Scientology als Orwelliaanse hel

Hollywoodregisseur Paul Haggis was 35 jaar lid van de omstreden Scientology Kerk.

Nu doet hij een boekje open. „Iedereen kon het zien, maar ik zag het niet.”

De onthullingen van Hollywoodregisseur Paul Haggis over de Scientology Kerk, waarvan hij 35 jaar actief lid was, versterken het vermoeden dat de beweging zich schuldig maakt aan financiële uitbuiting, indoctrinatie, dwangarbeid en het verstoren van familiecontacten. Een prijs die velen graag betalen voor ‘geestelijke onsterfelijkheid’.

De beweging, die in sommige landen als religie erkend wordt, heeft naar eigen zeggen miljoenen leden wereldwijd. De leer is erop gericht de ziel te reinigen, zodat negatieve ervaringen uit het verleden geen remmende werking meer hebben op het bereiken van levensdoelen. Scientology werft actief Hollywoodsterren. Gezichtsbepalende figuren zijn de acteurs Tom Cruise en John Travolta.

In het Amerikaanse tijdschrift The New Yorker doet Haggis, maker van de films Crash en Million Dollar Baby, deze week zijn verhaal. Een levensverhaal. De orde Sea Org, het hart van de organisatie, waar op het moment zesduizend actieve leden gedisciplineerd worden in de leer van oprichter L. Ron Hubbard (1911 – 1986), komt er het slechtst vanaf. Velen groeien op in barakken van de Sea Org, afgezonderd van familie en school. Er heerst een strak regime: vijf uur per dag studeren op de geschriften van Hubbard en daarna tot ’s avonds laat zware arbeid. Vaak ook ‘werk om het werk’: zoals het schoonmaken van een afvalcontainer met een tandenborstel.

Sea Org wordt ook wel vergeleken met 1984 van George Orwell: je bent verplicht om andere leden aan te geven bij verkeerd gedrag, ‘foute’ gedachten worden opgespoord met de E-meter, een primitieve leugendetector. Dat Sea Orgs niet massaal weglopen is begrijpelijk. De kerk is alles voor hen, wie vlucht is op zichzelf aangewezen: wereldvreemd, zonder opleiding, zonder werkervaring. Bovendien, zo legt Haggis uit, krijgen weglopers een rekening die kan oplopen tot meer dan honderdduizend dollar. Wie niet betaalt, wordt opgespoord door Office of Special Affairs, de spionagedienst van de kerk.

Haggis was 22 jaar toen hij gegrepen werd door de leer van Scientology. Een man duwde hem op straat het zelfhulpboek Dianetics van Hubbard in handen. „Jij hebt een geest”, zei de man. „Dit is de handleiding.” En vervolgens: „Geef me twee dollar.” Het boek sloeg aan bij Haggis, die op dat moment worstelde met zichzelf. Maar om een echte Scientoloog te worden, moet je doorstuderen. In 35 jaar heeft Haggis meer dan honderdduizend dollar (74.300 euro) aan cursussen en begeleiding uitgegeven. Trauma’s, twijfels, angsten: Scientology belooft dat je die kan uitbannen. Al studerende zou je ‘onstoffelijke ziel’ bevrijd worden van ‘aardse verontreinigingen’. Het doel is om via dure cursussen op te klimmen van Operating Thetan I tot VIII. Haggis behaalde niveau VII en had groot aanzien binnen de kerk.

Haggis ervoer helaas niet wat Scientology in het vooruitzicht had gesteld. Hij kampte al die jaren nog steeds met zorgen en ontevredenheid. Privé ging het slecht: zijn dochter zag hij nauwelijks en het huwelijk met zijn vrouw, ook een Scientoloog, liep op de klippen.

Volgens Haggis doet de FBI momenteel onderzoek naar mensenrechtenschendingen bij Scientology. De kerk zelf ontkent dat. De regisseur is door Scientology aangemerkt als verrader, een gedegradeerd mens en vijand van de organisatie. Hij vreest daarom dat hij nog niet af is van zijn vroegere vrienden. „Deze mensen hebben een lang geheugen”, zegt hij. „Ik wed dat ik binnen twee jaar opduik in een schandaal.” De reportage van The New Yorker besluit met Haggis’ gewaarwording dat zijn religie een sekte is. „Iedereen kon het zien. Ik weet niet waarom ik het niet zag.”