Straf 'kleine' criminelen zonder rechter

Plegers van veel voorkomende kleine criminaliteit moeten zonder tussenkomst van de rechter door het Openbaar Ministerie worden bestraft. Daarmee moet de rechterlijke macht worden ontlast.

Daarnaast moet onderzocht worden of straffen zonder tussenkomst van de rechter ook voor vrijheidsbeperkende straffen, zoals een enkelband, kunnen worden opgelegd. Dat zegt fractievoorzitter Sybrand van Haersma Buma van coalitiepartner CDA tegen deze krant. Hij wil het stelsel „overhoop” gooien om de rechterlijke macht te ontlasten.

Volgens CDA-fractievoorzitter Van Haersma Buma moeten officieren van justitie voor overtredingen als vernieling, belediging of winkeldiefstal zonder geweld altijd zelf taakstraffen en boetes opleggen. Hij wil dat minister Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) dit zo snel mogelijk invoert. Hiervoor is volgens Van Haersma Buma geen wetswijziging nodig.

In 2009 legde de politierechter zo’n 46.000 taakstraffen op. Dat is een te zware belasting voor de rechtspraak, zegt Van Haersma Buma. Als een officier van justitie zelf straffen kan opleggen, dan scheelt dat veel tijd en dus geld.

Een ander voordeel volgens de CDA’er is dat zaken veel sneller kunnen worden afgehandeld. Dat verhoogt het besef bij daders dat ze worden gestraft. „Noem het supersnelrecht zonder de rechter.” De staat hoeft in die gevallen veel minder te betalen voor advocaten voor de verdachte.

Ander voordeel is dat het minder vaak zal voorkomen dat rechters strafeisen van het OM verlagen vanwege omstandigheden als vertraging van een zaak. En als een officier betaling van schadevergoeding oplegt, krijgt het slachtoffer veel sneller genoegdoening.

Zijn voorstel leidt niet tot beperking van de rechten van de verdachte, zegt Van Haersma Buma. De verdachte kan de oplegde straf aanvechten en dan komt hij alsnog voor de rechter. „Voor dit soort dingen moeten we niet vanzelfsprekend meer rechtszaken optuigen. Je krijgt als verdachte je recht wel, maar dan moet je er wel zelf wat voor doen.”

Voor het voorstel van het CDA is geen wetswijziging nodig. De Wet OM-afdoening geeft een officier van justitie de mogelijkheid om voor alle overtredingen en misdrijven straffen met een maximum celstraf van zes jaar op te leggen. Die wet wordt nu vooral gebruikt voor verkeersdelicten. Zo worden bijvoorbeeld rijbewijzen ingevorderd zonder tussenkomst van de rechter. Nu wil het CDA dat deze wettelijke mogelijkheid in veel meer gevallen word toegepast. De kans is groot dat coalitiepartner VVD en gedoogpartij PVV met het voorstel van de CDA-fractievoorzitter zullen instemmen. Daarmee ontstaat er een Kamermeerderheid voor het idee.

Het CDA-voorstel betekent dat het beginsel dat alleen een rechter straf mag opleggen, in de praktijk nog verder wordt opgerekt dan nu het geval is.