Nieuwszenders VS: eerst een mening, de feiten volgen wel

Nieuwszenders in de VS zijn succesvol als ze een politiek profiel hebben. CNN probeert ‘neutraal’ te blijven, maar verliest van de complotten van Fox.

Commentator Glenn Beck arrives for "Time Magazine's 100 Most Influential People in the World" gala in New York in this May 4, 2010 file photo. Four hundred rabbis will publish a letter on Thursday calling on Fox News to sanction host Glenn Beck for repeated use of Nazi and Holocaust imagery and for airing attacks on World War Two survivor George Soros. REUTERS/Lucas Jackson/Files (UNITED STATES - Tags: HEADSHOT MEDIA ENTERTAINMENT RELIGION SOCIETY)
Commentator Glenn Beck arrives for "Time Magazine's 100 Most Influential People in the World" gala in New York in this May 4, 2010 file photo. Four hundred rabbis will publish a letter on Thursday calling on Fox News to sanction host Glenn Beck for repeated use of Nazi and Holocaust imagery and for airing attacks on World War Two survivor George Soros. REUTERS/Lucas Jackson/Files (UNITED STATES - Tags: HEADSHOT MEDIA ENTERTAINMENT RELIGION SOCIETY) REUTERS

Niemand moet verbaasd zijn als 2011 de geschiedenis in gaat als het jaar waarin de neutrale televisiejournalistiek definitief ten onder ging. De vermoedelijk laatste poging van CNN om met dat genre in de VS kijkers terug te winnen is aan het mislukken.

Kabelnieuws is een relatief kleine markt in Amerika. Naar FoxNews keken vorige week ’s avonds gemiddeld 2,2 miljoen mensen, naar MSNBC 1 miljoen, naar CNN nog geen 600.000. Kruimelwerk in een land met ruim 300 miljoen mensen. Maar onderzoek wijst stelselmatig uit dat de invloed van kabelstations veel groter is dan deze cijfers suggereren. Loop een Amerikaanse redactiezaal binnen – The New Yorker aan Times Square, The Arkansas Times in Little Rock – en je weet waarom: kabelzenders zijn de primaire bron voor nagenoeg alle journalisten in de VS.

De val van CNN, de voormalige marktleider, is daarom geen kleinigheid. FoxNews (conservatief) en MSNBC (progressief) zijn succesvol omdat ze zich een politiek profiel aanmeten: de controverses die ze creëren bestaan bijna altijd uit verontwaardiging over opvattingen van politieke tegenstanders.

CNN weigert dit format te kopiëren, maar deed vorig najaar wel concessies. Het trok voor zijn avondprogrammering grote persoonlijkheden aan, zoals Elliot Spitzer (Democraat en ex-gouverneur van de staat New York) en Piers Morgan, de oud-hoofdredacteur van de Daily Mirror die de nieuwe Larry King zou worden. De voorsprong van Fox en MSNBC nam alleen maar toe. „Ze hebben Piers Morgan mooier gepresenteerd dan hij is’’, zei Larry King vorige week tegen de BBC. „Het eerste de beste kookprogramma trekt een groter publiek’’, zei dj Howard Stern.

Binnen CNN wordt gezegd dat de zender vermoedelijk alleen kan overleven als hij zich ook overgeeft aan opiniejournalistiek. Nieuwswebsites worden steeds vaker gedreven door ‘search engine optimalization’ (stem de woordkeuze in een stuk af op het potentiële aantal Google-hits). Op een zelfde wijze dringt opinie zich voor tv-journalisten op als hun onvermijdelijke uitgangspunt: formuleer eerst een mening, zoek er daarna feiten bij.

De man die dit format steeds verder perfectioneert, is Glenn Beck van FoxNews. Nadat de Tea Party vorig jaar hoge ogen gooide bij de Congresverkiezingen leek zijn rol als agitator uitgespeeld. De verzetsbeweging die hij leidde was in het pluche beland, FoxNews koos een gematigder toon.

Het antwoord van Beck: meer buitenissigheid. Traditioneel kiezen kijkers bij een (internationale) crisis massaal voor CNN. Ook dat is voorbij. Tijdens de Egyptische crisis was FoxNews verreweg de best bekeken kabelzender. En Glenn Beck brak record na record.

Elke uitzending was een avontuur. De val van Mubarak vormde een bedreiging voor Israël, dus daar moest iets achter zitten, redeneerde Beck. En zo kwam hij erop uit dat een samenzwering van moslimextremisten, marxisten en de regering-Obama de Egyptische president tot aftreden dwong. Zij hadden de vorming van „een kalifaat’’ op het oog, aldus Beck.

Bekende conservatieven waren er deze keer onmiddellijk bij om de theorie van de hand te doen. „Hij marginaliseert zichzelf’’, schreef neoconservatief Bill Kristol, hoofdredacteur van The Weekly Standard. Kristol gaf ermee aan dat ook hij nog moet wennen aan de nieuwe werkelijkheid van het kabelnieuws: wat vroeger zo buitenissig was dat het tot marginalisering leidde, leidt nu tot succes omdat het buitenissig is.

Op de golven van zijn laatste succes kwam Beck vorige week met de rol van Google in de Egyptische revolutie. Alles draaide om Egyptenaar Wael Gnomin, de jonge Google-directeur die in verzet kwam tegen het regime en daarna dagenlang opgesloten zat. Verdacht figuur, aldus Beck. En het was vast geen toeval dat oud-Google-baas Eric Schmidt een bekende van Obama is. (En dat Obama de volgende dag met Schmidt ging dineren.) Google moet kortom wel een gevaarlijk links bedrijf zijn. „Ik wil niet dat mijn zoekmachine een rol heeft in de omverwerping van regeringen, goed of slecht.”

Nu Google eenmaal is genoemd, weet het bedrijf wat er komt: Glenn Beck laat niet los. Het is logisch. De kijkcijfers zijn binnen: de uitzending waarin hij de ‘rol’ van Google ‘onthulde’ trok vorige week woensdag meer kijkers (2 miljoen) dan alle avondprogramma’s van CNN samen.