Kruis en halve maan

De opstand in Kairo is een van de best gefilmde en gefotografeerde ooit. Tijdens het tegenoffensief van het regime is menige camera gesneuveld, maar tv-ploegen kregen versterking van talloze gsm’s. Het loont de moeite om de beelden die de laatste weken uit de Egyptische hoofdstad kwamen goed te bestuderen, want er zijn opmerkelijke bij.

Op de betonnen zuilen van viaducten, op stoeptegels en op gekalligrafeerde borden staat een halve maan die een kruis omarmt. Een jonge moslim op het Tahrir-plein is bezig met het middaggebed; zijn zonnebril ligt naast het gebedskleedje. Op het ene glas staat een halve maan, op het andere een kruis. Koptische (christelijke) betogers vormen een kring rond biddende moslims. Imams en priesters, de armen om elkaars schouders, scanderen: „Christenen en moslims, één hand, één hand.”

Die omhelzing van kruis en halve maan dateert van de revolte tegen de Britten, in 1919. Hij stond op de banier van de opstandelingen en werd het symbool van de nationalistische Wafd-partij, die de Egyptische politiek beheerste tot de jaren vijftig.

En toch: maar een paar weken geleden vielen er doden bij een aanslag op een koptische kerk in Alexandrië. Is er iets veranderd in de verhouding tussen de geloofsgemeenschappen? Maha Abdelrahman, docent Egyptische politiek en samenleving in Cambridge, denkt van niet. „Het geweld tegen de koptische gemeenschap is gevoed door de regering, niet door een anti-christelijk sentiment bij de bevolking. De grootste misdaad van het regime-Mubarak is dat het de spanningen tussen moslims en christenen bewust heeft aangewakkerd.”

Het is een Midden-Oosterse paradox: autoritaire seculiere regimes proberen islamisten de wind uit de zeilen te nemen door te discrimineren tegen niet-moslims. Abdelrahman: „Het regime heeft kopten systematisch uitgesloten van hoge militaire en ambtelijke posten. Het heeft de publieke opinie gemanipuleerd met zijn volledige controle van de staatsmedia, van het onderwijs en van religieuze instellingen. De eenheid onder de betogers voor democratie maakt duidelijk dat Egyptenaren die manipulaties hebben doorzien.”

Dirk Vlasblom