De mens wil snelheid

Proef moet leiden tot hogere snelheden op alle snelwegen.

Waarom? En kan het? Zes vragen over de verhoging van de maximumsnelheid.

Op acht snelwegen wordt de komende vier maanden bij wijze van proef de maximumsnelheid verhoogd naar 130 kilometer per uur. Deze experimenten zijn een „opmaat” naar hogere snelheden op alle snelwegen.

1Waar wordt de maximumsnelheid 130 kilometer?

Op vijf snelwegen mag straks de gehele dag 130 worden gereden: de A7 tussen Wognum en het Friese Zurich inclusief de dertig kilometer lange Afsluitdijk; de A17 tussen Moerdijk en Bergen op Zoom; de A58 tussen Bergen op Zoom en Vlissingen; de A32 tussen Steenwijk en Heerenveen; en de A37 tussen Hoogeveen en Klazienaveen. Op twee andere snelwegen mag buiten de spits 130 kilometer worden gereden, namelijk de A16 tussen Moerdijk en Breda en op de A2 tussen Everdingen en Deil. ’s Avonds en ’s nachts mag het bovendien op de A6 tussen Almere en Joure. Opmerkelijk is vooral de nieuwe limiet op de A16 tussen Moerdrijk en Breda. Daar mag nu slechts honderd kilometer per uur worden gereden.

2Zijn alle snelwegen ervoor geschikt?

Volgens verkeerskundigen zouden veel banen met twee rijstroken er niet voor in aanmerking komen. Daar leiden de verschillen tussen de snelheid van vrachtwagens en personenauto’s tot gevaar. Bovendien zijn veel snelwegen domweg vaak te vol. De ANWB noemde alleen de A2 tussen Amsterdam en Eindhoven, uitgezonderd het deel bij Utrecht; de A4 tussen Amsterdam en Den Haag; de A12 tussen Den Haag en Utrecht; en de A16 tussen Ridderkerk en Breda. Opmerkelijk genoeg komen deze trajecten niet voor in de huidige plannen.

3Waarom willen we sneller rijden?

Je zou zeggen om eerder op onze bestemming te zijn. Maar de tijdwinst is meestal niet zo groot. Belangrijker is voor de politiek de twijfel aan de geloofwaardigheid van de huidige limiet. Waarom mag je maar 100 kilometer per uur rijden op een weg met vier of vijf stroken per rijbaan en voldoende ruimte voor alle auto’s?

De ongeloofwaardigheid leidt ertoe dat automobilisten harder rijden dan toegestaan. En dan zijn ze boos als ze een bekeuring krijgen. Ze deden eigenlijk niets anders dan rijden met precies die snelheid als waartoe onze mooie snelwegen uitnodigen!

Daar komt bij dat veel auto’s heel gemakkelijk deze snelheden halen. Vooral de introductie van de Volkswagen Golf, in 1974, geldt als een belangrijk moment. Een populaire auto die niet was ontworpen als racewagen, maar waarin je toch erg snel kon rijden. Maar misschien het allerbelangrijkste: de mens wil ongelimiteerd hard rijden, het geeft een gevoel van vrijheid.

4Wat zijn de gevolgen?

Het milieu wordt er niet beter van. Snelle auto’s maken de lucht op sommige wegen viezer dan de Europese Unie toestaat. Ook wordt bij een verhoging van de snelheid van 120 naar 130 kilometer per uur 10 procent meer brandstof verbruikt. Ook wordt per kilometer meer CO2 uitgestoten. Daardoor neemt de uitstoot van het personenautoverkeer op 120 km-wegen met zo’n 4 procent toe.

Het aantal mensen dat last heeft van verkeerslawaai zal toenemen met maximaal 10 tot 15 procent. De kosten om deze schade te bestrijden, kunnen tot 2020 oplopen tot enkele miljarden euro’s. Als op alle wegen waar nu 120 mag worden gereden de limiet wordt verhoogd naar 130 kilometer per uur, leidt dit over vijf tot tien jaar tot 1,2 procent extra verkeer op de snelwegen.

De verkeersveiligheid is evenmin gebaat bij een verhoging. Naarmate er harder wordt gereden, neemt de kans op een verkeersongeval toe. De min of meer ideale snelheid op snelwegen is weleens geschat op 90 kilometer per uur, inmiddels ligt die vermoedelijk enkele kilometers hoger.

5Hoe hard rijdt het buitenland?

In de meeste Europese landen geldt een limiet van 120 of 130 kilometer per uur. Duitsland is het enige land in Europa waar formeel geen snelheidslimiet op de autosnelwegen geldt. Italië verhoogde vorig jaar de maximumsnelheid op enkele rustige autosnelwegen naar 150 kilometer per uur. Op de andere snelwegen geldt 130 kilometer.

Denemarken verhoogde bijna zeven jaar geleden op de helft van de snelwegen de limiet van 110 naar 130 kilometer. Onderzoek over het eerste jaar na invoering wees uit dat op de 130-kilometersnelwegen de gemiddelde snelheid met 1 kilometer was gestegen, en dat op de 110-wegen de snelheid met enkele kilometers was gedaald. Dat jaar steeg het aantal ongevallen met letsel op de 130-wegen, evenals de emissies van schadelijke stoffen; dat aantal daalde op de 110-wegen, net als de schadelijke stoffen.

6Hoe hard reden we vroeger?

De eerste snelheidslimiet dateert van 1957. Binnen de bebouwde kom gold een snelheidslimiet van 50 kilometer per uur. In 1974 werden ook snelheidslimieten ingesteld op wegen buiten de bebouwde kom: 100 kilometer op autosnelwegen en 80 kilometer op alle andere wegen buiten de bebouwde kom. Pas in 1988 werd de maximumsnelheid op de snelwegen verhoogd tot 120 kilometer per uur.

De laatste jaren is op steeds meer wegvakken de limiet gedaald, vanwege de veiligheid op rondwegen bijvoorbeeld, of om de luchtkwaliteit te verbeteren. Ook worden steeds meer proeven gedaan met ‘dynamische’ snelheidslimieten. De maximumsnelheid is daarbij afhankelijk van de drukte op de weg, of van de weersomstandigheden.