Waarom in het casino geen klokken hangen

Hanna Bervoets: Lieve Céline. L.J. Veen, 204 blz. €16,95

Zonder ook maar een moment daadwerkelijk in beeld te verschijnen is de Canadese popzangeres Céline Dion een leading character in Hanna Bervoets tweede roman Lieve Céline. In Dions liedjes ziet de laagbegaafde Brooke uit Amsterdam-Noord haar eigen bestaan verwoord. ‘Maar dat is dus zo knap van jou’, schrijft Brooke in een van de vele brieven aan haar idool. ‘Dat je precies maar echt precies zingt wat ik voel en vind.’ Lieve Céline is op het eerste oog een vermakelijk maar voorspelbaar jeugdboek over een uit de hand gelopen bakvissenidolatrie. Toegankelijke, korte zinnen, grappige maar tamelijk onschuldige observaties over deze tijd: het hapt allemaal erg makkelijk weg maar veel lijkt er niet op het spel te staan.

Gaandeweg wordt duidelijk dat Bervoets met Brooke een karakter in handen heeft waar ze veel meer mee kan – en wíl – dan entertainen. Door Brookes brieven aan Dion af te wisselen met derde-persoonsvertellingen over de proleterige gezinssituatie van haar heldin schept ze een wereld die langzamerhand absurder en ontroerender wordt. Zo buigt Bervoets een beschamend zomers uitstapje van Brooke met haar moeder en zus kundig om tot een moderne variant op het verhaal van Hans en Grietje, met dat verschil dat dit keer de kinderen zich nu niet zonder ouder zullen redden. En in de manier waarop Brookes moeder aan haar dochter vertelt dat ze vanwege haar beperkte verstandelijke capaciteiten naar een andere school moet, zit precies de juiste mengeling van wanhopige trots en teleurstelling: ‘„Laat niemand je ooit vertellen dat je anders bent”, zei Pamela. „En ook niet dat je speciaal bent, want speciaal is een woord dat mensen gebruiken die niet durven te zeggen dat wat ze willen zeggen en dan maar iets anders zeggen terwijl ze hetzelfde bedoelen, snap je”.’

Brooke wordt ondanks haar beperkingen en misstappen overeind gehouden door haar schrijfster. Het is eerder haar lompe omgeving die op den duur bespot wordt, dan Brooke zelf, hoe ver die ook in haar verzonnen Dion-universum verdwijnt. Wanneer Brooke tegen haar wil moet verhuizen naar een andere stad, loopt ook de hulpverleenster die haar vaak uit de brand hielp bij haar weg. ‘„Het is jammer”, zei Masja. „Utrecht valt niet binnen mijn district. Ik woon in Duivendrecht. Ik doe dus alleen Amsterdam.” Ja, zo doen wij dat hier in Nederland.’

Lieve Céline is een roman over mensen die verdoving zoeken om te kunnen vergeten dat ze er zijn. Zo volgen Brooke en haar moeder alle levens in tv-soaps op de voet, omdat ze zelf geen leven hebben en hangen in casinohallen geen klokken ‘omdat ze niet willen dat je weggaat’. ‘Want wie niet weet hoe laat het is, blijft eeuwig’. Brooke aan Dion over de muziek die ze op haar iPod luister: ‘Want met muziek op gaat het wachten sneller. Eigenlijk net als met tv-kijken.’ Het wachten moet sneller. Dit gaat allang niet meer over een verwaarloosd meisje uit Amsterdam-Noord.