De term 'passend onderwijs' is puur bedrog

Het kabinet bezuinigt 300 miljoen euro op ‘passend onderwijs’ voor zorgleerlingen. Dat hele concept zouden we niet moeten willen. Geef zorgkinderen de aandacht die ze verdienen, bepleit Jeanet Meijs.

De bezuiniging van 300 miljoen euro op het ‘passend onderwijs’, het onderwijs aan zorgleerlingen, gaat door. Dat maakte het kabinet gisteren bekend. De scholen protesteren.

Ook zonder bezuinigingen is passend onderwijs totaal uit den boze, maar daar hoor je de politiek, de bonden en de schoolbesturen niet over.

‘Passend onderwijs’ is een misleidend begrip. Het suggereert onderwijs dat ‘past’, maar komt in werkelijkheid neer op totale afbraak van het speciaal onderwijs. Vanaf augustus 2012 zullen meer leerlingen vanuit het speciaal onderwijs naar gewone scholen moeten. Die scholen zijn daar helemaal niet op toegerust. De bezuiniging, die daarbovenop komt, leidt tot nog slechter onderwijs, voor alle leerlingen.

Terwijl de klassen al te groot zijn en het aantal probleemkinderen toeneemt, wil het kabinet het speciaal onderwijs voor zorgleerlingen op den duur afschaffen. Dat is goedkoper; nu kost een zorgleerling nog drie keer zo veel als een gewone leerling. Het is de zoveelste onderwijsvernieuwing die een vernieling zal blijken te zijn.

Het is niet de eerste keer dat het speciaal onderwijs wordt ingekrompen. Sinds het begin van de jaren negentig, toen het Rijk begon met het project ‘Weer Samen Naar School’, zien we een explosieve groei op gewone scholen van kinderen met ernstige leer- en gedragsproblemen, autisme, ADHD, PDD-NOS, een visuele of auditieve handicap of dyslexie. Hoe komt dat? Minister Van Bijsterveldt (Onderwijs, CDA) zei gisteren in de Tweede Kamer dat we nu meer weten dan vroeger, dat onze samenleving complexer is geworden en dat te veel kinderen ten onrechte een stempel krijgen.

In een klas met te veel kinderen met een handicap of stoornis doen leerkrachten helaas alle kinderen tekort. Daarover klagen ze ook. De minister zegt dat scholen en leraren deze grote stelselwijziging steunen. Dat is pertinent niet waar.

Dit bizarre plan is uitgedacht door mensen die alle realiteit met de werkelijkheid uit het oog zijn verloren. Gaat het alleen om het geld, of gaat het om het kind? Ik vrees het eerste.

Het gaat al een jaar of tien niet goed met onze basisscholen. De Inspectie van het Onderwijs constateert dat een kwart van de leerlingen in groep acht op het niveau van groep zes zit. Op pabo’s zijn bijspijkercursussen rekenen en taal ingevoerd, omdat toekomstige leerkrachten niet kunnen rekenen en schrijven. Geen land in Europa kent zulke laagopgeleide leerkrachten als Nederland. In geen enkel ander land wordt oogluikend toegestaan dat klassenassistenten en stagiaires structureel worden ingezet bij langdurige ziekte of andere vormen van absentie.

Gewone leerkrachten hebben geen specifieke kennis, ruimte of geld om zorgleerlingen goed te begeleiden. Hun wordt niets gevraagd. Wil je niet, dan zoek je maar een andere baan. De intimidatie in het basisonderwijs is groot.

Vooral kinderen uit migrantenmilieus gedijen niet met een losse aanpak, weinig structuur en zelfstandig of in groepjes leren met veel onrust en herrie in de klas. Op deze manier creëren wij een enorme sociale onderklasse in de maatschappij.

Ondanks het rapport-Dijsselbloem – waarin werd aangetoond dat onderwijsvernieuwingen vanuit de leraren dienen te komen en bewezen waarde moeten hebben – en ondanks de vaststelling van de ‘Evaluatie en adviescommissie Passend onderwijs’ dat de positieve resultaten van experimenten ontbreken, zet het kabinet door. Aan deze experimenten zijn al miljarden euro’s uitgegeven.

Het zou prachtig zijn als alle kinderen, ongeacht hun handicap, konden leren in een gewone klas. In bijvoorbeeld Canada en de Duitse deelstaat Hessen is dat ook zo, maar onder andere omstandigheden. Canada kent kleine groepen en veel hoger opgeleide leerkrachten. In Hessen bestaan klassen voor maximaal vier leerlingen die speciale zorg nodig hebben. Voor zo’n klas staan vaak twee bevoegde leerkrachten, van wie één een extra opleiding heeft voor de begeleiding van zorgleerlingen. De school beschikt over budget. Een adressenlijst met oproepbare specialisten is voorhanden. In sommige gevallen is één-op-één begeleiding mogelijk. Voor zulk passend onderwijs heeft Nederland geen geld over.

Alle leerlingen hebben recht op klassikaal, goed gestructureerd onderwijs, waarbij de tijd van de juf efficiënt wordt benut. Zo ontstaat tijd voor individuele kinderen. Het is niet toevallig dat een sterke stijging van het aantal probleemkinderen en gewone kinderen met een forse leerachterstand gelijk opgaat met de onderwijsvernieuwingen. In de praktijk zijn dat allemaal ordinaire bezuinigingsmaatregelen.

Ook het speciaal onderwijs moet goed worden gestructureerd. We moeten vooral investeren in goed opgeleide leerkrachten. Dat geld verdient zich terug.

Wanneer stoppen we met de culturele afbraak c.q. de ‘verdomming’ die is ingezet? Hoe fout moet het gaan om echt in actie te komen?

Jeanet Meijs heeft de portefeuille basisonderwijs in het bestuur van actievereniging Beter Onderwijs Nederland. Ze was dertig jaar werkzaam in het basisonderwijs, als adjunct-directeur en leerkracht van groep acht.