Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Milieu en natuur

Grote, dikke olifanten

Waarom zijn olifanten zo dik? Dat vraagt Vivienne Wolters (9 jaar).

Oef, een lastige vraag. Waarom is een muis zo klein en een olifant zo groot? Waarom vliegt een stern de oceanen over en wandelt een pauw, ook een vogel, alleen korte stukjes met een slepende staart?

De meeste van deze dieren lopen al vele duizenden jaren op aarde rond. Olifanten zelfs vele miljoenen jaren. Dat ze het zo lang uithouden komt doordat ze zich heel goed aangepast hebben aan hun omgeving. Die aanpassing heet ‘evolutie’.

Een dik en zwaar lijf (vaak wel 5.000 kilo en 3 meter hoog) is natuurlijk een handige aanpassing als je tussen krokodillen, tijgers en andere roofdieren woont. Met een duwtje of schop mept de olifant ze zo van zich af.

Ook een boompje duwt hij zo omver: handig voor een reus die takken en bladeren eet. Bovendien kan de grote olifant met zijn lange slurf ‘grazen’ op plekken waar weinig andere dieren komen.

Om al die takken en bladeren te verteren, wel 200 kilo op een dag, heeft de olifant een grote maag en lange darmen nodig. Zijn maag is een soort slaapzak om de takken in op te slaan, en zijn darmen zijn wel 19 meter lang. Dat zit allemaal in die buik, als in een enorme ton. Alleen zware, stevige poten kunnen die dragen, en dat verklaart misschien een beetje de vorm van deze reuzen.

Maar er zit ook een nadeel aan hun grote formaat. Olifanten leven in de tropen, in de hitte dus. En als je reusachtig bent raak je daar je lichaamswarmte niet zo snel kwijt. In een koel holletje kruipen zoals een muis gaat al helemaal niet. De oplossing die de evolutie daarop heeft gevonden is: grote oren die olifanten in de wind kunnen houden.

Op eilanden waar geen leeuwen, tijgers en krokodillen wonen, en waar geen onuitputtelijke voorraad bomen staat heeft de olifant nog maar weinig aan een groot lijf. En uit fossiele resten blijkt dat op kleine eilanden inderdaad kleine olifantjes leefden. Nou ja, klein: anderhalve meter hoog. MvdH