Een uniforme toets voor ieder kind

De Citotoets voor groep 8 van de basisschool wordt algemeen verplicht. Niet iedereen ziet voordelen: „Dit is slecht voor de variëteit in het onderwijs.”

WFA02T:CITOTOETSEN VAN START:DORDRECHT;01FEB2011- De eindtoetsen basisonderwijs van het CITO zijn vanmorgen van start gegaan. De komende 3 dagen zijn de meeste leerlingen uit de groepen 8 van de basisscholen in Nederland geconcentreerd bezig met deze toetsen die een leidraad zijn bij het kiezen van naar welk type middelbare school de leerlingen na dit schooljaar zullen gaan. Foto: De groep 8 van meester Dick Jan op de Prot Chr. Johan Frisoschool in Dordrecht vanmorgen met de CITO-toets.WFA/dh/str.Dirk Hol
WFA02T:CITOTOETSEN VAN START:DORDRECHT;01FEB2011- De eindtoetsen basisonderwijs van het CITO zijn vanmorgen van start gegaan. De komende 3 dagen zijn de meeste leerlingen uit de groepen 8 van de basisscholen in Nederland geconcentreerd bezig met deze toetsen die een leidraad zijn bij het kiezen van naar welk type middelbare school de leerlingen na dit schooljaar zullen gaan. Foto: De groep 8 van meester Dick Jan op de Prot Chr. Johan Frisoschool in Dordrecht vanmorgen met de CITO-toets.WFA/dh/str.Dirk Hol WFA DIRK HOL

Geen enkel kind ontkomt er nog aan: vanaf het schooljaar 2012/2013 moet iedere leerling van groep 8 de eindtoets van het Cito maken.

Minister van Bijsterveldt maakte vandaag bekend dat ook de 15 procent van de basisscholen die dat nu nog niet doet, eraan moet geloven. De overheid wil weten hoeveel ‘leerwinst’ een kind boekt op school. Om dat te kunnen meten, moet er getest worden.

Kete Kervezee, voorzitter van de PO-raad, de vereniging van schoolbesturen in het basisonderwijs, is blij met het besluit van Van Bijsterveldt om de Citotoets te verplichten én de test een paar maanden later in het schooljaar te houden. „We zien in de praktijk dat de resultaten van leerlingen verbeteren door meer tijd en aandacht aan de basisvaardigheden te besteden. In de tweede helft van groep 8 kunnen we winst behalen.”

Ook Sjoerd Slagter, voorzitter van de VO-raad, de koepel van besturen in het voortgezet onderwijs, vindt het goed dat van Bijsterveldt „duidelijkheid schept” over de status van de eindtoets in het basisonderwijs. „Iedereen wil dat de overgang tussen primair onderwijs en voortgezet onderwijs zo soepel mogelijk verloopt. Een uniforme toets aan het eind van groep 8 draagt daaraan bij.”

Slagter geeft toe dat de Citotoets op dit moment nog niet optimaal wordt benut in het voortgezet onderwijs. „De eindtoets wordt nog te vaak alleen gezien als een middel om de schoolkeuze mee te bepalen. Maar dat is slechts een deel van het verhaal. In het voortgezet onderwijs moeten we de resultaten van de Citotoets gebruiken om te zien op welk vlak een leerling extra aandacht behoeft, en waar het wel wat minder kan. De eindtoets van groep 8 moet onderdeel worden van een leerlingvolgsysteem.”

De door Van Bijsterveldt voorgestelde verschuiving van de datum van de Citotoets, van februari naar later in het schooljaar, kan op de goedkeuring van de middelbare scholen rekenen, zegt Slagter. „Mits de basisscholen erin slagen die extra maanden te gebruiken om het reken- en leesniveau te verbeteren. Later dan april moet de toets overigens niet gehouden worden, anders heeft het voortgezet onderwijs te weinig tijd om de planning voor het volgend schooljaar te maken.”

Niet iedereen is enthousiast over het wetsvoorstel zoals Van Bijsterveldt dat vandaag presenteerde. De tweehonderd Nederlandse Jenaplanbasisscholen, bijvoorbeeld, doen nu niet allemaal mee aan de eindtoets van het Cito.

Peter van Dijk is directeur van twee Jenaplanscholen in Boxmeer: De Peppels en De Canadas. Deze scholen nemen geen Citotoets af en gebruiken een eigen meetinstrument om de vorderingen van hun leerlingen in kaart te brengen. „De Citotoets is een schoolvorderingsonderzoek op een beperkt aantal onderdelen”, vindt Van Dijk. „Het Jenaplanonderwijs wil álle talenten van kinderen waarderen. Het is prima om naar resultaten te kijken, maar de eindtoets is te eenzijdig. Door de sterke focus op taal, spelling en lezen – uiteraard op zich heel belangrijk – bestaat het gevaar dat andere zaken ondersneeuwen.”

In het basisonderwijs is een flink aantal kerndoelen afgesproken, zegt Van Dijk. „Wanneer de Citotoets, mét de nadruk op taal, en rekenen, verplicht wordt gesteld, dan lijkt het of de andere kerndoelen niet belangrijk zijn.”

Van Dijk hecht bijvoorbeeld veel waarde aan „oriëntatie op jezelf en ander”. Daarbij leren kinderen niet alleen over „respect, samenwerken en jezelf presenteren, maar ook over Europese en Nederlandse staatsinrichting. Kortom: hoe word je een goed wereldburger.”

Ook Simon Steen, algemeen directeur van de Verenigde Bijzondere Scholen (VBS), stoort zich aan het accent op de „cognitieve vakken” bij de Citotoets. Bij de VBS zijn 500 scholen aangesloten, waarvan ongeveer 400 basisscholen. Steen: „Die scholen zijn voornamelijk vernieuwingsscholen, die pedagogisch ondernemerschap hoog in het vaandel hebben staan.”

Door de toets verplicht te stellen voor ale basisscholen doet Van Bijsterveldt „afbreuk aan de ruimte die in het Nederlandse onderwijsbestel bestaat voor eigenzinnigheid en pedagogisch ondernemerschap”, zegt Steen. „Dat vind ik zorgelijk; het is slecht voor de variëteit in het onderwijs.”

Steen benadrukt dat de vernieuwingsscholen ook naar resultaten en prestaties kijken. „Alleen, deze scholen willen meer dan een focus op de ‘zaakvakken’ rekenen en taal. Daarom hebben ze een eigen methode ontwikkeld om die opbrengsten te toetsen, bijvoorbeeld met behulp van visitaties van commissies van ervaren Dalton- en Montessoridocenten.”

Als het aan minister Van Bijsterveldt ligt, voldoet dat straks niet meer. Maar, zo belooft ze de Kamer vandaag, scholen houden wel „voluit de ruimte” hun onderwijs naar eigen filosofie in te richten.