bart Hinke:
Waarom eigenlijk kiezen de Provinciale Staten de Eerste Kamer? Welnu, dit stamt nog uit de 19e eeuw, van voor de afscheiding van België in 1830. Aanvankelijk werden de leden benoemd door de koning. Sinds 1848 kiezen de leden van Provinciale Staten de Eerste Kamerleden. De Eerste Kamer (opgericht in 1815) was bedoeld om de Koning beschermen tegen de volkse Tweede Kamer. Die getrapte verkiezing gaf tevens een extra stem aan de regio. Maar dat is achterhaald in een tijd waarin je binnen een paar uur door alle twaalf provincies kunt rijden, schreef NRC-columnist Marc Chavannes tijdens de vorige Provinciale Statenverkiezingen, in 2007. “Het is een fictie dat de senaat op een aparte manier de wil van ‘de mensen in het land’ vertegenwoordigt.”

Hoe wordt het provinciebestuur gekozen na deze verkiezingen? Zij worden gekozen door de Provinciale Staten, en daarom spelen kleine partijen anders dan bij het landelijke bestuur minder vaak een rol in het dagelijks bestuur van de provincie. De gedeputeerden zijn veelal van CDA, PvdA en VVD-huize, met de afgelopen periode veel ChristenUnie gedeputeerden (6). Interessant wordt nu waar en hoe vaak de PVV in de Gedeputeerde Staten komt. Veel kandidaat-Statenleden toonden zich in een omvangrijke enquête van NRC Handelsblad al bevreesd voor de komst van de afgevaardigden van de partij van Wilders.

20:47 De NOS zendt de hele avond live uit. Met wederom het magisch ogende scherm van Herman van der Zandt. Online kijken kan hier.

20:30: De stembureaus sluiten over een half uur.

20:20: De opkomst in Nederland is 48 procent, meldt de NOS op basis van onderzoek van Synovate. Dat terwijl de stembureaus nog een uur open zijn. De opkomst is al meer dan bij de vorige Statenverkiezingen in 2007, toen was de opkomst 46,3 procent.

20:19: Spindoctor Kay van de Linde heeft een vermakelijk stuk geschreven over het verrassingsoptreden van Geert Wilders gisteren in de Melkweg: “Het gordijn ging opzij, en daar kwam Geert Wilders zelfverzekerd het hol van de leeuw binnen stappen. Het publiek was helemaal uit het lood geslagen van deze onverwachte verschijning.”

20:08 Opkomstcijfers in de grote steden volgens Novum:

  • In Rotterdam om 18:00 uur: 32,6 procent. Vier jaar geleden had om 17.30 uur 30 procent van de Rotterdamse kiezers gestemd.
  • In Tilburg om 19.00 uur: 39,2 procent. In 2007 was de opkomst op dat tijdstip 30,7 procent.
  • In Maastricht om 19.00 uur: 44,2 procent.
  • In Eindhoven om 17.30 uur: ongeveer 35 procent. Dat was in 2007 op datzelfde tijdstip ongeveer 28,8 procent. Bij de vorige verkiezingen voor Provinciale Staten in 2007 was de opkomst over de hele dag 39 procent.
  • In Den Haag om 18.00 uur: 31,4 procent. Dit opkomstpercentage is een steekproef onder vierentwintig Haagse stembureaus en is representatief voor de hele stad. Bij de vorige Provinciale Statenverkiezingen op 11 maart 2007 was de definitieve opkomst 37,0 procent.
  • In Amsterdam om 18.00 uur: 29,4 procent. Bij de vorige Provinciale Statenverkiezingen in 2007 had rond dat tijdstip 24,4 procent van de kiesgerechtigden gestemd, meldt de gemeente. De opkomst is ook hoger dan bij de gemeenteraadsverkiezingen van vorig jaar, toen om 18.00 uur 26,2 procent gestemd had.

19:58: Herman Staal, chef van de Haagse redactie, over het belang van vandaag: “Voor het slagen van het kabinet en de soepelheid van het nemen van maatregelen is een meerderheid in de Eerste Kamer van groot belang. Het kabinet wil niet afhankelijk worden van de steun van kleine partijen als de SGP, 50Plus of de Onafhankelijke Senaatsfractie (OSF).”

19:55: Waar vieren de partijen vanavond feest? Of: waar treuren ze om de uitslagen? Bekijk hier een overzicht.

19:40: De opkomst van de verkiezingen is volgens Maurice de Hond in De Wereld Draait Door zeven tot tien procent hoger dan bij de vorige Provinciale Statenverkiezingen.