Boete na boete voor bank en huis

Toezichthouder AFM heeft ING Bank beboet wegens te hoge woningleningen. ING is de zevende beboete financier op rij. Worden de regels voor de banken steeds verder verzwaard?

Banken krijgen het links en rechts om de oren. Het acute gevaar van de banken- en kredietcrisis is voorbij, maar het indammen van overvloedige kredietverlening en aanverwante risico’s is een vers proces.

Financieel toezichthouder AFM heeft ING Bank op 18 februari als zevende achtereenvolgende financiële instelling beboet omdat zij de huisregels van de sector over het verstrekken van woninghypotheken niet goed had nageleefd. De boete, die AFM gisteren samen met de argumentatie bekendmaakte, is 130.000 euro.

Daarmee staat het ING concern nu, inclusief de Postbank, bovenaan de boetelijst tot nu toe. De overtredingen zijn begaan vóór 1 augustus 2009, toen ING overigens al twee keer steun had gekregen van de Nederlandse overheid.

En dan is naast de AFM die andere toezichthouder, concurrentiewaakhond NMa, al maanden bezig met een uitputtend onderzoek naar de winstmarges van de banken op de hypotheekmarkt. Verdienen zij niet meer op hun hypotheekleningen dan redelijkerwijs het geval zou zijn bij voldoende concurrentie? Zou op deze lucratieve markt wellicht sprake zijn van gebrek aan marktwerking.

De hypotheekmarkt is immens: meer dan 3,5 miljoen huishoudens hebben een woninghypotheek. De totale schuldenlast? Om en nabij 650 miljard euro.

Is die schuldenlast, het dubbele van de langlopende schuld van de Nederlandse staat, een vloek of een zegen voor de Nederlandse economie? Afhankelijk van de belangen hebben de verschillende partijen positie gekozen.

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) probeert al jaren de risico's voor de consument te limiteren. Kenmerkende AFM-pleidooien: Leg tophypotheken aan banden. En: Pas op: ook aflossingsvrije hypotheken – een van de sneller groeiers onder de financiële producten – moeten echt een keer worden afgelost.

De Consumentenbond en de Vereniging Eigen Huis ageren tegen de hoge kosten.

De Nederlandsche Bank, het Internationaal Monetair Fonds en denktank OESO waarschuwen met zekere regelmaat voor de onbedwingbaar groeiende berg van woningschulden. Zij wijzen op de dramatische gevolgen die de uiteengespatte huizenprijzenhausse heeft gehad voor de economie én voor de banken in de Verenigde Staten, in Groot-Brittannië, in Ierland en in Spanje.

Daartegenover staan de banken, die graag wijzen op het onbetwiste ervaringsfeit dat de wanbetalingen op Nederlandse woninghypotheken zowel in absolute als in relatieve zin beperkt zijn, ook in vergelijking met het buitenland.

En daartussenin manoeuvreren de politici. De fiscale rente-aftrek stimuleert particulier huizenbezit en daar wil het kabinet nu niet aan tornen. Maar nieuwe regels met stringentere afspraken voor banken zijn ook niet populair. Wie wil hier Amerikaanse toestanden en een huizencrisis met verlaten Vinexwijken waar het gras in de voortuin geel kleurt?

De boeteregen voor de woningfinanciers volgt op een serie van onderzoeken die de AFM heeft gedaan naar hypotheekverstrekkingen. Iedereen komt aan de beur. lijkt het inmiddels. De beschuldiging van directievoorzitter en grootaandeelhouder Dirk Scheringa van DSB Bank dat de AFM alleen kleintjes zoals zijn bank aanpakt, is daarmee gelogenstraft.

Anders gezegd, en wellicht nog ernstiger dan het verwijt van Scheringa is dat de boetes twijfel oproepen over de praktijken in de bedrijfstak. Kennelijk was een aanzienlijk deel van de sector met enige regelmaat in overtreding. Was de consument de klos? Hoe goed zijn de adviezen nu? Hoe veilig is uw lening als de historische waardestijging van huizen ook in Nederland opeens rap omslaat?