Toegewijd moederen over het land

Vandaag verschijnt het boek De gekroonde republiek van historicus Cees Fasseur.

Hij vergeleek Willem I, II en III met de vier koninginnen.

WASSENAAR - Willem-Alexander, Maxima en hun kinderen Amalia, Alexia en Ariane poseerden vandaag voor de pers op het Wassenaarse strand. Foto: watermanager Willem-Alexander test het zeewater.
WASSENAAR - Willem-Alexander, Maxima en hun kinderen Amalia, Alexia en Ariane poseerden vandaag voor de pers op het Wassenaarse strand. Foto: watermanager Willem-Alexander test het zeewater. Dijkstra bv

Prins Willem-Alexander moet het maar als aanmoediging zien. Historicus Cees Fasseur concludeert in zijn boek De gekroonde republiek dat Nederland tot nu toe beter af was met zijn koninginnen dan met zijn koningen. „Mocht er voor het hoogste staatsambt nog eens worden geadverteerd, dan is de toevoeging dat bij gelijke geschiktheid een vrouw de voorkeur verdient in dit geval volkomen terecht.”

Vandaag verschijnt het nieuwste boek van Fasseur als eerste van 25 jubileumuitgaven bij uitgeverij Balans, dat 25 jaar bestaat. Fasseur werd bekend bij het grote publiek door zijn biografieën over koningin Wilhelmina en de huwelijksperikelen van prinses Juliana en prinses Bernhard.

Voor dit boek vergeleek Fasseur de heerschappij van achtereenvolgens Willem I, II en III met het koninginnenkwartet van Emma, Wilhelmina, Juliana en Beatrix. Volgens Fasseur was de toewijding van de koninginnen veel groter. En die mengde zich nog met hun „moederlijke zorg” voor het Nederlandse volk.

Al eerder publiceerden de historici Hooghiemstra en Hermans een portret van de koningen waarin zij er niet goed vanaf kwamen. Koningin Beatrix reageerde, bij hoge uitzondering. Ze vond dat het boek een „eenzijdig” beeld gaf van de koningen. Ook Fasseur ontkomt niet aan het feilen van de koningen, zoals het alcoholmisbruik van koning Willem III en het feit dat hij zijn personeel mishandelde. Of het ook Willem III was die zich in 1875 met ontbloot onderlijf op het balkon van een villa aan het meer van Genève aan voorbijgangers toonde, laat Fasseur in het midden.

Koningin Beatrix gaf Fasseur als enige historicus vrij toegang tot het Koninklijk Huisarchief. Het kwam hem op kritiek te staan van andere historici. Omdat hij als enige toegang had, is zijn werk en de selectie van bronnenmateriaal niet te controleren, zegt onder meer historicus Gerard Aalders. Bovendien zou Fasseur als enige de toestemming hebben gekregen omdát hij positief ten opzichte van de monarchie staat.

Fasseur noemt de Nederlandse monarchie „de facto een republiek met een koning of koningin uit het huis van Oranje-Nassau aan het hoofd”. Die monarchie, schrijft hij, beschikt over een zeer respectabele staat van dienst en uitstekende aanbevelingsbrieven.” Hij verwacht dan ook dat de monarchie nog wel één of twee eeuwen zal blijven bestaan. Prins Willem-Alexander krijgt vooralsnog het voordeel van de twijfel. „Niet valt aan te nemen dat de voorbestemde troonopvolger (...) zal teleurstellen, al zal het hem moeilijk vallen de perfectie van zijn moeder te evenaren.”

Cees Fasseur, ‘De gekroonde republiek’, Uitgeverij Balans, 7,55 euro