Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Voetbal

Heimwee, allicht

Voorzitter van het technische platform: het klinkt een beetje als ploegbaas in een autofabriek. Eigen kamertje, dat nog wel, maar tot een persoonsgebonden secretaresse zal het niet meer komen. Mestgeur van een fin de carrière.

Toch: bij Ajax hangt de vlag uit.

Na 22 jaar chagrijn is de oude meester teruggekeerd naar de stal. „Om het clubbeleid te toetsen en suggesties te formuleren die het technische beleid kunnen optimaliseren.”

In theorie dan. Want Ajax-directeur Rik van den Boog had meteen de ezelstamp klaar: „Johan beslist niets.”

Ajax en Johan Cruijff: jarenlang was het een slepende ziekte. Ze konden niet zonder elkaar en ze konden niet met elkaar. Cruijff claimde een soort intellectuele eigendom. Hij had Ajax groot gemaakt, wat heet tot concept verheven.

Die orthodoxie schilferde almaar weg in wanbeleid, gebrek aan knowhow, amateurisme en parvenumentaliteit. En dus strooide de Verlosser vanuit Barcelona een regen van banderilla’s. Wekelijks verketterde hij, in krantencolumns de zittende elite. Er kon geen goed woord meer af.

Toen zijn liedje bij FC Barcelona uitgezongen was, na een bestuurswissel, kroop hij toch weer pathetisch in de huid van Ajax. Als dwarslaesie. Niet langer als aimabele geest van gene zijde, nu dan in diepe gekwetstheid. Predikant van opstand en chaos. Wel nog steeds vanuit zijn veilige bunker in Barcelona. Als vanouds te bang om zijn vingers te branden aan concreet beleid en transparante verantwoordelijkheid.

Nu toch, in zinsverbijstering, platformlid.

In de politiek gooien ze oudgedienden dood met platformen en klankborden. Noem het een laatste trapeze van dankbaarheid en erkentelijkheid. Een chique exit, die verder geheel betekenisloos is. Met een summier jaarverslagje zijn ze wel klaar, deze platformhoeders.

Borreltje toe, natuurlijk.

Eigenlijk had Cruijff geen platform nodig om Ajax op te schudden. Eén telefoontje naar zijn bevriende journalisten, en daar ging de heksenketel weer. Of nog: twee humeurige columns en de Arena werd gek.

Waarom dan nu ineens dat institutionele gehannes in een klankbordgroep? Het plezier om een paar uur naast Piet Keizer, Peter Boeve, Dick Schoenaker en Rik van den Boog te kunnen zitten, kan het niet zijn. Binnen de kortste keren is Johan klaar met dit kleuterklasje.

De benoeming van een technisch directeur in de persoon van Guus Hiddink: ach makkie, zo telefonisch te regelen. Het voorwerk is allang gedaan. Bijna wekelijks masseren ze elkaar, Johan en Guus. De huidige coach van Ajax, Frank de Boer, is ook zo in te palmen. Aan een half woord van Cruijff heeft hij genoeg, zegt hij zelf. Nou, deemoediger kun je echt niet zijn, als ambitieuze jongeling.

Met andere woorden: de fysieke aanwezigheid van Johan Cruijff op De Toekomst is nergens voor nodig. Wie weet heeft hij ook een iPad.

Zou Johan Nederland missen?

Hij is nu 63 en dan ga te toch stilaan denken aan een laatste rustplaats. Je ziet het wel vaker bij expats dat ze op hun oude dag ineens gaan lijden aan le mal du pays, aan heimwee. Vooral Amsterdammers hebben daar last van.

Wat ook kan, is dat Johan nog één keer van zijn vrije hand in het leven wil proeven. Even het huis uit, even zonder Danny. Gewoon terug naar het spiegelbeeld van natte klinkers uit jeugdjaren. Het kan niet anders dat een drager van zoveel geniale eenzaamheid aan het eind van zijn leven naar een oude eik in de straat verlangt. Of toch naar luiken die als neervallende wimpers waarheid spreken over dood en leven.

Johan zal het niet zeggen, maar balsem blijft een miniatuur.

Dat is Ajax natuurlijk niet. Ajax is een grootmacht van bier en patat. Van het bancaire imbroglio ook. En hoe verzoen je dat dan met een jongen uit Betondorp? Hij rekent alleen nog in holes op de golfbaan. Misschien een enkele keer in de oppervlakte van een sportveldje dat zijn naam draagt. Ik kan me niet voorstellen dat deze genius met vogelkopje nog de ruimte wil zoeken van business units en investeringsrisico’s.

Zelfs Endemol is hem al te groot.

Cruijff heeft nog de naturel van een verleden, Van den Boog is de luchtledige parel van Yab Yum. Dat zit nu samen in een technisch platform? Ik zou niet weten hoe en waar die heren in nog elkaars armen kunnen vallen. In de analyse van een gezamenlijk genuttigde kroket misschien?

Zeg mij Johan, wil je daar dan voor uit Barcelona komen?