Cameron wil dat alle Britten meedoen aan de 'Big Society'

De Britse premier David Cameron sprak gisteren als gemeenschapsideoloog. Hij wil minder regels en meer plichtsbesef van burgers.

‘Weg met big government, leve de Big Society!’ De Britse premier David Cameron heeft het al vaker gezegd, maar sinds gisteren is het de missie van de Britse regering. Hij wil de maatschappij bevrijden van een teveel aan regels. Britse burgers moeten hun verantwoordelijkheidsgevoel en hun plichtsbesef terugkrijgen, dat hen door vele jaren van Labour-bestuur is afgenomen.

Cameron ziet een maatschappij voor zich vol betrokken burgers die verantwoordelijkheid nemen voor hun omgeving. „Of het nu gaat om gebroken gezinnen, of om gemeenschappen die uit elkaar vallen”, zei Cameron gisteren, „over het niveau van criminaliteit of over lidmaatschap van jeugdbendes, over problemen van mensen die vastzitten in een uitkering en geen werk kunnen vinden of over het gevoel dat sommige publieke diensten niets voor ons doen, we hebben sociaal herstel nodig om de gebroken samenleving te helen. Daarover gaat voor mij het begrip Big Society.”

Cameron lanceerde zijn idee al ruim voor de verkiezingen van vorig jaar. Hij nam daarmee niet alleen afstand van de staatsbemoeienis van Labour, maar ook van het harde imago van zijn eigen Conservatieven. Voor zijn partij gold lange tijd het adagium van Margaret Thatcher: „Er bestaat niet zoiets als een samenleving.” Thatcher zei het destijds met een neo-conservatieve agenda in gedachten: minder overheid, minder macht voor de vakbonden, minder vanzelfsprekend gebruik van sociale voorzieningen, meer eigen verantwoordelijkheid.

Maar Cameron is er tot nu toe niet in geslaagd om met zijn idee het sociale karakter van de Conservatieven echt nieuw leven in te blazen. Ook gisteren lukte hem dat niet. Wat stelt het voor, vragen veel critici zich vandaag af, als de regering 300 miljoen pond (356 miljoen euro) over heeft voor de financiering van de big society, maar tegelijkertijd in de komende vier jaar ongeveer 5 miljard pond wil bezuinigen op de financiering van allerlei diensten en maatschappelijke organisaties – die toch gezamenlijk het fundament vormen voor de verantwoordelijke maatschappij waarvoor Cameron pleit.

Oppositieleider Ed Miliband noemde Camerons plan daarom inconsistent. Volgens hem was het idee alleen bedoeld om de partij een beter imago te geven. Hoe kun je straks vrijwilliger worden in een bibliotheek, vroeg Miliband zich af, als die eerst door bezuinigingen van de regering is gesloten?

John Sentamu, de aartsbisschop van York, steunde zondag in een interview met de BBC weliswaar Camerons visie, maar voegde eraan toe dat die alleen een succes kan worden als er voldoende wordt geïnvesteerd in publieke diensten. Volgens Stephen Bubb, voorzitter van de vereniging van vrijwilligersorganisaties, stoten veel organisaties onder druk van bezuinigingen nu al taken af.

Zelfs binnen Camerons eigen partij bestaat kritiek. David Mellor, staatssecretaris in de regering van John Major, zei dat hij niet begreep waarom Cameron een idee, dat al tijdens de verkiezingscampagne „een flop” bleek, nu probeert nieuw leven in te blazen.

Om de indruk weg te nemen dat zijn voorstel vooral een bezuiniging is, probeerde Cameron zijn idee gisteren concreter te maken. Kern van de plannen vormt een soort investeringsbank, waar allerlei maatschappelijke organisaties kunnen aankloppen voor de financiering van hun voorstellen. Die bank moet vanaf april functioneren met een startkapitaal van 300 miljoen pond. Eenderde daarvan moet komen uit ‘slapende’ bankrekeningen, de rest wordt op commerciële basis geleend van banken en komt van particulieren en fondsen voor goede doelen.

Cameron toonde zich gisteren strijdlustig. Hij zei dat de kritiek hem er niet van zal weerhouden door te gaan met zijn plannen. „Ik geef niet op waar ik in geloof, alleen wegens een beetje negatieve publiciteit. De ‘Big Society’ is mijn politieke missie. Ik wil dat wij, als land, aan die samenleving bouwen. Samen. En ik zal er iedere dag voor vechten, want the big society is here to stay.”