Familie Gaddafi: soap met vele zonen

Opstand in Libië

De Libische leider Gaddafi zet niet alleen zijn kinderen in om zich te handhaven, ook huurlingen uit Afrika. In de VS praten sommigen over ingrijpen. De EU laat het nog bij een gezamenlijke verklaring.

Libyan National Security Adviser Mutassim-Billah Kadhafi, son of Libyan leader Moamer Kadhafi, speaks during a meeting with Russian Foreign Minister Sergei Lavrov (not pictured) in Moscow on October 29, 2008. Libyan leader Moamer Kadhafi will travel to Russia this week, in the North African leader's first visit since 1985 in the waning days of the Soviet Union. AFP PHOTO / DMITRY KOSTYUKOV
Libyan National Security Adviser Mutassim-Billah Kadhafi, son of Libyan leader Moamer Kadhafi, speaks during a meeting with Russian Foreign Minister Sergei Lavrov (not pictured) in Moscow on October 29, 2008. Libyan leader Moamer Kadhafi will travel to Russia this week, in the North African leader's first visit since 1985 in the waning days of the Soviet Union. AFP PHOTO / DMITRY KOSTYUKOV AFP

Bijna alle Arabische niet-koninklijke leiders proberen er ook een erfopvolging van te maken. Maar alleen de Syrische president Hafez al-Assad is erin geslaagd zijn zoon daadwerkelijk aan de macht te helpen.

Plannen van Mubarak het Egyptische presidentschap aan zijn zoon over te dragen hebben mede tot zijn val geleid. De twee zoons van de Iraakse sterke man Saddam Hussein werden na de Amerikaans-Britse invasie nog eerder gedood dan hun vader.

De Libische leider MoammarGaddafi heeft zeven zoons (en een dochter, die advocaat is en in het verdedigingsteam van Saddam Hussein zat) om uit te kiezen. Mocht zijn bewind de huidige opstand overleven.

Hoe dan ook is in Gaddafi’s eigenzinnige systeem de opvolging niet geregeld – hijzelf is niet meer dan ‘gids’ die de verlangens van het volk verwoordt. Zo zou plotseling een zoon als uiting van de volkswil kunnen aantreden. In de meeste speculaties zou dat dan de op een na oudste zoon zijn, Seif (zwaard) al-Islam, die twee dagen geleden in een lange televisierede meedeelde dat de Gaddafi’s „tot de laatste kogel” zullen doorvechten.

Maar ook de op drie na oudste zoon, Mutassim, werd een tijd als potentieel opvolger genoemd. Zoals Seif al-Islam (1972), in principe baanloos en dus overal inzetbaar, wordt gekenschetst als hervormer, zo wordt nationaal veiligheidsadviseur Mutassim (1974) in verband gebracht met het conservatievere deel van het regime.

Volgens een WikiLeaks-telegram van de Amerikaanse ambassade in Tripoli van een jaar geleden verschafte de familie-Gaddafi plaatselijke waarnemers voldoende materiaal voor een Libische soap-opera. Mutassim „begon 2010 zoals hij 2009 doorbracht”, aldus de boodschap van ambassadeur Cretz, met een bezoek aan het eiland St Bartholomeus in de Caraïben, „naar verluidt te midden van copieuze hoeveelheden alcohol en een persoonlijk concert van een miljoen dollar van Beyoncé, Usher en andere muzikanten”. Zijn gedrag werd door sommige Libiërs gezien als zondig en genant voor de natie, en als een nieuwe aanwijzing dat hij niet geschikt was als toekomstige leider.

Tegelijk vluchtte Aline, de vrouw van Hannibal Gaddafi (1975) naar Londen. Hannibal reisde haar achterna en sloeg haar in elkaar. De Britse pers meldde dat Hannibal het land weer geruisloos had mogen verlaten. Kennelijk dachten de Britse autoriteiten aan het voorbeeld van Zwitserland, dat door de Libische leider onder de zwaarste druk was gezet nadat de Geneefse politie in juli 2008 Hannibal en zijn vrouw had opgepakt wegens mishandeling van huispersoneel. Zwitserse banktegoeden waren bevroren, olieleveranties stopgezet en twee Zwitsers, toevallig in Libië, waren gegijzeld. Ze kwamen pas vorig jaar vrij nadat de Zwitserse regering excuses en schadevergoeding had aangeboden.

De oudste (half)broer, Mohammed (geboortedatum onbekend), komt nauwelijks in het spel voor; hij is een zoon van de eerste vrouw van Gaddafi. Zoon Khamis (1977) is commandant van een eenheid van de speciale troepen, en zou betrokken zijn geweest bij het mislukte offensief tegen betogers in Benghazi. Saadi (1973) heeft zich geheel op voetbal geconcentreerd. Hij heeft één wedstrijd gespeeld in de Italiaanse Serie A.

Jonge Libiërs, aldus WikiLeaks, „herhalen dat Seif al-Islam de hoop is van het Libië van morgen”. Een jaar later is er van dat imago weinig meer over.