Bauer søger une femme

De kijkcijferhit ‘Boer zoekt vrouw’ wordt in 21 landen uitgezonden, maar is niet overal hetzelfde. In de Spaanse en Australische variant zit meer seks, in Amerika is het geflopt. ‘Het werkt in landen waar het boerenleven romantisch wordt gevonden.’

Boer zkt. Vrouw : de startaflevering op maandag 20 april 2009 Op de foto : boerin Conny Van der Veken OPGELET! Dit beeld mag pas gepubliceerd worden vanaf zaterdag 18 april.
Boer zkt. Vrouw : de startaflevering op maandag 20 april 2009 Op de foto : boerin Conny Van der Veken OPGELET! Dit beeld mag pas gepubliceerd worden vanaf zaterdag 18 april.

In Frankrijk heet het L’Amour est dans le pré, in Kroatië Ljubavje na selu, , Boer Soek ’n Vrou in Zuid-Afrika, en Bauer sucht Frau in Duitsland en Oostenrijk. Elk land heeft een eigen variant op het televisieprogramma Boer zoekt vrouw. België heeft er zelfs vier: een Waalse variant, een Vlaamse en de Franse en de Nederlandse versie zijn er ook te ontvangen.

In alle landen is het recept hetzelfde: boeren die het te druk hebben met hun bedrijf om een vrouw te ontmoeten, proberen hun grote liefde te vinden via de televisie.

In Nederland is het het meest besproken en wekelijks meest bekeken programma op televisie ooit. Afgezien natuurlijk van voetbalwedstrijden en andere nationale evenementen. Dit seizoen neemt de adoratie voor het programma welhaast hysterische proporties aan. Er waren afleveringen waarbij meer dan vijf miljoen kijkers op het programma afstemden. Afgelopen zondag zagen zij hoe de 26-jarige boer Frank (verrassend!) koos voor Anita, hoe boer Marcel koos voor Ksenia en Annemarie voor Adriaan.

En het stopt niet op tv. Op de KRO-website van het programma is te zien hoe het gaat met al die mensen die ooit meededen. Die het niet gehaald hebben. Die het wel gehaald hebben. Die niet mochten meedoen omdat ze te weinig brieven hadden gekregen. Die niet gekozen werden door een van de boeren. Of juist wel. Of die een tijdje meededen, maar halverwege werden weggestuurd. Wie er baby’s kregen, en wie niet.

Het idee voor het programma begon ooit als een rubriek in het Britse tijdschrift Country and Living, bedacht door een van de redacteuren van het blad. Het werd opgepikt en tot een format gesmeed door productiemaatschappij Fremantle Media, het productiehuis van de Duitse RTL-groep (die weer eigendom is van Bertelsmann). Alle varianten van Boer zoekt vrouw worden onder de verantwoordelijkheid van Fremantle Media gemaakt. Zij bezitten de rechten. Het programma kwam voor het eerst in Engeland op de televisie, in 2004, daarna in België en pas daarna in Nederland. Hier was de eerste serie in 2005 te zien.

Elke aflevering wordt keurig gemeld dat het idee voor het programma werd bedacht door Country and Living, en er zal ook voor betaald zijn door Fremantle. Maar het wordt niet bekendgemaakt hoeveel, zegt Jason Tegelaar van producent BlueCircle, de Nederlandse tak van Fremantle. Het bedrijf zit in Hilversum en op de parkeerplaats staat de blauwe Volkswagen-bus waarmee KRO-presentatrice Yvon Jaspers voor het programma door het land rijdt.

Een programma als dit kan eigenlijk alleen met boeren, zegt producent Tegelaar binnen aan de Nespresso. „We hebben wel eens gedacht over trambestuurder zoekt vrouw, of buschauffeur zoekt vrouw, maar dan wordt het toch al snel ‘zielige man zoekt vrouw’ en dat is toch weer een heel ander concept. Wil dit programma slagen, dan moet er een goede reden zijn dat de man nog geen vrouw heeft. Omdat hij het te druk heeft met zijn werk.” Verder moet het een beroep zijn met een bepaalde nostalgische waarde, zegt Tegelaar. Het moet geworteld zijn in de gemeenschappelijk gevoelde traditie van een land; iedereen in Nederland kent wel verre familie met boerenwortels. En het moet mooie, verstilde beelden van romantische natuur kunnen opleveren. Om die reden werkt het dus ook niet met lassers, bakkers, ijsmakers, of ijzersmeden.

Misschien dat het ook zou kunnen met schippers, of vissers, zegt Tegelaar. „Dat zou op zich een ramp zijn om te produceren op zo’n schip, met steeds wisselende locaties, maar het idee zou in de kern hetzelfde zijn. Aan de andere kant vraag ik me af of er voldoende schippers en vissers zijn om seizoen na seizoen een programma mee te maken.” Dat is ook het fijne aan boeren; er zijn er genoeg van in Nederland. Elk jaar melden zich toch zo’n drie- tot vierhonderd aan. Ideaal voor het programma, zegt Tegelaar. Dan kan er wat geselecteerd worden op leeftijd, op provincie, op soort bedrijf en op uiterlijk. Voor de afwisseling. „Je wilt niet allemaal lange mannen met blonde krullen en een grote neus uit Friesland”, zegt Tegelaar. „Anders weet je als kijker niet meer waar je bent.”

Boer zoekt vrouw wordt in alle landen volgens dezelfde principes gemaakt. Toch ziet het er niet overal hetzelfde uit. Nederland heeft best een kuise variant, met weinig lichamelijke intimiteit. Dat is anders in Spanje. Kijk je naar de Spaanse variant, dan hoor je jeugdige muziek, zie je een boer met een vrouw in een bubbelbad liggen en wordt er gezoend in verschillende stadia van ontkleding. De vrouwen kleden zich sowieso nogal uitdagend in dat programma. In de Australische variant, The Farmer wants a wife, komt er een jonge, knappe boer met brede kaken en ontblote strakke buikspieren aangereden op een tractor. Daar is het keurige kusje van boer Richard voor Heidy of de verstilde omhelzing van Anita en boer Frank tussen de geiten uit ‘onze’ Boer zoekt vrouw bijna spartaans bij.

De zender bepaalt mede hoe het programma er in een land uit komt te zien, zegt de Nederlandse producent Jason Tegelaar. De publieke KRO wil een eerlijk, integer gemaakt programma zonder effectbejag. In Spanje en Australië zijn het commerciële stations die het programma op de buis brengen. „Dan moet het vooral jong zijn”, zegt Tegelaar, „en een jong publiek trekken. Dan ligt het accent meer op daten en seks in plaats van op het vinden van ware liefde. Daar zijn de series hitsiger, heter.”

Meestal is het zo dat ‘sex sells’, maar bij Boer zoekt vrouw lijkt dat niet op te gaan. Want de ‘kuise’ Nederlandse variant is de meest succesvolle van allemaal, met marktaandelen die nergens anders ter wereld gemeten worden. De heftige, Amerikaanse, variant waarbij tien jonge stadse Sex and the City -achtige vrouwen werden neergezet op de boerderij van een jonge knappe boerengod, is „volkomen geflopt” door te lage kijkcijfers. In Spanje, met al die jonge boeren en hun vrouwen, is de serie tijdelijk gestopt. Tegelaar denkt dat het daar ook door de crisis komt, maar er is nog iets anders met de Nederlandse serie, denkt presentatrice Yvon Jaspers. Braaf is het laatste woord waarmee ze de serie wil typeren. „Daar hangt zo’n zweem van negativiteit omheen.” Zij noemt het programma oprecht. En authentiek. En dat scoort.

„Wij doen wat de titel zegt”, zegt Jaspers. „We willen boeren gelukkig maken. We gaan niet voor effect. Effect is alleen maar korte termijn. Wij zoeken naar mannen en vrouwen die echt en oprecht op zoek zijn naar de lange, eeuwigdurende liefde voor altijd.”

In theorie zou je meer kijkcijfers kunnen krijgen als je meer bloot laat zien, of seks en zoenen, zegt Tegelaar. „Hoewel ik juist geloof dat de kijkcijfers juist dalen als je dat zou doen in Nederland, maar stel dat we dat zouden willen. Dan zouden we de kandidaten daartoe moeten forceren. En dat willen we niet. Als je dit programma gaat duwen, gaat het stuk.”

Er wordt Yvon Jaspers wel eens verweten dat de Nederlandse variant nog geen homoseksuele boer heeft gehad, zoals in België en Zweden. Maar dat heeft helemaal niets te maken met de vraag of dat te gewaagd zou zijn of niet, zegt Jaspers. Het gaat om de vraag of de boer in kwestie, en zijn man of vrouw, echt oprecht op zoek is naar ware liefde. „Als zich een homoboer aanmeldt met die intentie, dan zou het zomaar kunnen dat hij of zij in het programma komt. Dat is de enige maatstaf die wij hanteren.”

De Nederlandse methode Boer zoekt vrouw zou voor een Amerikaans commercieel station ondenkbaar zijn, zegt producent Jason Tegelaar. „Een veel te groot risico.” In Amerika wordt niets aan het toeval overgelaten. Daar worden alle formats vooraf getest en alle deelnemers vooraf gecast. „Dat doen wij niet. We selecteren de boeren natuurlijk wel, maar laten ze vervolgens zelf kiezen met welke vrouwen ze verder willen gaan, ook als dat misschien vrouwen zijn die minder aantrekkelijk voor de kijkcijfers zijn. Wat wij doen is voor de Amerikanen veel te onvoorspelbaar.”

Wat ook typisch Nederlands is: de begeleiding die de boeren krijgen. Elke boer die meedoet krijgt hier namelijk een vaste redacteur die dagelijks op locatie is (draaidagen duren bij Boer zoekt vrouw gemiddeld van ’s ochtends 5 uur tot ’s avonds 11, 12 uur) en die vóór en ná het programma soms nog op dagelijkse basis, contact onderhoudt met de boer. De redacteur is er voor vragen, voor coaching, voor het bespiegelen, voor het evalueren; hij is er voor de boer om de stress van zich af te praten, is er om presentatrice Yvon Jaspers bij te praten over alles wat er gebeurde toen de camera uitstond. „Sommige redacteuren hebben nog steeds contact met boeren uit de eerste, en tweede serie. We zijn hier heel zuinig op onze boeren. We beschermen hen bewust tegen de media, laten hen niet zomaar allerlei interviews doen, dat doe ik trouwens zelf ook niet”, zegt Jaspers.

Het is heel belangrijk dat de boeren vertrouwen in ons hebben, zegt Gert Verpeet, directeur van Fremantle België en maker van twee Boer zoekt vrouw varianten: de Vlaamse en de Waalse. „En om dat vertrouwen te winnen, doen we alles. Onze presentatrice Dina Tersago stapt bijvoorbeeld zelf in de auto als er iets is met een boer.” Een voormalig deelnemer aan het programma zei ooit tegen Verpeet dat elke jonge boer in Vlaanderen mee zou moeten doen aan Boer zoekt vrouw zoals vroeger elke jongeman in dienst ging: om hem klaar te stomen voor het leven. „Ik denk dat dat wel goed laat zien hoe het programma hier leeft in de boerengemeenschap.”

Gert Verpeet gelooft dat het programma volgens de lijnen van de Nederlandse en Belgische varianten overal ter wereld gemaakt kan worden en overal een succes kan zijn. Of althans, in alle landen waar er een traditie is van het boerenleven en waar het beroep een zekere mate van romantiek heeft, zegt hij. In China of grote delen van Zuid-Amerika en Afrika zou het waarschijnlijk niet gaan, omdat het boerenleven daar niet exotisch is, en er met het boerenbedrijf weinig te verdienen valt. „Er moet wel een zekere levensstandaard zijn”, zegt Verpeet. „Als iedereen boer is in een land, is het natuurlijk niet zo interessant voor vrouwen om zich op te geven voor het programma.”

Aan de andere kant moeten de boerenbedrijven ook weer niet te groot zijn, wil het programma slagen. Het moeten wel behapbare eenmansbedrijven blijven, denkt Verpeet. Voor de romantiek, en het ‘één man tegen de elementen-aspect’ van het programma. „Sommige boerenbedrijven in Canada of Australië zijn zo groot als een kleine stad in België. Ik denk dat het programma daar ook niet zou werken.” Want dan wordt het weer directeur zoekt vrouw. En ook dat is het concept niet.

In dat licht bezien worden Brazilië, Canada en Italië waar het programma nog niet loopt, zeker gezien als te ontginnen markten voor Fremantle, zegt de Nederlandse producent Jason Tegelaar. Hijzelf zou het graag in Brazilië maken en in Italië is al iemand van Fremantle bezig na een mislukte RAI-variant. „Ik denk dat het ook in Amerika wel weer terug zal komen.” Als het daar een succes wordt, kan het ook snel gaan met Canada.