Groot machtsvertoon Iraanse oppositie

In een onverwacht groot machtsvertoon tegen het regime heeft de Iraanse oppositie gisteren honderdduizenden mensen op de been gekregen in Teheran, voor het eerst in meer dan een jaar. Washington onderstreepte later de betogers „heel duidelijk en direct” te steunen.

Officieel was het protest aangekondigd als uiting van solidariteit met de opstanden in Egypte en Tunesië. Maar dat was voor de oppositie niet meer dan een excuus om haar kracht te kunnen tonen nadat het protest in 2009 was neergeslagen. De Iraanse autoriteiten waren verrast door de massa betogers, maar oproerpolitie en militieleden verspreidden hen uiteindelijk met traangas en wapenstok. Honderden mensen zijn gearresteerd.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Hillary Clinton, zei gisteren dat het Iraanse volk „dezelfde rechten verdient” als de betogers in Egypte opeisten. Iran moet net als Egypte zijn politieke systeem openstellen, zei ze.

De Iraanse parlementsvoorzitter, Ali Larijani, maakte vanochtend meteen gebruik van de verklaring van Clinton om Washington te beschuldigen van hulp aan de oppositie. De Iraanse autoriteiten hebben de oppositie vaak omschreven als deel van een westers complot om het islamitische systeem omver te werpen. Parlementsleden riepen de rechterlijke macht op de oppositieleiders ter dood te veroordelen omdat ze onrust stoken. De belangrijkste oppositieleiders, Mehdi Karroubi en Mir-Hossein Mousavi, zijn tot dusverre niet vervolgd hoewel daartoe door haviken herhaaldelijk is opgeroepen.

Kort voor het protest begon riep de Turkse president Gül op een persconferentie in Teheran regeringen in het Midden-Oosten op naar de eisen van hun bevolking te luisteren. „In deze tijd van communicatie, wanneer ieder zich bewust is van elkaar, zijn de eisen en verlangens van de mensen heel realistisch”, zei hij staande naast president Ahmadinejad. De Iraanse regering ziet dat echter niet op zichzelf van toepassing omdat ze de protestbeweging elders als een „islamitisch ontwaken” beschouwt.

Ook in Jemen en het Golfstaatje Bahrein gingen gisteren en vandaag duizenden mensen de straat op om te protesteren. In Jemen hebben jongeren het protest overgenomen van de oppositie, die een akkoord met de regering heeft gesloten. In Bahrein protesteren shi’ieten tegen hun achterstelling door de sunnitische elite. In Egypte is sprake van een stakingsgolf bij de overheid. Het leger, dat vrijdag president Mubarak opzij zette, riep de stakers gisteren opnieuw op aan het werk te gaan. Het meldde rust nodig te hebben om hervormingen te kunnen doorvoeren.

Vandaag gaat een commissie aan het werk die in tien dagen met grondwetswijzigingen moet komen om vrije verkiezingen mogelijk te maken. Binnen twee maanden moet een referendum over de grondwet volgen. (AFP, Reuters)

Onrust Midden-Oosten: Drie