Vrij, maar vooral ook ontevreden

Vorige maand verjoegen de Tunesiërs hun autoritaire leider, president Ben Ali.

Maar de jeugd wil niet wachten op hervormingen en wijkt massaal uit naar Europa.

A Carabinieri police officer walks past migrants as they wait to board a ship towards Porto Empedocle, in Sicily, where they will be taken for document checks, in Lampedusa, Italy, Monday, Feb. 14, 2011. Italy wants to send its police forces to help Tunisia tackle immigration, as thousands of people fleeing the North African nation have reached Italian shores over the past few days. Interior Minister Roberto Maroni said Monday that Italy could send "our contingents, who can patrol the coasts" as well as patrol boats and other equipment, according to the an Italian news agency. More than 4,000 migrants have landed on the tiny island of Lampedusa, fleeing turmoil in Tunisia following street protests and the ouster of longtime president, Zine Al Abidine Ben Ali. (AP Photo/Daniele La Monaca)
A Carabinieri police officer walks past migrants as they wait to board a ship towards Porto Empedocle, in Sicily, where they will be taken for document checks, in Lampedusa, Italy, Monday, Feb. 14, 2011. Italy wants to send its police forces to help Tunisia tackle immigration, as thousands of people fleeing the North African nation have reached Italian shores over the past few days. Interior Minister Roberto Maroni said Monday that Italy could send "our contingents, who can patrol the coasts" as well as patrol boats and other equipment, according to the an Italian news agency. More than 4,000 migrants have landed on the tiny island of Lampedusa, fleeing turmoil in Tunisia following street protests and the ouster of longtime president, Zine Al Abidine Ben Ali. (AP Photo/Daniele La Monaca) AP

Italië is de afgelopen dagen verrast door een exodus van jonge Tunesische mannen die, na de onrust in hun land, met gammele bootjes de overtocht naar Europa wagen. In vijf dagen zijn bijna 5.000 Tunesiërs erin geslaagd het kleine Italiaanse eiland Lampedusa tussen Tunesië en Sicilië te bereiken. Er zouden ook slachtoffers zijn gevallen na het zinken van enkele vaartuigjes.

In januari ontvluchtte de Tunesische president Ben Ali zijn land na hevige onlusten. Het eiland Lampedusa, met 5.000 inwoners, is overrompeld door de aantallen Tunesische immigranten. De Italiaanse regering heeft er de humanitaire noodtoestand afgekondigd. Pastoor, burgemeester en burgers hebben de vluchtelingen zo goed en zo kwaad als het ging opgevangen. Vandaag vliegt de regering in Rome extra politiepersoneel in.

Minister Roberto Maroni van Binnenlandse Zaken spreekt van een „exodus van bijbelse proporties” en vreest dat ook vanuit Egypte en andere landen in Noord-Afrika een vergelijkbare uittocht kan beginnen. Maroni heeft zich bij de Europese Unie (EU) beklaagd over het uitblijven van hulp bij het aanpakken van dit probleem. Brussel zegt de ontwikkelingen nauwlettend te volgen en klaar te staan om in te grijpen. Catherine Ashton, de buitenlandvertegenwoordiger van de EU, reisde gisteren niettemin voor spoedoverleg naar de Tunesische hoofdstad Tunis en beloofde het land tot 2013 te helpen met 258 miljoen euro. Een gift, zo benadrukte ze, geen lening.

De Italiaanse regering overwoog dit weekend om politie te sturen naar Tunesië om te patrouilleren op de stranden, zoals in 1997 in Albanië gebeurde. Duizenden Albanezen vertrokken toen naar Italië. Patrouilles op Tunesische bodem zijn echter fel van de hand gewezen door een woordvoerder van de Tunesische regering. „We hadden niks anders verwacht van een minister van een racistische partij”, zo luidde de onmiddellijke reactie op minister Maroni, die deel uit maakt van de anti-immigratiepartij Lega Nord. De Tunesische regering heeft intussen veiligheidstroepen gestuurd naar Zarsis, de havenstad van waar de meeste immigranten voor 1.500 euro de overtocht wagen.

Gisteren was de toon wat meer getemperd. Minister Franco Frattini van Buitenlandse Zaken zal Tunesië spoedig bezoeken. Hij stelde dat Tunesië en Italië „een gezamenlijk belang hebben bij het stoppen van de uittocht en dat Italië Tunesië veel kan bieden”.

Frattini doelt op logistieke hulp en uitrusting voor de Tunesische politie. Italiaanse schepen patrouilleerden tot voor kort voor de Tunesische kust, als deel van een akkoord tussen de Italiaanse regering en het regime van Ben Ali. Dergelijke controles vinden ook al enige tijd plaats voor de Libische kust. Frattini stelde dat deze controles moeten worden hervat.

Mede dankzij deze akkoorden is Italië er de afgelopen twee jaar in geslaagd om de immigratie uit Noord-Afrika terug te brengen van meer dan 30.000 tot 4.000 personen per jaar. De Italiaanse aanpak leidde tot kritiek van mensenrechtenorganisaties. Immigranten zouden onvoldoende kans krijgen om asiel aan te vragen.

Op Lampedusa kwamen in 2010 nog maar 400 immigranten aan land. Maar de laatste dagen bereiken rond de duizend Tunesiërs per dag het kleine eiland. De helft van de gelukszoekers is direct overgevlogen naar opvangcentra in Sicilië en het vasteland. Een groep van 1.500 moest zondag in de open lucht afwachten op het lokale voetbalveld en op de kade.

Minister Maroni weigerde aanvankelijk een opvangcentrum op het eiland, dat hij twee jaar geleden sloot, te heropenen, omdat dit zijn politiek van afschrikking richting immigranten zou doorkruisen. Maar daar is hij op teruggekomen. Inmiddels zijn 1.300 immigranten opgenomen in het centrum.

Opvallend is dat het bijna alleen om jongemannen van tussen de achttien en dertig jaar gaat. Uit hun verklaringen blijkt dat het merendeel op zoek is naar werk in Europa. Het Franse persbureau AFP meldt dat vakbonden in Tunesië de jeugd zouden hebben aangemoedigd om een beter heenkomen in Europa te zoeken. De sluiting van veel winkels en bedrijven als gevolg van de instabiele politieke situatie leidt tot grote economische problemen in het land waar de jeugdwerkloosheid ook voor de opstand al heel hoog was.

Andere vluchtelingen zeggen de chaos te ontvluchten. Onder de immigranten zouden zich ook handlangers van Ben Ali bevinden, die een veilig heenkomen zoeken. Maroni meende enkele dagen geleden al te weten dat onder de jongemannen ook criminelen en „terroristen” zitten die tijdens de revolutie zijn ontsnapt uit Tunesische gevangenissen. De meeste immigranten zeggen te willen doorreizen naar familie in Frankrijk.