Dit is een artikel uit het NRC-archief

Natuurkunde

En van Carnap en Von Weizsäcker trouwens ook

Een „typisch Mulischiaanse paradox”. Zo wordt het citaat over de tijd uit de laatste novelle van Harry Mulisch genoemd, het citaat dat het heden niet bestaat omdat het verleden niet meer en de toekomst nog niet bestaat. Het is misschien interessant om hierbij de filosoof Carnap te citeren, die in zijn autobiografie van 1963 over een gesprek met Einstein in 1952 het volgende vermeldt: „Einstein beweerde dat de ervaring van het heden iets bijzonders voor de mens zou betekenen, iets wat wezenlijk verschilt van verleden en toekomst, maar dat dit belangrijke verschil niet in de natuurkunde zou voorkomen en ook niet zou kunnen voorkomen.” En in zijn boek Zeit und Wissen van 1992 schrijft de fysicus C.F.von Weizsäcker (pag. 898): „Het verleden is ooit geweest [...] het toekomstige zou ooit kunnen bestaan. Het tegenwoordige kan men echter eigenlijk niet beschrijven als werkelijk. Terwijl men het beschrijft is het al vergaan.”

drs. S.Samson

Rozendaal