Bundesbank-baas Axel is dus exit

Het vertrek van Axel Weber als centrale bankier tekent het Duitse isolement.

Weber is liever principieel baanloos dan als centrale bankier ongeloofwaardig.

President of Germany's Bundesbank Axel Weber speaks during a panel discussion at an economic leadership congress organised by the newspaper 'Sueddeutsche Zeitung' in Berlin November 25, 2010 in Berlin REUTERS/Thomas Peter (GERMANY - Tags: POLITICS BUSINESS)
President of Germany's Bundesbank Axel Weber speaks during a panel discussion at an economic leadership congress organised by the newspaper 'Sueddeutsche Zeitung' in Berlin November 25, 2010 in Berlin REUTERS/Thomas Peter (GERMANY - Tags: POLITICS BUSINESS) REUTERS

Zelden heeft Duitsland internationaal zo te kijk gestaan als met de onverwachte aankondiging dat Bundesbank-president Axel Weber binnenkort met z’n werk stopt. „Om persoonlijke redenen.”

Weber heeft daarmee de mogelijkheid afgekapt later dit jaar door de Duitse regering te worden voorgedragen als president van de Europese Centrale Bank. Daarmee brengt hij bondskanselier Angela Merkel in politieke problemen en bezorgt hij z’n land diplomatiek gezichtsverlies.

Politiek en financieel Duitsland zijn nog steeds niet over de schok heen. Weber gooide vorige week de handdoek in de ring. Hij stopt per 30 april met z’n werk bij de Bundesbank, de Duitse centrale bank. Wie hem zal opvolgen, is nog onbekend. Over z’n toekomst zwijgt hij.

De reden van zijn vertrek moet in het toenemende isolement worden gezocht waarin Weber zich kennelijk bevond. In weekblad Der Spiegel zegt hij: „Als de president van de Europese Centrale Bank minderheidsstandpunten vertegenwoordigt, leidt dat tot verlies van geloofwaardigheid van het ambt.”

Weber (53) is een financiële hardliner; een man voor wie geld- en prijsstabiliteit waarden zijn waarmee niet te marchanderen valt. Hij heeft er tijdens de schulden- en eurocrisis in Europa geen geheim van gemaakt dat hij tegen de aankoop is door de ECB van staatsobligaties die door schuldenlanden als Griekenland en Portugal zijn uitgeschreven. Bovendien is hij kritisch over de vorming van een ‘economische regering’ in Europa, een omstreden plan van bondskanselier Merkel en president Nicolas Sarkozy ter stabilisering van de euro.

Hoewel Weber officieel geen kandidaat was voor de opvolging van de Fransman Jean-Claude Trichet, de huidige ECB-president, werd zijn naam steeds vaker genoemd. Niet alleen in Berlijn en Brussel, maar ook in andere Europese hoofdsteden.

Het vooruitzicht dat de Duitsers later dit jaar Weber naar voren zouden schuiven, bekoorde niet iedereen in Europa. Axel de Prinzipienreiter, de onbuigzame. De man die de lidstaten van de Europese Unie zou dwingen zoals Duitsland te worden: de beste leerling van de klas.

Juist in een tijd dat een beetje flexibiliteit was gevraagd. Ergens tussen eind december, toen Merkel zich hard begon te maken voor het Duits-Franse plan voor economische coördinatie in Europa, en begin februari moet het Weber duidelijk zijn geworden dat hij niet in waardigheid – zonder z’n principes overboord te zetten – president van de Europese Centrale Bank zou kunnen worden. Hij voorzag kennelijk dat hij, zoals hij gisteren in Der Spiegel zegt, „minderheidsstandpunten” zou moeten verkondigen. Dat wil zeggen: streng zijn, Duits zijn. En misschien concessies moeten doen, waaronder z’n geloofwaardigheid zou lijden.

Weber had graag de hoogste man van monetair Europa willen worden. De vraag is in hoeverre hij nog in Merkels Europese plannen paste. De Frankfurter Allgemeine Zeitung suggereert dat hoe duidelijker Merkel de Franse lijn overnam voor economische coördinatie in Europa, „hoe minder Weber in haar concept paste”.

Exit Axel Weber. Berlijn kan met lege handen komen te staan als dadelijk de voordracht voor het presidentschap van de ECB moet worden gedaan.

Weber was de kandidaat van de Duitse regering – niemand anders. De sociaal-democratische SPD kwam afgelopen weekeinde met het voorstel om oud-minister van Financiën Peer Steinbrück als opvolger van Trichet naar voren te schuiven. Deze politieke oudgediende weet hoe de hazen lopen. Iedereen die voor zo’n baan te vroeg wordt genoemd, wordt het niet. Steinbrück bedankte beleefd.

Weber heeft met zijn aangekondigde vertrek een diplomatiek vacuüm geschapen. Duitsland heeft geen antwoord. Trichet is nog niet weg, maar de kans dat hij door een Duitser wordt opgevolgd, is dramatisch afgenomen. Weber zelf lijkt er niet wakker van te liggen. De eigenzinnige en onafhankelijke bankier flirt met een terugkeer naar de wetenschap. Hij was eerder hoogleraar economie.