Waarom huil je van uien?

Terwijl de tranen over haar wangen rolden, vroeg Eveline Verhelst-Crämers uit Terneuzen zich af: waarom moet je huilen van uien snijden? Is er iets tegen te doen?

Ad Vingerhoets is hoogleraar emoties en welbevinden aan de Universiteit van Tilburg en een van de weinigen die zich wetenschappelijk in het onderwerp huilen verdiept. Hij legt uit dat het gebruikelijke antwoord op de vraag is dat er een stof in uien zit die de ui beschermt tegen herbivoren. „Zodat ze niet opgegeten worden.”

Maar feitelijk gezien, zegt hij, klopt die verklaring niet helemaal. „Een onbeschadigde ui bevat deze stof namelijk niet. En de stof komt pas vrij als de ui is beschadigd.”

Rob van den Broek van Praktijkonderzoek Plant en Omgeving, onderdeel van de Wageningen University, legt uit dat wanneer je een ui kapot snijdt, het enzym alliinase vrijkomt, dat reageert met de zwavelverbindingen in de ui. Wanneer de gasvormige stof die daardoor ontstaat in contact komt met de ogen, wordt een klein deel ervan omgezet in zwavelzuur, dat het brandende, jeukerige gevoel geeft. Het centrale zenuwstelsel reageert daarop met een prikkeling van de grote traanklier, met huilen als gevolg . Zo wordt het oog schoongespoeld.

Ad Vingerhoets weet dat er in Japan al een aantal jaren gezocht wordt naar een ui die niet voor gasvorming zorgt. In dat land is trouwens ook onderzoek gedaan naar de mogelijke gevolgen van tranen. Er zijn namelijk theorieën – van William James – die ervan uitgaan dat een emotie het waarnemen van een lichamelijke reactie is. Dat je dus verdrietig wordt van de tranen op je wangen. Uit dat onderzoek zou blijken dat mensen die neptranen op hun wangen gedruppeld kregen, zich minder prettig voelden dan mensen die druppels op de zijkant van hun hoofd kregen.

Klopt die theorie, dan is het zinnig iets tegen tranen van uien te ondernemen. Vingerhoets: „Er wordt wel eens beweerd dat uien schillen onder een lopende kraan helpt, en je kunt natuurlijk ook een duikbril opzetten.” Rob van den Broek oppert nog dat een lopende kraan zou kunnen helpen: „Die veroorzaakt een continue luchtcirculatie. Met de bewegende lucht worden de irriterende gassen afgevoerd.”

Lineke Nieber