Uitvinders handig in creatief boekhouden

De miljoenenwinsten van Innoconcepts waren een zeepbel. De bestuurders schreven fictieve omzet in de boeken. De VEB doet aangifte van fraude.

Nederland , Amsterdam , Kinkerstraat.20080207.7 februari 2008. Het Gumbuster reiningsteam verwijdert platgetrapte kauwgom van de stoeptegels in de kinkerstraat in Amsterdam.Een hete stoomlans met een chemische vloestof llost de kauwgom op.Rechts op de foto Omar. Foto en copyright Amaury Miller.
Nederland , Amsterdam , Kinkerstraat.20080207.7 februari 2008. Het Gumbuster reiningsteam verwijdert platgetrapte kauwgom van de stoeptegels in de kinkerstraat in Amsterdam.Een hete stoomlans met een chemische vloestof llost de kauwgom op.Rechts op de foto Omar. Foto en copyright Amaury Miller. Amaury Miller/Hollandse Hoogte

Voor de buitenwereld was Innoconcepts een jong uitvindersconcern. Volgens de bestuurders was het bedrijf echter gebaseerd op „leugens en onzin” – maar dat werd zorgvuldig binnenskamers gehouden.

Innoconcepts verdiende zijn geld met de commerciële toepassing van innovaties in de verpakkingen- en de reinigingsindustrie. In de zomer van 2007 was het bedrijf 400 miljoen euro waard op de Amsterdamse beurs. Het jaarverslag over 2007 vermeldde een omzet van 27 miljoen euro, en een nettowinst van 17 miljoen.

Maar de bestuurders van Innoconcepts wisten toen al dat hun bedrijf een zeepbel was die elk moment uit elkaar kon spatten. „De realiteit”, schreef één van hen op 26 augustus 2007 aan zijn collega’s, „is dat we in ruim acht jaar tijd nooit een stuiver cashflow hebben verdiend”.

Om de cijfers op te poetsen voerde Innoconcepts omzet op uit ‘royalties’, bedragen die klanten in de toekomst zouden betalen om de technologie van het bedrijf te mogen gebruiken. In werkelijkheid, zo wist het bestuur toen al, vonden die betalingen helemaal niet plaats. Innoconcepts slokte alleen maar geld op. „Als ik stop met het te woord staan van onze beleggers, banken en accountants, raken ze acuut in paniek en stort alles in”, schreef de bestuurder in zijn mail. „Als ik ze echter maar een glimp van de waarheid vertel, gebeurt hetzelfde.”

Eind december ging Innoconcepts kopje onder. De e-mail van de (anonieme) bestuurder maakt deel uit van het faillissementsverslag dat afgelopen donderdag openbaar werd gemaakt. Volgens curator Louis Deterink gaf de mail de werkwijze van het bestuur „treffend” weer. Volgens de curator zijn er sterke aanwijzingen dat de bestuursleden zich schuldig hebben gemaakt aan strafbare feiten. In de boekhouding van het failliete innovatiebedrijf stuitte Deterink op een groot aantal „opmerkelijke transacties”. Daarbij zijn mogelijk vele miljoenen weg gesluisd.

Afgelopen oktober maakte toenmalig bestuursvoorzitter Niraj Mehra al melding van mogelijke fraude bij Innoconcepts. Na lezing van het faillissementsverslag besloot de Vereniging van effectenbezitters (VEB) gisteren om nogmaals aangifte te doen tegen oud-bestuurders Fred Langerak en Peter Teerlink. De VEB heeft Innoconcepts de afgelopen jaren nauwgezet gevolgd. „Maar het verslag van de curator kwam toch als een verrassing”, vertelt David Tomic van de VEB.

Het rapport van curator Deterink schetst inderdaad een onthullend beeld van het reilen en zeilen bij het uitvindersbedrijf. De drie bestuurders die het tot 2009 voor het zeggen hadden, noemden zichzelf bijvoorbeeld ‘de Trojka’. De Trojka gaf leiding aan een bonte verzameling bedrijven en bedrijfjes. Een aantal daarvan maakte deel uit van Innoconcepts. Maar een groot aantal vennootschappen maakte geen deel uit van het bedrijf en stond op naam van de bestuurders. Curator Deterink spreekt van „een nauwe verwevenheid en verstrengeling van zakelijke belangen”.

Binnen de wirwar van bv’tjes vonden ingewikkelde financiële transacties plaats. Daarbij werden miljoenen van Innoconcepts naar de bedrijven van de Trojka geschoven, concludeert de curator. Volgens Deterink zijn de boekingen „verborgen gehouden voor de aandeelhouders en mogelijk ook voor de concernleiding”.

Als rookgordijn werd rond elke transactie valse of geantedateerde rekeningen verstuurd. „Het vermoeden bestaat dat deze facturen te pas en te onpas werden opgesteld,” aldus de curator.

Of het Openbaar Ministerie tot vervolging overgaat van de ex-bestuurders, is nog onduidelijk. Het is de reden waarom de VEB heeft besloten om nogmaals aangifte te doen – „als drukmiddel”, zegt David Tomic. „Faillissementsfraude komt regelmatig voor”, zegt VEB-advocaat Geert Koster. „Maar het wordt niet genoeg aangepakt.” Volgens de VEB heeft het OM inmiddels „een panklaar dossier” op het bureau liggen.

De advocaat van oud-bestuurder Langerak „weerspreekt” de „suggestie” dat zijn cliënt heeft gefraudeerd. „Langerak heeft geen geld uit Innoconcepts gehaald. Hij heeft er alleen maar heel veel geld in geïnvesteerd.”