Poetins (ex-)vrienden doen het goed op de miljonairslijst

Premier Poetin judoot graag. Een oud-judomaatje van hem is nu rijk. Foto AFP Russia's Prime Minister Vladimir Putin (background R) takes part in a judo training session at the "Moscow" sports complex in St. Petersburg, on December 22, 2010. AFP PHOTO/ RIA-NOVOSTI POOL/ ALEXEY DRUZHININ
Premier Poetin judoot graag. Een oud-judomaatje van hem is nu rijk. Foto AFP Russia's Prime Minister Vladimir Putin (background R) takes part in a judo training session at the "Moscow" sports complex in St. Petersburg, on December 22, 2010. AFP PHOTO/ RIA-NOVOSTI POOL/ ALEXEY DRUZHININ AFP

Arkadi Rotenberg is misschien wel de rijkste judoschoolhouder ter wereld. In elk geval van Rusland. Volgens het Russische zakentijdschrift Finans, dat jaarlijks een overzicht publiceert van de vijfhonderd rijkste Russen, is de eigenaar van judoclub Javara Neva in Sint-Petersburg goed voor 1,75 miljard dollar (1,3 miljard euro).

Op die lijst, die gisteren voor de achtste keer verscheen, staat de 59-jarige vechtsportleraar op de 63ste plaats. Daarmee is hij een van de opvallendste stijgers van dit jaar. Bij de vorige editie stond hij nog 80ste. Maar Rotenbergs ster is al wat langer rijzende. Sinds 2009 is hij in totaal 279 plaatsen opgeklommen.

De publicatie van de miljonairstop-500 van Finans, vergelijkbaar met de Forbes 500, leidt elk jaar tot sappige verhalen in de tabloids over de ‘oligarchen’ – de bijna mythische bovenlaag van de Russische maatschappij, die grotendeels bestaat uit schatrijke industriebaronnen. Veel gewone Russen denken dat die oligarchen hun rijkdom vooral bij elkaar hebben gestolen tijdens de chaotische en corrupte privatiseringen van de jaren negentig. Een idee dat premier Poetin gretig in stand houdt. Hij noemde de oligarchen op televisie eens „kakkerlakken” en hij heeft er een persoonlijke ambitie van gemaakt om enkelen van hen, zoals Michail Chodorkovski, voorgoed achter slot en grendel te zetten.

Toen door de crisis velen van de oligarchen hun fortuinen als sneeuw voor de zon zagen verdwijnen, was het overheersende gevoel bij de Rus in de straat dan ook leedvermaak.

Maar de snelle opkomst van een gewone judoka, die weinig met die privatiseringen te maken heeft gehad, als een van Ruslands nieuwe rich and fabulous, vinden veel Russen ook aangename gespreksstof – stof die premier Poetin bovendien in een tamelijk ongemakkelijke positie plaatst. Op blogs en in de landelijke pers – zowel de serieuze als de boulevardbladen – wordt Rotenbergs weelde in verband gebracht met zijn nauwe banden met de premier. In de jaren zestig was Rotenberg het judomaatje van Poetin, zelf een zwartebandhouder, toen die nog voor de KGB in Sint-Petersburg werkte. Poetin is nu erelid van Rotenbergs judoclub in Sint-Petersburg.

Rotenberg zelf zal zich over dit soort dingen zelden uitlaten. Net als de meeste oligarchen is hij mediaschuw. Maar in een van de weinige interviews die hij gaf, aan Bloomberg, een jaar geleden, zei hij dat „niemand die in dit land contacten heeft, daar ooit hinder van heeft ondervonden. Ik vind het echter onacceptabel om gebruik te maken van mijn connecties.” Hij zei dat hij zijn zakelijk successen te danken had aan zijn discipline, de discipline van een „sporter”.

Feit is dat Rotenberg, die een paar jaar geleden een energiebedrijf en een bouwbedrijf begon, nauw betrokken is bij een paar prestigeprojecten van Poetin, zoals de bouw van de Nord Stream-pijpleiding, die gas moet vervoeren van Rusland naar Duitsland en daarbij transitlanden Wit-Rusland en Polen omzeilt. Rotenbergs energiebedrijf levert daarvoor onderdelen. En Rotenberg won nog niet zo lang geleden een lucratief contract voor de bouw van infrastructuur in de badplaats Sotsji, waar in 2014 de Olympische Spelen worden gehouden.

Over het algemeen hebben de Russische oligarchen overigens reden om te vieren. Hoewel veel gewone Russen nog vrezen voor hun banen omdat de werkloosheid door de crisis blijft stijgen, is het aantal miljardairs dit jaar weer gestegen, tot het recordniveau van 114. Voor de crisis telde Rusland slechts 101 (multi)miljardairs. Aan het eind van 2008, op het hoogtepunt van de crisis, waren dat er 47. Kanttekeningetje is wel dat het gezamenlijke vermogen van de tien rijkste Russen (182 miljard dollar, ongeveer een kwart van het Nederlands bruto binnenlands product) nog altijd 20 miljard lager is dan voor de crisis.

Een van die allerrijksten, de 45-jarige staalmagnaat Michail Prochorov, had die comeback twee jaar geleden overigens al voorspeld. Ruslands ‘meest gewilde vrijgezel’ en de onbetwiste nummer één met een vermogen van 28,3 miljard dollar zei toen tegen de BBC: „Wij oligarchen zijn allemaal vechters. Reken er maar op dat we terug zullen komen.”

Chris Hensen