Scholen willen Citotoets later - geen effect op prestaties

06-02-2001-Groningen, Borgmanschool Citotoets voor kinderen van groep 8. Foto: Sake Elzinga
06-02-2001-Groningen, Borgmanschool Citotoets voor kinderen van groep 8. Foto: Sake Elzinga Leerlingen van de Borgmanschool in Groningen aan de Citotoets. Foto Sake Elzinga

Scholen willen de Citotoets voortaan later in het jaar afnemen, zodat middelbare scholen beter kunnen aansluiten op het niveau dat de leerling aan het eind van groep 8 heeft bereikt. Een proef leverde geen meetbare verbetering op.

Dit stellen de brancheorganisaties voor het basis- en voortgezet onderwijs PO-raad en VO-raad en de Algemene Vereniging Schoolleiders dinsdag in een advies aan minister van Onderwijs Marja van Bijsterveldt (CDA).

De toets wordt nu nog in februari afgenomen. Door de Citotoets later af te nemen zouden de basisscholen de tijd in groep 8 beter kunnen benutten. Eerder is er al op gewezen dat de druk op leerlingen om nog goede resultaten te boeken een stuk lager wordt zodra de toets is gemaakt.

Advies van basisscholen weegt zwaarder met latere toets
Door de toets later af te nemen weegt het advies van de basisscholen zwaarder bij de keuze naar welke middelbare school de leerling gaat. Toch blijft de Citotoets volgens de organisaties een belangrijke rol spelen. Voor de meeste schooltypen is een onafhankelijk advies op basis van een eindtoets verplicht.

De organisaties zijn het er nog niet over eens hoeveel later de toets moet worden afgenomen. De basisscholen willen de toets zo laat mogelijk afnemen, maar de middelbare scholen willen dat de resultaten uiterlijk op 1 mei beschikbaar zijn. Anders zouden ze te weinig tijd hebben om de aankomende leerlingen in te plannen en hen te adviseren.

Van Bijsterveldt reageerde zojuist op Radio 1 op het advies van de PO-raad. Zij is positief over het idee en gaat ermee aan de slag.

“Met het verplaatsen van de Citotoets naar april/mei gaat het advies van de school zwaarder wegen. Tot nu toe was de Citotoets vaak te leidend bij een keuze voor het middelbaar onderwijs. De toets is eigenlijk slechts een foto, terwijl het schooladvies meer de film is van het kind van de afgelopen jaren. De eerste stap van aanmelding op middelbaar onderwijs kan nu al gedaan worden op basis van het schooladvies, en de Citotoets wordt dan meer een second-opinion. Als die ernstig afwijkt van het advies kan altijd nog een discussie aangegaan worden over het geadviseerde voortgezet onderwijs.”

Latere Citotoets heeft geen effect op prestaties
In maart vorig jaar was er een proef met een verlate Citotoets. Zo’n 1500 scholieren in Assen, Elburg, Roermond en Wijchen maakten de toets eind maart, toen de rest van het land al bijna twee maanden klaar was. Het later afnemen van de toets heeft volgens onderzoekers geen effect op de prestaties van de leerlingen. Ook zouden de leerlingen eenmaal in de brugklas niet slechter of beter presteren. Dat kan volgens de onderzoekers komen doordat de toets maar zeven weken later is afgenomen dan normaal.

Onderwijssocioloog Paul Jungbluth van de Universiteit Maastricht vroeg zich destijds in NRC Handelsblad af of uitstel de aansluiting tussen basisschool en middelbare school zou vergemakkelijken.

“Uitstel heeft alleen zin als je denkt dat er nog winst te halen valt bij een leerling en eerder gaat opletten. Dan weet je wat je zou moeten repareren. En als dat zo is, waarom ziet een leraar dat dan niet eerder? Wie eenmaal op vmbo-niveau zit, zal niet opeens naar vwo springen door een paar weken extra les. Het is in principe zelfs zo, en dat klinkt misschien onsympathiek, dat je al een heel eind komt met een advies voor de middelbare school als je een kind doormeet aan het eind van groep 2. Als dat niet zou kloppen, dan zou alles wat we de laatste tijd hebben onderzocht en gevonden op het gebied van ongelijkheid en achterstanden niet waar zijn. Waar je als kind later naartoe gaat op school, heeft te maken met het onderwijs dat je krijgt, een beetje met intelligentie – die factor is onveranderlijk – en een beetje met de omgeving waarin het kind opgroeit. Ook dat verander je niet.”