Ook Nederland blokkeert wel eens een site

Prachtig, zo’n pleidooi voor internetvrijheid in het Midden-Oosten.

Maar die vrijheid verdient ook in Nederland bescherming.

Toen de regering in Egypte het internet uitschakelde keek de wereld vol verontwaardiging toe. Dit was de eerste keer in de geschiedenis van internet dat een regering zo openlijk de gehele online communicatie van haar burgers controleerde. Het toonde opnieuw aan hoe het regime van Mubarak zijn burgers onderdrukte.

Met hulp van het westerse bedrijfsleven, that is. Al snel bleek dat onder andere een Amerikaans technologiebedrijf afluistersoftware aan de Egyptische overheid had geleverd.

Het voorstel van VVD’ers Atzo Nicolaï en Han ten Broeke voor een Europese wet voor internetvrijheid (nrc.next, 22 februari) is dan ook een stap in de goede richting. Door de export van censuurtechnologie aan banden te leggen worden de mogelijkheden van censuur door regimes als dat in Egypte beperkt.

Maar hoe prijzenswaardig dit voorstel ook is: het is ook behoorlijk hypocriet. Internetvrijheid wordt in eigen land namelijk stukje bij beetje afgebroken.

Ten eerste wordt in Nederland en Europa gewerkt aan het installeren van internetfilters. Het afgelopen jaar hebben uitgebreide onderhandelingen plaatsgevonden tussen de grootste Nederlandse internetproviders en het ministerie van Justitie om ook in Nederland het blokkeren van verboden websites mogelijk te maken. Dit gebeurt mede onder het bewind van de VVD, maar wordt gesteund door een brede coalitie, van de SP tot het CDA en de PvdA. En ook in Europa wordt op dit moment onderhandeld over het verplicht stellen van filters in alle lidstaten. De Nederlandse regering steunt de implementatie van dit soort Europese zwarte lijsten.

De internetfilters zouden in eerste instantie bedoeld zijn om websites met afbeeldingen van seksueel kindermisbruik te blokkeren. Experts zijn het er echter al lang over eens dat deze symboolpolitiek een averechts effect heeft. De prikkel om kinderporno op te sporen en de afbeeldingen van internet te verwijderen, vermindert. De autoriteiten denken: als deze sites op een zwarte lijst staan hoeven we niks meer te doen. De afbeeldingen blijven echter gewoon online staan en de blokkade is makkelijk te omzeilen. Het is veel effectiever deze sites te verwijderen en de criminelen die ze beheren te vervolgen, in plaats van deze te verbergen achter een filter. Overigens zijn de meeste experts het er ook over eens dat het merendeel van de kinderporno niet meer wordt verspreid via websites, maar van computer naar computer via peer-to-peerprogramma’s.

Niet alleen wordt er in Nederland gewerkt aan zwarte lijsten met websites die moeten worden geblokkeerd, providers zullen ook steeds vaker op eigen initiatief de toegang tot websites of diensten blokkeren. Soms doen zij dit uit concurrentieoverwegingen: denk aan het blokkeren van YouTube om eigen televisiediensten te bevoordelen. Soms ook werpen providers een blokkade op onder druk van derden: denk aan het blokkeren van filesharingverkeer om auteursrechtinbreuk te voorkomen. Ook op dit dossier heeft de Nederlandse regering onlangs laten weten dat zij hier geen bezwaar tegen heeft: providers zoals KPN zouden de vrijheid moeten hebben om de toegang tot internettelefoniediensten zoals Skype te blokkeren en om websites uit eigen beweging te censureren. De VVD lijkt dit beleid helaas te steunen.

Tot slot heeft staatssecretaris Teeven van de VVD begin dit jaar toegegeven dat het ministerie van Veiligheid en Justitie onderzoek doet naar de inzet van technologieën waarmee het internetverkeer van alle Nederlanders kan worden afgeluisterd. Precies deze zogenaamde Deep Packet Inspection-technologieën worden in landen als Iran, China en Egypte ingezet om het verkeer van internetgebruikers te controleren en te blokkeren. Hiermee kan precies worden bijgehouden welke webpagina’s een internetgebruiker bezoekt en wat internetgebruikers aan elkaar mailen: een permanente internettap voor alle Nederlandse internetgebruikers.

En het zal daar niet bij blijven. In de Verenigde Staten is al voorgesteld om de regering de beschikking te geven over een internet kill switch: de bevoegdheid om internet in één klap uit te zetten. Het is te verwachten dat ook in Nederland deze discussie binnenkort zal worden gevoerd. Daarnaast zal anonimiteit op internet de komende tijd onder vuur komen te liggen – de roep om een ‘paspoort voor het internet’ is een terugkerend thema in discussies over computercriminaliteit.

Maatregelen moeten worden getroffen tegen de censuurtechnologie waarmee autoritaire regimes proberen de toegang tot internet te blokkeren, te filteren of anderszins te beperken. En die maatregelen moeten non-discriminatoir worden toegepast. Dat zijn niet mijn woorden, maar die van Nicolaï en Ten Broeke. Helemaal mee eens. Maar als we ons oprecht zorgen maken over internetvrijheid, zouden we niet alleen de export, maar ook de inzet van censuurtechnologie moeten verbieden. Want niet alleen in China en Egypte, maar ook in Nederland wordt onze internetvrijheid in sneltreinvaart ondermijnd.

Ot van Daalen is directeur van de digitale burgerrechtenbeweging Bits of Freedom. Bits of Freedom verdedigt vrijheid en privacy op internet.