Het lijden van een lustobject

De opera over het bizarre leven van Anna Nicole Smith gaat deze week in première.

De Nederlandse sopraan Eva-Maria Westbroek speelt daarin de hoofdrol.

„Hij was aardig tegen me zoals niemand ooit is geweest. En zijn levervlekken wonden me op.” Het leven van Anna Nicole Smith (1967-2007) veranderde geheel na haar ontmoeting met J. Howard Marshall II. Zij was 23, hij 86. Zij werkte als stripper, hij was olietycoon.

Behalve levervlekken was zijn bezit van een miljard dollar prikkelend, zeker voor een jonge vrouw die niet lang daarvoor haar baan als serveerster in Jim’s Crispy Fried Chicken-restaurant in een Texaans stadje had opgezegd. Tegenover zijn miljard stelde zij haar lichaam. Hij betaalde de borsten die haar blijvende roem bezorgden: van cup B ging ze naar dubbel D.

Marshall gaf Anna Nicole ook een Mercedes, een ranch, diamanten en dure kleding. In 1993 gingen zijn vrouw en een andere vriendin kort achter elkaar dood, waarna hij met Anna Nicole trouwde. Slechts dertien maanden later was hij zo goed om te sterven en haar de helft van zijn miljard na te laten in één van zijn testamenten. Een van zijn twee zonen, E. Pierce Marshall, begon een rechtszaak die nog altijd niet is beslecht, ook al kwam die zelfs voor het Hooggerechtshof. Zowel E. Pierce Marshall als Anna Nicole is inmiddels overleden.

Van het turbulente leven van Anna Nicole Smith maakt het Londense Royal Opera House de opera Anna Nicole, die donderdag in première gaat, met de Nederlandse sopraan Eva-Maria Westbroek in de hoofdrol.

Overstijgt haar leven de soap opera? De vraag dringt zich op. Een antwoord is dat haar ambities en lotgevallen in veel opzichten onze tijd typeren. Anna Nicole was een vroeg product van mediahypes, roddelbladen, reality-tv en seksisme. De Hagenezen uit Oh Oh Cherso zijn slechts een zwak derivaat van haar bestaan. Volgens The Observer kreeg haar dood in de Verenigde Staten evenveel aandacht als de dood van Lady Di in Groot-Brittannië.

Haar grote voorbeeld was Marilyn Monroe, van wie ze een poster op haar meisjeskamer had hangen. Dit voorbeeld van de alom begeerde, welvoorziene blondine bracht haar ertoe te gaan acteren, al was het doel van Anna Nicole primair roem. En geld verdienen. Net als Monroe wilde ze sterven voor haar veertigste. Op 8 februari 2007 had ze nog maar enkele maanden te gaan voor het zover was. Die dag overleed ze aan een overdosis slaapmiddelen en antidepressiva. Haar wens in een traditie van lustobjecten te staan geeft een indruk van haar zelfbeeld.

Vickie Lynn Hogan, zoals ze heette bij haar geboorte op 28 november 1967 in Houston, vergaarde haar eerste bekendheid als model in Playboy. De gewezen tomboy, zoals een oud-klasgenoot haar noemde, kwam in maart 1992 op de cover van Playboy en was twee maanden later de centerfold. Ze werd gekozen tot Playmate van het jaar. Spijkerbroekenmerk Guess verruilde model Claudia Schiffer voor haar en ze kreeg een miljoenencontract voor drie jaar. Haar inmiddels openlijke en als scandaleus ervaren verhouding met Marshall werkte uiteraard in haar voordeel. Het publiek was gebiologeerd door die Texaanse meid met haar straatmanieren. Het jeansmodel kreeg ook filmrolletjes. De Coen Brothers brachten haar een paar seconden in beeld in The Hudsucker Proxy (1994), als een van de trofeevrouwen van Tim Robbins. Ze mocht alleen ‘miauw’ zeggen.

Een grote rol speelde Anna Nicole in de actiefilm Skycraper (1995). Binnen tien minuten zien we haar borsten onder de douche. Even gretig tast de camera haar af tijdens twee vrijpartijen met haar vriendje. Een poging van een crimineel haar te verkrachten is een nieuwe gelegenheid haar borsten te tonen. Half ontkleed wordt ze bepoteld. Pas dan steekt ze hem in zijn dijbeen met een briefopener. Ze krijgt zijn pistool in handen en roept: ‘You wanna fuck me?! Well, fuck this.’ En schiet hem dood.

Voor acteren had ze noch de stem noch de gratie. Zelfs voor strippen had ze geen aanleg getoond. Toen Marshall haar zag bij Gigi’s Cabaret was ze verbannen van het avondprogramma naar de lunch. Droef werd het toen ze tussen 2002 en 2004 haar eigen realityshow kreeg op E! Entertainment channel. Schaamteloos gaf ze een inkijkje in haar benarde omstandigheden, haar vraatzucht en koopwoede etalerend, soms luidkeels aankondigend dat ze ging masturberen. Haar onvermogen slank te blijven kostte haar haar contracten als model.

Haar financiën jojoden even sterk. E. Pierce Marshall had becijferd dat zijn vader ruim zes miljoen dollar aan haar had gespendeerd, waaronder ruim twee miljoen aan diamanten. Maar die waren kwijt, betoogde Anna Nicole tijdens een zitting.

Anna Nicole had een zoon gekregen met de keukenhulp uit het kiprestaurant, met wie ze kort getrouwd was. Deze getroebleerde jongen stierf op twintigjarige leeftijd bij het kraambed waarin zijn moeder drie dagen eerder van een dochter was bevallen. De video van de geboorte van haar dochter Dannielynn met een keizersnede verkocht Smith – naar verluidt voor een half miljoen dollar. Haar vriend, de advocaat Howard K. Stern, laat ze foto’s nemen als ze haar dode zoon in haar armen neemt. Deze eigentijdse Pièta verpatst ze aan een tabloid. Aan leven en dood verdient ze binnen een week een miljoen.

Ongewild wordt ze zelfs na haar dood schaamteloos blootgesteld in de media. Video’s en foto’s tonen hoe ze is gevonden in het Hard Rock Hotel en Casino in Florida, het braaksel op haar gezicht. Haar overlijden maakt van dochter Dannielynn een potentiële goudmijn. Met zicht op honderden miljoenen in de lopende rechtszaak melden drie mannen zich als vader. Uit DNA-onderzoek blijkt dat fotograaf Larry Birkhead de vader is.

Het leven van Anna Nicole overstijgt de stoutste dromen van een romancier en elke vorm van coherente fictie. Dorstte ze naar aandacht om de aandacht?

Componist Mark-Anthony Turnage en librettist Richard Thomas kunnen van Anna Nicole een waardig opvolger te maken van tragische operaheldinnen, zoals Strauss’ stripteuse Salomé en de courtisane Violetta van Verdi’s La Traviata. In een interview zei haar vertolkster, sopraan Eva-Maria Westbroek, dat Anna Nicole door dezelfde erotische impuls naar zelfdestructie werd gedreven als Salomé: „Ik vind haar fascinerend en tragisch, omdat ze echt wilde sterven.”

Ja, Anna Nicole is tragisch en haar exploitatie houdt ons een spiegel voor. Wij zijn haar tegenspeler: de mannen die zich aan haar verlustigen, lezers van roddelbladen en kijkers van entertainmentshows die zich vermaken met de wisselkoersen van de roem. Maar wij lijden nauwelijks mee. Het drama zit in háár leven: de oude Marshall als King Lear, zijn erfenis verdelend. Even Shakespeareaans is de beschuldiging dat Stern Daniel methadon zou hebben gegeven, om hem als erfopvolger uit te schakelen. Een scheutje Macbeth steekt in het lijden van de hebzuchtigen: Anna Nicole werd bespot als ‘America’s golddigger no. 1’ na Marshalls overlijden.

Richard Thomas moet vorm geven aan deze uitzinnigheid. Zoals componist Turnage harmonie moet zien te brengen in een leven waarin verlossing en catharsis afwezig waren. Beiden kunnen Anna Nicole gedenken en haar als tragische operaster dat geven waar ze zo heftig naar verlangde: eeuwige roem.